Phát biểu kết luận tại Phiên họp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, việc tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, định hướng lãnh đạo phát triển đất nước trong 100 năm tiếp theo và tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là một nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa rất lớn cả về lý luận, thực tiễn, chính trị, tư tưởng và tổ chức; thể hiện trách nhiệm của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đối với sự nghiệp Cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn 100 năm đầu tiên ra đời và lãnh đạo đất nước.
Đánh giá cao sự chuẩn bị của Tổ Biên tập Tổng kết, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương và các cơ quan liên quan, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, khối lượng công việc phía trước rất lớn, yêu cầu rất cao, phải cùng tiến hành với rất nhiều việc quan trọng khác, cần chuyển ngay sang trạng thái làm việc mới: khẩn trương hơn, khoa học hơn, thực chất hơn, có thời hạn, có sản phẩm và có người chịu trách nhiệm cụ thể.
Tinh thần chung là không để công việc trôi theo quán tính hành chính; không để hội họp nhiều mà sản phẩm ít; không để phân công rộng nhưng trách nhiệm không rõ; không đơn giản hóa văn kiện tổng kết như một báo cáo tình hình, biên soạn tư liệu lịch sử đơn thuần.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, không phải là kể lại các sự kiện lịch sử theo trình tự thời gian. Điều quan trọng là phải trả lời được những câu hỏi lớn: Vì sao Đảng ta có thể lãnh đạo dân tộc vượt qua những bước ngoặt lịch sử, đạt được những thành tựu vĩ đại? Đâu là những nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam? Nếu không phải là Đảng Cộng sản Việt Nam, nếu không phải là Bác Hồ lãnh đạo đất nước trong giai đoạn đó thì sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất và phát triển đất nước có thành công rạng rỡ như ngày hôm nay không ? Những bài học có tính quy luật nào cần được đúc rút, kế thừa và phát triển trong giai đoạn mới? Những hạn chế, khuyết điểm nào cần được nhìn thẳng, nói rõ, đánh giá khách quan để sửa chữa và khắc phục? Đâu là tầm nhìn phát triển của đất nước trong 100 năm tới? Những trụ cột nào bảo đảm cho sự vững bền của Đảng, sự trường tồn của dân tộc và chế độ?
Tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh không chỉ là tổng kết một văn kiện, mà phải làm rõ hơn mô hình phát triển của Việt Nam, mô hình chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam cùng với những mối quan hệ lớn mang tính quy luật trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội; xây dựng hệ luận cứ làm cơ sở để xây dựng Cương lĩnh phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ, cần tiếp tục cụ thể hóa trong đề cương chi tiết để thể hiện được những thông điệp cốt lõi, xuyên suốt, mang tầm nhìn chiến lược bắt kịp thời đại của Đảng, nâng tầm báo cáo tổng kết trở thành một bản tuyên ngôn phát triển của Đảng ta trong kỷ nguyên mới. Từng câu, từng chữ phải có chiều sâu tư tưởng, từng nội dung phải thể hiện sâu sắc tầm cao của tư duy, của quan điểm chiến lược, từng kết luận phải khai mở và thúc đẩy hành động.
Về phương pháp tổng kết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu, phải kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận và thực tiễn. Lý luận không được xa rời đời sống; thực tiễn không nên mô tả tản mạn, thiếu khái quát; nhận định phải rút ra từ đời sống thực; đề xuất cho tương lai phải dựa trên bằng chứng khoa học, dự báo xu thế và yêu cầu phát triển đất nước; phải có cách tiếp cận lịch sử - logic để vừa thấy rõ được quá trình vận động, những bước ngoặt, những lựa chọn chiến lược, những hy sinh, nỗ lực, sáng tạo của Đảng và nhân dân ta; vừa làm nổi bật được tính đặc sắc của mỗi kỷ nguyên, vừa khái quát được bản chất, mối quan hệ nhân quả và những vấn đề có tính quy luật. Tổng kết lần này phải có chiều sâu lịch sử, có tầm cao lý luận và có sức gợi mở kiến tạo cho tương lai.
Tổng kết ở tầm quốc gia gắn với tổng kết ở địa phương, ngành, lĩnh vực. Đặc biệt, những địa phương có sự kiện lịch sử cách mạng tiêu biểu, những nơi có phong trào lớn, mô hình đổi mới sáng tạo, những địa bàn chiến lược về quốc phòng, an ninh, đối ngoại, kinh tế, văn hóa... cần được tổng kết sâu, kỹ, có chuyên đề riêng, có sản phẩm riêng, không làm qua loa, hình thức.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, cần tham khảo kinh nghiệm quốc tế, trên tinh thần độc lập, khách quan, cầu thị, chọn lọc, phù hợp với điều kiện Việt Nam, tuyệt đối không được rập khuôn, giáo điều, sao chép máy móc, không thay thế thực tiễn Việt Nam bằng kinh nghiệm của nước khác.
Về tổ chức thực hiện, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị, Ban Chỉ đạo và Tổ Biên tập khẩn trương rà soát, hoàn thiện phân công nhiệm vụ theo các nhóm công việc phù hợp, thực chất. Các Trưởng nhóm tổng kết phải chỉ đạo, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thời hạn.
Không phân công theo kiểu dàn đều cho đủ thành phần; không để chồng chéo giữa các nhóm; cũng không để bỏ sót những vấn đề quan trọng. Tổ Biên tập phải sớm xây dựng Đề cương chi tiết; ban hành ngay Quy chế làm việc, Kế hoạch triển khai, Hướng dẫn tổng kết, Bộ khung phương pháp luận chung và cơ chế phối hợp.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý, vừa triển khai tổng kết, vừa tuyên truyền sâu rộng. Đây phải là một đợt sinh hoạt chính trị, tư tưởng sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân.
Cán bộ, đảng viên và nhân dân cần hiểu rõ ý nghĩa của việc tổng kết, thấy được tầm vóc lịch sử vĩ đại của 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam và 40 năm thực hiện Cương lĩnh để càng tự hào, thêm tự tin thực hiện xuất sắc nhất sứ mệnh mới về tiếp tục xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc.
Công tác tuyên truyền phải làm sâu sắc, sinh động, thuyết phục, tránh khô cứng, một chiều, khẩu hiệu; phải làm cho pho lịch sử bằng vàng của Đảng đến được với cán bộ, đảng viên, thanh niên, học sinh, sinh viên, công nhân, nông dân, trí thức, doanh nhân, đồng bào các dân tộc, tôn giáo, các giai tầng xã hội và đồng bào ta ở nước ngoài bằng những hình thức phù hợp; phải khơi dậy niềm tự hào dân tộc, niềm tin vào Đảng, vào bản lĩnh, trí tuệ Việt Nam, vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội và tương lai phát triển của đất nước; phải kiên quyết đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Trong quá trình tổng kết phải thật sự cầu thị, khách quan, khoa học; thành tựu phải nói cho đúng, cho đủ, có sức thuyết phục. Hạn chế, khuyết điểm cũng phải nhìn thẳng, đánh giá đúng, phân tích nguyên nhân, nhất là nguyên nhân chủ quan. Tổng kết để tự hào, nhưng không phải để tự mãn; tổng kết để khẳng định, nhưng không né tránh những vấn đề đặt ra…
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, tinh thần là khẩn trương nhưng chắc chắn, không vội vàng; khoa học nhưng không để chậm trễ; dân chủ nhưng có kỷ luật; phân công rõ nhưng phải phối hợp chặt chẽ; kế thừa nhưng phải bổ sung, phát triển; tổng kết quá khứ nhưng hướng tới tương lai. Mỗi đồng chí, mỗi cơ quan được giao nhiệm vụ phải coi đây là trách nhiệm chính trị quan trọng, là đóng góp trực tiếp vào công việc lớn của Đảng, của đất nước, của dân tộc.
Với truyền thống đoàn kết, trí tuệ, bản lĩnh của Đảng ta, với tâm huyết, trách nhiệm cao của Ban Chỉ đạo, sự chuẩn bị công phu của Thường trực Ban Chỉ đạo, Tổ Biên tập; với vai trò nòng cốt của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương; sự tham gia tích cực, trách nhiệm của các ban, bộ, ngành, địa phương, chuyên gia, nhà khoa học, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tin tưởng sẽ có một công trình đại tổng kết xứng tầm, đạt chất lượng cao, có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc, phục vụ thiết thực cho việc hoạch định đường lối, chiến lược phát triển đất nước trong thời kỳ mới.
