UBND TP HCM vừa ban hành Quyết định về Quy chế tổ chức và hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư trên địa bàn thành phố. Quy định có hiệu lực từ ngày 1/8/2026.
Theo quy chế mới, UBND cấp xã được quyết định kéo dài hoặc rút ngắn nhiệm kỳ của trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư nhưng không quá 6 tháng trong trường hợp cần bảo đảm thống nhất với thời điểm tổ chức lại khu phố, ấp, thôn, khu dân cư hoặc do thiên tai, dịch bệnh và các tình huống bất khả kháng khiến việc bầu cử không thể tổ chức đúng thời hạn.
Trường hợp cần điều chỉnh nhiệm kỳ quá 6 tháng, UBND cấp xã phải báo cáo UBND TP HCM xem xét, quyết định.
Một điểm mới khác là quy định cụ thể về việc chỉ định trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư lâm thời khi việc bầu cử không đạt kết quả.
Theo đó, người trúng cử phải có số phiếu bầu cao nhất và đạt trên 50% số phiếu hợp lệ so với tổng số đại diện hộ gia đình tham dự. Nếu không có ứng cử viên đạt tỷ lệ này, việc bầu cử sẽ được tổ chức lại trong thời hạn không quá 15 ngày kể từ lần bầu đầu tiên.
Nếu sau hai lần bầu vẫn chưa lựa chọn được trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư, UBND cấp xã sẽ chỉ định người giữ chức vụ lâm thời để điều hành hoạt động. Trong thời hạn không quá 6 tháng kể từ ngày có quyết định chỉ định, địa phương phải tổ chức bầu người giữ chức danh này theo quy định.
Quy chế cũng quy định, trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi nhận được kết quả biểu quyết của cộng đồng dân cư, UBND cấp xã có trách nhiệm xem xét, ban hành quyết định công nhận người trúng cử hoặc quyết định bầu lại. Trường hợp không công nhận kết quả hoặc không quyết định bầu lại phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư chỉ chính thức thực hiện nhiệm vụ sau khi được UBND cấp xã ban hành quyết định công nhận. Nhiệm kỳ của chức danh này là 5 năm.
Bên cạnh quy định về công tác nhân sự, Quyết định số 49 cũng cụ thể hóa tiêu chuẩn quy mô khu phố, ấp, thôn, khu dân cư theo Nghị định số 185/2026/NĐ-CP. Theo đó, thôn (ấp) trên địa bàn TP HCM phải có từ 500 hộ gia đình trở lên, còn khu phố phải có từ 700 hộ gia đình trở lên.
Đối với các địa bàn có điều kiện đặc thù như xã Thạnh An, đặc khu Côn Đảo hoặc những khu vực có địa hình chia cắt, giao thông khó khăn, dân cư sinh sống phân tán, khu vực quy hoạch giải phóng mặt bằng, tái định cư hoặc nằm biệt lập trên các đảo, cù lao, cồn, quy mô số hộ gia đình có thể thấp hơn quy định.
Việc ban hành quy chế mới được kỳ vọng sẽ tạo thêm cơ sở pháp lý để chính quyền cấp xã chủ động xử lý các tình huống phát sinh trong công tác tổ chức, quản lý khu dân cư, đồng thời bảo đảm tính liên tục trong hoạt động của hệ thống chính quyền cơ sở sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.
