Diễn ra trong 2 ngày - 27 và 28/3/2026, Hội nghị Khoa học, Công nghệ Chăn nuôi và Thú y toàn quốc lần thứ nhất thu hút khoảng 750 đại biểu là lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương, cùng các nhà khoa học, doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và tổ chức quốc tế tham dự. Sự kiện nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của khoa học công nghệ trong phát triển nông nghiệp bền vững.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chăn nuôi - thú ý là một trong những trụ cột quan trọng của ngành nông nghiệp, hiện đóng góp khoảng 26-28% giá trị sản xuất toàn ngành. Tuy nhiên, lĩnh vực này cũng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn như: phụ thuộc vào nguồn giống và vật tư nhập khẩu, nguy cơ dịch bệnh, áp lực an toàn thực phẩm, cũng như yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ môi trường và giảm phát thải.
Đi trước một bước trong hành trình Net Zero của ngành chăn nuôi
Nổi bật trong các thách thức hiện nay là yêu cầu thực hiện cam kết Net Zero 2050, buộc ngành chăn nuôi phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, tuần hoàn và thấp phát thải. Theo “Kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính ngành nông nghiệp đến năm 2030”, mục tiêu đặt ra là giảm tối thiểu 121,9 triệu tấn CO₂e, trong đó phát thải mê-tan không vượt quá 45,9 triệu tấn CO₂e.
Trong bối cảnh đó, Vinamilk nổi lên như một ví dụ điển hình về doanh nghiệp chủ động tiếp cận mục tiêu trung hòa carbon từ sớm, dựa trên tầm nhìn phát triển bền vững đã được định hình nhiều năm. Từ năm 2023, Vinamilk là doanh nghiệp sữa đầu tiên công bố chương trình hành động hướng tới Net Zero 2050 (Vinamilk Pathways to Dairy Net Zero 2050), với các mốc giảm phát thải cụ thể: giảm 15% vào năm 2027, giảm và trung hòa 55% vào năm 2035 và đạt Net Zero vào năm 2050. Đến nay, doanh nghiệp đã có ba đơn vị - gồm 2 nhà máy và một trang trại - đạt chứng nhận trung hòa carbon theo tiêu chuẩn quốc tế.
Phát biểu tại hội nghị, ông Đoàn Quốc Khánh - Giám đốc Điều hành Phát triển Vùng nguyên liệu Vinamilk - cho biết, những kết quả bước đầu này đến từ việc doanh nghiệp sớm ứng dụng khoa học - công nghệ trong tổ chức sản xuất. Điển hình là hệ thống trang trại sinh thái Green Farm - mô hình được Vinamilk ra mắt từ năm 2021 và đang triển khai tại Thanh Hóa, Quảng Ngãi, Tây Ninh và Lâm Đồng.
Được mệnh danh là “trang trại 4.0”, Green Farm ứng dụng hệ thống cảm biến, trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây để giám sát sức khỏe, sinh sản, hành vi và năng suất của đàn bò theo thời gian thực. Qua đó, tối ưu khẩu phần ăn, giảm rủi ro dịch bệnh và hạn chế phát thải trên đơn vị sản phẩm. Song song với chuyển đổi số, Green Farm tích hợp các giải pháp năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn ngay tại trang trại, xử lý chất thải chăn nuôi bằng hệ thống biogas để tái tạo năng lượng và sản xuất phân bón hữu cơ.
Một điểm nhấn khác thu hút sự quan tâm của đại biểu là việc Vinamilk triển khai kiểm kê khí nhà kính trên 100% hệ thống trang trại, quản trị dữ liệu ESG tập trung theo chuẩn mực quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp đo lường hiệu quả chuyển đổi xanh một cách minh bạch cũng như chuẩn bị cho tiến trình trung hòa carbon các đơn vị kế tiếp.
Khi chuyển đổi xanh trở thành bài toán kinh tế có lời
Khác với những lo ngại về gánh nặng chi phí tuân thủ, đại diện Vinamilk cho biết cách tiếp cận này không chỉ góp phần giảm phát thải, mà còn giúp tối ưu chi phí vận hành, tạo ra giá trị kinh tế song hành với lợi ích môi trường. Theo tính toán của doanh nghiệp, một tấn chất thải từ đàn bò nếu bán cho đơn vị thu mua bên ngoài chỉ có giá trị chưa đến 90.000 đồng, thậm chí còn phát sinh khoảng 1,82 m³ khí mê-tan nếu không được xử lý. Trong khi đó, với hệ thống biogas, cùng lượng chất thải này có thể tạo ra nguồn khí đốt đủ để đun nấu liên tục trong 9 giờ (với bếp gas công suất 2kW).
Thực tế tại trang trại Vinamilk Green Farm Tây Ninh, việc ứng dụng hệ thống biogas giúp tiết kiệm hơn 2 tỷ đồng chi phí điện năng mỗi năm, đồng thời giảm đáng kể lượng phát thải CO₂. Bên cạnh đó, hệ thống sấy cỏ sử dụng năng lượng xanh, sạch từ chất thải chăn nuôi giúp chi phí sản xuất thức ăn cho bò giảm hơn 10 lần so với việc nhập khẩu cỏ.
Không dừng ở đó, chất thải từ đàn bò sữa - vốn được xem là nguồn tài nguyên quý giá - còn được Vinamilk xử lý theo quy trình bài bản để tái tạo đất canh tác. Việc kết hợp phân bón hữu cơ, canh tác luân canh và công nghệ ủ phân tiên tiến từ Nhật Bản đã giúp đất đai được phục hồi bền vững, hình thành những cánh đồng đạt chuẩn hữu cơ châu Âu làm thức ăn cho đàn bò.
“Ngoài giảm chi phí sản xuất, các giải pháp chuyển đổi xanh của chúng tôi còn trực tiếp nâng cao hiệu quả và năng suất chăn nuôi. Tại hệ thống Vinamilk Green Farm, năng suất sữa hiện đạt 30-35 lít/con/ngày, tương đương mức trung bình thế giới. Đây từng được coi là con số bất khả thi trong điều kiện khí hậu nhiệt đới như Việt Nam”, ông Khánh khẳng định.
Vinamilk cho rằng mỗi trang trại nếu được tổ chức theo hướng khoa học, tuần hoàn và dựa trên dữ liệu như Green Farm, hoàn toàn có thể trở thành một “tế bào xanh” của nông nghiệp Việt Nam. Khi các “tế bào xanh” này được kết nối và nhân rộng, chuyển đổi xanh sẽ không còn là mục tiêu mang tính lý thuyết dài hạn, mà trở thành dòng chảy thực tiễn trong sản xuất nông nghiệp./.
