Đây là một trong những điểm đáng chú ý trong dự thảo Nghị định mới của Bộ Y tế, nhằm “bịt lỗ hổng” thời gian – yếu tố then chốt quyết định thành bại trong kiểm soát dịch bệnh.
Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, trong đó đề xuất danh mục các bệnh truyền nhiễm bắt buộc áp dụng cách ly y tế.
Cụ thể, 9 bệnh được xác định phải triển khai cách ly ngay khi phát hiện gồm: Bạch hầu, ho gà, sởi, rubella, bệnh than, viêm màng não do não mô cầu, tay chân miệng, thủy đậu và quai bị.
Ngoài ra, các bệnh truyền nhiễm nhóm B khác cũng có thể được bổ sung tùy theo diễn biến thực tế, do Bộ trưởng Bộ Y tế quyết định.
Không chỉ người mắc bệnh, dự thảo còn mở rộng phạm vi cách ly đối với 4 nhóm đối tượng: người mắc bệnh, người nghi ngờ mắc bệnh, người mang mầm bệnh và người có tiếp xúc với tác nhân gây bệnh. Đây được xem là bước đi chủ động nhằm kiểm soát nguồn lây từ sớm, từ xa.
Điểm nhấn đáng chú ý của dự thảo là quy định cụ thể từng mốc thời gian xử lý, với yêu cầu cực ngắn và mang tính bắt buộc.
Theo đó, trong vòng 3 giờ kể từ khi phát hiện ca nghi nhiễm, cơ quan y tế cấp xã phải hoàn tất việc lập danh sách đề xuất cách ly. Chỉ 1 giờ sau, Chủ tịch UBND cấp xã phải ban hành quyết định cách ly, và trong 3 giờ tiếp theo, toàn bộ hệ thống liên quan phải được kích hoạt để triển khai.
Tại các cơ sở khám chữa bệnh và cửa khẩu, quy trình còn được rút ngắn hơn khi mỗi bước xử lý chỉ được phép kéo dài tối đa 1 giờ.
Việc “đóng khung” thời gian chi tiết này nhằm triệt tiêu độ trễ – yếu tố từng khiến nhiều đợt dịch bùng phát nhanh trong cộng đồng.
Đáng chú ý, dự thảo cũng đưa ra cơ chế “ngăn chặn tạm thời”. Trong tình huống khẩn cấp, người đứng đầu cơ sở y tế hoặc đơn vị liên quan có quyền yêu cầu người nghi nhiễm không rời khỏi địa điểm trong tối đa 3 giờ để chờ quyết định chính thức.
Quy định này được đánh giá là “chốt chặn” quan trọng, giúp ngăn nguy cơ lây lan ngay tại thời điểm vàng, khi chưa kịp hoàn tất thủ tục hành chính.
Dự thảo quy định 4 hình thức cách ly gồm: Cách ly tại nhà hoặc nơi lưu trú; cách ly tại cơ sở y tế; cách ly tại cửa khẩu và cách ly tại các cơ sở được trưng dụng.
Trong trường hợp cần thiết, các địa điểm như trường học, ký túc xá, doanh trại quân đội, khách sạn, nhà máy, chung cư… có thể được huy động phục vụ công tác cách ly.
Các cơ sở này phải đáp ứng điều kiện tối thiểu về sinh hoạt, y tế, vệ sinh môi trường và an ninh, đảm bảo an toàn cho người cách ly và cộng đồng.
Dự thảo cũng nhấn mạnh cơ chế cưỡng chế đối với các trường hợp không tuân thủ cách ly. Lực lượng công an cấp xã sẽ tham gia đảm bảo việc thực thi, tránh tình trạng chống đối hoặc trốn tránh gây nguy cơ lây lan dịch bệnh.
Đồng thời, ngân sách nhà nước được đề xuất chi trả cho hoạt động cách ly y tế theo quy định, nhằm giảm gánh nặng cho người dân và đảm bảo khả năng triển khai trên diện rộng.
Với việc quy định rõ danh mục bệnh, mở rộng đối tượng và đặc biệt là siết chặt thời gian xử lý xuống từng giờ, dự thảo Nghị định được kỳ vọng sẽ nâng cao đáng kể năng lực phản ứng nhanh của hệ thống y tế.
Trong bối cảnh dịch bệnh ngày càng diễn biến phức tạp, tốc độ không chỉ là lợi thế mà đã trở thành “lá chắn” quan trọng để bảo vệ cộng đồng.
