Các nhà khoa học Trái đất đang phân tích ảnh vệ tinh để đánh giá mức độ tàn phá và xác định nguyên nhân gây ra trận lũ nghiêm trọng dọc biên giới Nepal - Trung Quốc hôm 26/8. Cơn lũ đã khiến hàng trăm người thiệt mạng và hàng nghìn người mất tích, trong đó có khách du lịch, người hành hương và công dân nước ngoài.
Hai chuyên gia nghiên cứu địa hình và quá trình địa chất Trái đất Kristen Cook và Dan Shugar cho biết, những ảnh vệ tinh đầu tiên chụp khu vực Nepal bị mây che khuất. Những hình ảnh này chỉ cho thấy một phần sông băng đã tách khỏi đỉnh Langtang Lirung, gần biên giới với Tây Tạng, Trung Quốc.
Tuy nhiên, các bức ảnh rõ hơn được chụp hôm 27/8 cho thấy, nền đá bên dưới sông băng cũng bị phá vỡ. Một khối băng khổng lồ bị kéo xuống theo sườn núi, cuốn đá và băng tràn vào thung lũng phía dưới.
“Nó cho thấy toàn bộ khu vực mà không có gì bị che khuất. Chúng tôi có thể thấy rằng không chỉ sông băng bị sập mà một phần lớn hơn nhiều của nền đá trên sườn núi cũng đã bị phá vỡ. Có một vụ sạt lở nền đá lớn đã kéo theo một phần sông băng”, ông Shugar, phó giáo sư tại Đại học Calgary nói.
Sau khi đổ xuống đáy thung lũng, khối đất đá vẫn duy trì động lượng khi trượt qua địa hình dốc và hẹp. Theo nhà nghiên cứu Cook, thuộc Đại học Grenoble Alpes ở Pháp, băng tan trong quá trình này tạo thêm nước, khiến bùn và nước cao tới vài tầng nhà tràn qua các cộng đồng dân cư.
Ảnh vệ tinh trước và sau thiên tai tại các khu vực Kolpurtar, Betrawati và Syapru Besi cho thấy lòng sông hiện rộng hơn nhiều, chuyển sang màu nâu và đen do nước tràn bờ ở một số nơi, cuốn theo lượng lớn đất đá ở những nơi khác.
Các thị trấn, làng mạc dọc hai bờ sông bị tàn phá, nhiều nơi chìm trong bùn đất và đá. Tại khu vực Betrawati, một số ngôi nhà vẫn nhô lên giữa lớp bùn.
Ở Syapru Besi, điểm du lịch nổi tiếng, lũ cuốn đổ nhiều công trình và phá hủy tuyến đường dẫn vào cung trekking Langtang. Ảnh trước và sau trận lũ cũng cho thấy một nhánh sông trở nên rộng hơn do dòng nước quá mạnh.
Ông Byers cho rằng, trận lũ hôm 26/8 có liên quan đến biến đổi khí hậu. Trái đất ấm lên khiến sông băng và tầng đất đóng băng vĩnh cửu tan chảy, làm mất ổn định các khối tuyết, băng và đá ở độ cao lớn, từ đó có thể kích hoạt một chuỗi sự kiện liên hoàn.
