Ngày 24/3, tại Đại học Quốc gia Hà Nội, GS.TS Furuta Motoo đã trình bày bài giảng đặc biệt với chủ đề “Con đường nghiên cứu Việt Nam hơn 50 năm của tôi: Từ quá khứ đến tương lai”, đánh dấu chặng kết thúc nhiệm kỳ 10 năm giữ cương vị Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Nhật.
Mở đầu bằng giọng điềm tĩnh, GS. Furuta không đi theo lối diễn thuyết học thuật thông thường. Ông lựa chọn kể chuyện – câu chuyện về hành trình hơn 50 năm nghiên cứu, sống và gắn bó với Việt Nam.
Dù có phiên dịch, ông vẫn quyết định trình bày hoàn toàn bằng tiếng Việt – thứ ngôn ngữ mà ông coi như một phần cuộc đời mình. Với ông, đó không chỉ là phương tiện học thuật, mà còn là cách bày tỏ sự trân trọng đối với đất nước đã trở thành “quê hương thứ hai”.
Từ những năm tháng chiến tranh, đến thời kỳ đổi mới và hội nhập, bài giảng phác họa một Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ, ngày càng khẳng định vị thế trong khu vực và trên thế giới. Không chỉ nhìn từ góc độ lịch sử, GS. Furuta còn nhấn mạnh vai trò của giáo dục đại học trong quá trình phát triển đó, đặc biệt là xu hướng quốc tế hóa và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Ở góc độ một hiệu trưởng nước ngoài đầu tiên của Đại học Quốc gia Hà Nội, ông cũng chia sẻ về hành trình xây dựng Trường Đại học Việt Nhật thành một môi trường học thuật quốc tế, nơi tinh thần khai phóng và sáng tạo được nuôi dưỡng.
Điểm nhấn xúc động nhất của bài giảng là khi GS. Furuta nói về tình cảm cá nhân dành cho Việt Nam.
“Việt Nam là mối tình đầu của tôi. Tôi là một nhà khoa học nước ngoài ‘Made in Vietnam’”, GS. Furuta chia sẻ.
Từ khi đặt chân đến Việt Nam năm 1974, ông đã kiên trì theo đuổi con đường nghiên cứu Việt Nam học. Không chỉ học tiếng Việt, ông còn hòa mình vào đời sống, văn hóa và con người nơi đây. Những công trình nghiên cứu của ông, trong đó có tác phẩm về nạn đói năm 1945, đã trở thành tài liệu giá trị trong giới học thuật.
Không dừng lại ở nghiên cứu, ông còn dành nhiều tâm huyết cho giáo dục. Trong 10 năm dẫn dắt Trường Đại học Việt Nhật, GS. Furuta góp phần xây dựng nền tảng học thuật, mở rộng chương trình đào tạo và thúc đẩy hợp tác quốc tế. Năm 2025, nhà trường trở thành cơ sở đầu tiên tại Việt Nam đạt kiểm định quốc tế iJAS của Hiệp hội Kiểm định các Trường Đại học Nhật Bản.
Ông cũng nhiều lần dành toàn bộ tiền thưởng từ các giải thưởng lớn để lập quỹ học bổng hỗ trợ sinh viên – một hành động được đánh giá là giàu tính nhân văn và truyền cảm hứng mạnh mẽ.
Tháng 4 tới, GS. Furuta Motoo sẽ chính thức kết thúc nhiệm kỳ hiệu trưởng. Tuy nhiên, như chính ông chia sẻ, sự gắn bó với Việt Nam không dừng lại.
PGS.TS Phạm Bảo Sơn, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội khẳng định, những đóng góp của ông không chỉ đặt nền móng cho sự phát triển của Trường Đại học Việt Nhật, mà còn góp phần thúc đẩy tiến trình quốc tế hóa giáo dục đại học Việt Nam.
Bài giảng cuối cùng vì thế không chỉ là dấu mốc khép lại một chặng đường công tác, mà còn là sự tổng kết đầy cảm xúc của một hành trình học thuật bền bỉ, nơi tri thức, tình yêu và sự thấu hiểu dành cho Việt Nam hòa quyện thành một di sản đặc biệt.
Một hành trình 50 năm khép lại, nhưng câu chuyện về Việt Nam qua góc nhìn của một học giả Nhật Bản vẫn sẽ tiếp tục được kể, theo một cách khác, sâu lắng và bền bỉ hơn.
