Năm 2025, thiên tai tiếp tục diễn biến phức tạp. Thế giới đã chứng kiến nhiều thảm họa nặng nề: cháy rừng ở Mỹ, lũ lụt ở Trung Quốc, động đất ở Myanmar, nắng nóng và cháy rừng khắc nghiệt tại châu Âu. Chỉ trong nửa đầu năm, thiệt hại kinh tế toàn cầu đã vượt 130 tỷ USD. Những con số ấy gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự gia tăng rủi ro khí hậu toàn cầu, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao dự báo, cảnh báo và đặc biệt là công tác truyền thông để cộng đồng ứng phó kịp thời.
Tại Việt Nam, từ đầu năm đến nay đã hứng chịu nhiều đợt thiên tai lớn. Bão số 1 xảy ra vào tháng 6 gây mưa trái mùa, lũ lụt diện rộng ở miền Trung; bão số 3 diễn ra vào tháng 7 gây lũ lịch sử trên sông Cả, hàng chục nghìn hộ dân Nghệ An, Thanh Hóa bị cô lập; đặc biệt, bão số 5 vào cuối tháng 8 đạt cấp 14, giật cấp 17, gây mưa lớn kéo dài từ Bắc Bộ đến Bắc Trung Bộ, khiến gần 60.000 người phải sơ tán, hàng chục nghìn ngôi nhà tốc mái, hư hỏng, hàng trăm nghìn hec-ta hoa màu thiệt hại.
Khi thiên tai lụt bão xảy đến, mọi người dân đều tìm đến những nơi tránh trú bão an toàn, trong hoàn cảnh đó, đội ngũ phóng viên tác nghiệp lại tìm đến những nơi lũ lụt, những nơi đang bị thiệt hại nặng nề nhất để lấy thông tin. Họ phải đối mặt với nhiều nguy hiểm hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, những khó khăn, nguy hiểm ở vùng lũ chẳng đủ để làm nản lòng những phóng viên trẻ yêu nghề, họ luôn muốn đi, đến và chia sẻ cùng với đồng bào khi nguy nan.
Nhiều phóng viên cho rằng, khó khăn lớn nhất vẫn là khi tác nghiệp ở vùng rừng núi vì địa hình hiểm trở; có độ dốc lớn, mỗi khi mưa xuống, nơi đây thường hay xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất. Việc phóng viên di chuyển đi lại ở vùng miền núi cũng dễ gặp chuyện bất trắc…Dù biết chặng đường phía trước sẽ nhiều chông gai, nhưng đội ngũ nhà báo, phóng viên vẫn cố gắng khắc phục bằng mọi cách, tất cả để truyền tải thông tin chân thực nhất, nhanh nhất đến với bạn đọc.
Từ đầu năm 2025 đến nay, đất nước ta chịu ảnh hưởng của 5 cơn bão, trong hoàn cảnh đó phóng viên, biên tập viên đã đồng hành cùng lực lượng phòng chống thiên tai, bám sát hiện trường, truyền tải thông tin kịp thời, góp phần giảm thiểu thiệt hại. Các thông tin kịp thời của báo chí đã giúp người dân biết khi nào cần sơ tán, khi nào cần tránh trú, cách bảo vệ bản thân và gia đình.
Ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đánh giá: Báo chí đã và đang là kênh truyền thông chủ lực trong truyền tải cảnh báo, hướng dẫn ứng phó, đồng hành cùng chính quyền và người dân khi xảy ra thiên tai. Báo chí không chỉ phản ánh kịp thời diễn biến bão lũ, sạt lở mà còn góp phần hiệu quả trong định hướng dư luận, lan tỏa tinh thần sẻ chia và thúc đẩy hành động tại chỗ.
Từ ngày 1/7/2025, sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, nhiều nhiệm vụ phòng, chống thiên tai trước đây do cấp huyện đảm nhiệm đã được giao về cấp xã. Theo đó, chính quyền cấp xã sẽ “gánh” thêm 12 nhóm nhiệm vụ, từ chỉ huy hiện trường, quản lý vật tư, lồng ghép phòng, chống thiên tai vào quy hoạch, đến tổ chức cứu hộ, hỗ trợ khẩn cấp và xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến thiên tai. Đây là bước chuyển lớn, đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ và thay đổi tư duy của hệ thống chính trị ở cơ sở, trong bối cảnh thiên tai ngày càng bất thường, cực đoan và khó lường.
Trong bối cảnh mới về sắp xếp đơn vị hành chính, báo chí giữ vai trò không thể thay thế trong công tác tuyên truyền, truyền thông về phòng, chống thiên tai, đảm bảo thông tin minh bạch, chính xác, kịp thời đến cộng đồng.
Với vai trò cầu nối giữa cơ quan quản lý và người dân, báo chí góp phần truyền tải thông tin dự báo, cảnh báo sớm từ các nguồn chính thống; hướng dẫn ứng phó, sơ tán, đồng thời phổ biến kiến thức an toàn, pháp luật về phòng chống thiên tai. Báo chí cũng giúp chuyển hóa nhận thức cộng đồng từ bị động sang chủ động phòng ngừa, đồng thời phản bác thông tin sai lệch trong thiên tai, định hướng dư luận đúng đắn.
Để cơ quan báo chí tiếp tục phát huy vai trò đặc biệt trong công tác phòng, chống thiên tai, bà Nguyễn Thị Thuý Ái, Phó trưởng phòng Quản lý rủi ro thiên tai cộng đồng và Truyền thông, Cục Quản lý Đê điều và Phòng chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: tùy theo từng giai đoạn, nội dung tuyên truyền cần linh hoạt. Trong giai đoạn phòng ngừa, cần phổ biến các giải pháp cảnh báo sớm, mô hình cộng đồng an toàn, giới thiệu điển hình tiên tiến, và lên án các hành vi vi phạm pháp luật về đê điều, phòng chống thiên tai.
Trong giai đoạn ứng phó, báo chí tăng cường thông tin diễn biến thiên tai, hướng dẫn ứng phó theo phương châm “4 tại chỗ”, cung cấp thông tin liên lạc khẩn cấp, đặc biệt quan tâm đến các đối tượng dễ bị tổn thương. Sau thiên tai, báo chí cần cập nhật thiệt hại, hướng dẫn khắc phục, phục hồi sinh kế, bảo vệ môi trường và an ninh trật tự địa phương.
“Thời gian tới, báo chí cần tăng cường phản ánh thiên tai dưới góc nhìn rủi ro và phòng ngừa, thay vì chỉ tập trung vào cứu trợ. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền chính sách, mô hình giảm nhẹ rủi ro, chuyển đổi sinh kế thành công và phản bác tin giả”, bà Nguyễn Thị Thuý Ái gợi ý thêm.
