Sáng 31/10, thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội tại nghị trường, đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) đã đưa ra nhiều kiến nghị về chất lượng tăng trưởng, khơi thông nguồn vốn và ổn định chính sách giáo dục.
Đặc biệt, ông nhấn mạnh tăng trưởng kinh tế không chỉ là con số tốc độ mà phải chuyển hóa thành năng lực tích lũy thực chất của cả người dân và doanh nghiệp.
Minh bạch lãi suất và kịch bản vốn rõ ràng
Đại biểu Trịnh Xuân An nhận định muốn đạt mức tăng trưởng cao thì nền kinh tế phải có nguồn năng lượng cốt lõi là vốn. Bên cạnh việc đáp ứng nhu cầu khổng lồ cho các công trình hạ tầng, hệ thống ngân hàng cần bảo đảm cho cộng đồng doanh nghiệp, nhất là nhóm vừa và nhỏ, tiếp cận được vốn vay với lãi suất phù hợp nhằm duy trì hoạt động và phát triển.
Để hiện thực hóa điều này, đại biểu đề nghị Chính phủ coi việc giảm lãi suất cho vay thực tế là một trọng tâm điều hành. Cụ thể, cần minh bạch lãi suất sau ưu đãi cùng các khoản phí để giảm gánh nặng vay vốn, đồng thời đổi mới bảo lãnh tín dụng thông qua việc cho vay dựa trên dòng tiền, đơn hàng và chuỗi cung ứng.
Nhìn về chặng đường sắp tới, đại biểu kiến nghị Chính phủ xây dựng phương án vốn cho tăng trưởng năm 2027 rõ ràng, trả lời đích xác các câu hỏi: cần bao nhiêu vốn, huy động từ đâu, kỳ hạn nào, phân bổ cho ai và sẽ tạo ra kết quả gì.
Đo lường tăng trưởng bằng khả năng tích lũy thực tế
Phân tích sâu về chất lượng của nền kinh tế, đại biểu đoàn Đồng Nai khẳng định mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ đơn thuần là tốc độ, mà phải giúp đất nước mạnh lên thực chất và bền vững.
Ông dẫn chứng một thực tế đáng suy ngẫm: dù thu nhập bình quân của người lao động trong 9 tháng tăng khoảng 9%, nhưng do chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 4,52% nên thu nhập thực tế chỉ tăng vỏn vẹn khoảng 4,3%.
Mức tăng bình quân này chưa phản ánh hết gánh nặng chi tiêu đè nặng lên người thu nhập thấp, công nhân thuê trọ hay nhóm lao động phi chính thức.
"Đằng sau những con số tăng trưởng, người dân quan tâm sau khi trang trải cuộc sống còn tích lũy được bao nhiêu; doanh nghiệp quan tâm sau chi phí, lãi vay còn nguồn lực nào để đầu tư công nghệ, nâng năng suất và lớn lên", đại biểu Trịnh Xuân An nói.
Vì vậy, ông cho rằng Chính phủ cần đánh giá chất lượng tăng trưởng thông qua thu nhập thực, khả năng tích lũy của người dân và năng lực tái đầu tư của doanh nghiệp.
Nhấn mạnh triết lý phát triển vì con người, đại biểu khẳng định: "Người dân phải được thụ hưởng thành quả phát triển ngay trong quá trình tăng trưởng".
Chấm dứt cảnh "thấp thỏm" trong giáo dục
Chuyển sang lĩnh vực xã hội, đại biểu Trịnh Xuân An nhấn mạnh chính sách giáo dục phải có tầm nhìn dài hạn, được chuẩn bị bài bản và thực hiện nhất quán.
Trước những bất cập về thi cử, tuyển sinh, dạy thêm học thêm và sách giáo khoa, ông đề nghị nghiên cứu, đánh giá lại việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện nay, làm rõ mục tiêu, sự cần thiết và hiệu quả trong mối quan hệ với đánh giá quá trình học tập, tuyển sinh đi học và phân luồng học sinh. Từ đó, lựa chọn phương án bảo đảm thực chất, công bằng, giảm áp lực và chi phí cho gia đình, xã hội.
"Không thể để mỗi mùa thi đến, học sinh, phụ huynh lại thấp thỏm chờ quy định mới; nhà trường, giáo viên bị động điều chỉnh việc dạy và học", đại biểu nói và nhấn mạnh đổi mới phải giúp học sinh học thực chất, giáo viên yên tâm dạy học và gia đình tin tưởng vào nhà trường.
Ông cũng lưu ý bên cạnh tri thức hiện đại, cần coi trọng việc giáo dục lịch sử, truyền thống và lòng yêu nước thông qua các trải nghiệm thực tế sinh động.
Khép lại bài phát biểu, đại biểu kiến nghị cần gắn kết chặt chẽ sự phát triển kinh tế với củng cố an ninh quốc phòng ngay từ khâu quy hoạch và đầu tư.
Đất nước cần ưu tiên bảo vệ hạ tầng trọng yếu, an ninh không gian mạng, phát triển công nghiệp quốc phòng lưỡng dụng, đồng thời triển khai chính sách đối ngoại chủ động nhằm chuyển hóa các cam kết hợp tác thành nguồn lực công nghệ và thị trường phát triển cụ thể.
