Từ vết khoét giày kỳ lạ của Neto
Tại vòng 1/8 World Cup 2026, khoảnh khắc tiền đạo Pedro Neto mang chiếc giày rách gót trong trận đấu giữa Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha nhanh chóng thu hút sự chú ý. Không riêng Neto, những tên tuổi lớn như Philippe Coutinho, Roberto Firmino, Mats Hummels hay cựu danh thủ Daniele De Rossi cũng từng ra sân với đôi giày bị khoét một lỗ lớn phía sau.
Vậy vì sao các cầu thủ lại nỡ lòng can thiệp dao kéo vào những sản phẩm vốn được các hãng thể thao tính toán chuẩn xác đến từng milimét như thế? Câu trả lời nằm ở áp lực khủng khiếp mà đôi chân cầu thủ phải gánh chịu.
Theo các chuyên gia y tế, lý do hàng đầu đằng sau những vệt cắt này là dị tật Haglund - một tình trạng phì đại xương ở gót chân, ngay vùng bám của gân Achilles. Ông Michael Robson, chuyên gia vật lý trị liệu cơ xương khớp tại Trung tâm LDN Physio (London), giải thích rằng phần xương trồi ra này ban đầu có thể không gây triệu chứng. Tuy nhiên, nó sẽ trở thành một hội chứng đau đớn khi khối xương phì đại liên tục cọ xát, gây kích ứng các mô mềm xung quanh trong quá trình vận động cường độ cao.
Các mô mềm bị ảnh hưởng bao gồm gân Achilles và túi thanh mạc gót (retrocalcaneal bursa) - một túi nhỏ chứa dịch nằm gần gót chân có nhiệm vụ giảm chấn. Ông Bartholomew Hudson-Gill, chuyên gia vật lý trị liệu tại Trung tâm Opus Biological (London), người từng làm việc với các cầu thủ bóng đá đỉnh cao tại Trung tâm y tế của FIFA, mô tả Haglund là sự kết hợp phức tạp giữa cấu trúc xương gót, sự dày lên của gân Achilles và tình trạng viêm túi thanh mạc. Khi cầu thủ càng vận động, gân càng dày lên, túi thanh mạc và xương gót càng bị kích ứng, tạo thành một vòng lặp đau đớn nghiêm trọng.
Đối với các cầu thủ chuyên nghiệp, việc sử dụng những đôi giày đá bóng có phần đệm gót cứng là một cực hình. Cấu trúc vững chắc này ép trực tiếp vào vùng gót đang tổn thương, khiến việc thi đấu trở nên bất khả thi. Dù Neto chưa từng công khai lý do cắt giày (một vết phồng rộp thông thường cũng có thể là nguyên nhân) nhưng việc loại bỏ một phần gót giày là cách nhanh nhất để giảm áp lực lên gân và xương, ngăn chặn sự chèn ép cơ học.
Tại các CLB lớn, việc chỉnh sửa này không do cầu thủ tự ý thực hiện bằng kéo thông thường. Hudson-Gill tiết lộ các đội bóng đều sử dụng bác sĩ chuyên khoa bàn chân để trực tiếp “phẫu thuật” đôi giày giá hàng trăm USD. Họ biết chính xác vị trí cần cắt để vừa giải phóng gót chân, vừa giữ cho phom dáng và cấu trúc giày duy trì được sự ổn định cần thiết khi bứt tốc hay va chạm.
Phương án đơn giản cho một dị tật phức tạp
Dị tật Haglund thực tế rất phổ biến trong thể thao đỉnh cao, xuất phát từ việc tập luyện quá sức và thói quen đi giày quá chật - điều mà hầu hết các cầu thủ bóng đá đều làm để tăng cảm giác bóng. Khi giải đấu lớn như World Cup đang diễn ra, việc dừng lại để điều trị dứt điểm là không thể. Các cầu thủ sẵn sàng nén đau vì màu cờ sắc áo hay các trận cầu sinh tử. Việc loại bỏ áp lực tạm thời bằng cách khoét gót giày, kết hợp vật lý trị liệu, liệu pháp sóng kích thích hoặc tiêm giảm đau giúp họ duy trì phong độ trên sân.
Nếu lựa chọn phẫu thuật để giải quyết triệt để khối xương phì đại, cái giá phải trả là quá đắt đối với một vận động viên đang ở đỉnh cao sự nghiệp. Stuart James, một cây viết thể thao, chia sẻ với The Athletic trải nghiệm đau đớn khi phải phẫu thuật dị tật này. Anh mất nhiều tháng trời phục hồi trong đau đớn, chịu đựng cảm giác như có cưa máy tác động vào gót chân và thậm chí được đề xuất cuộc phẫu thuật thứ hai để bóc tách, mài xương rồi khâu lại gân Achilles.
Hậu quả của chấn thương này từng được chứng minh rõ ràng qua trường hợp của Donavan Brazier, nhà vô địch thế giới chạy 800m người Mỹ. Ở tuổi 22, sau khi dính dị tật Haglund và phải trải qua nhiều ca phẫu thuật, ngôi sao này đã phải rời xa đường chạy suốt 3 năm trời. Chính vì thời gian hồi phục sau mổ kéo dài và rủi ro cao, các cầu thủ bóng đá luôn ưu tiên các biện pháp bảo tồn.
Dị tật này được đặt tên theo Patrick Haglund, vị bác sĩ phẫu thuật người Thụy Điển đã mô tả nó lần đầu tiên vào năm 1927. Gần một thế kỷ trôi qua, y học thể thao đã có những bước tiến vượt bậc với hàng loạt công nghệ hiện đại. Thế nhưng, tại ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh World Cup 2026, phương pháp trực quan và hiệu quả nhất để giúp các ngôi sao triệu đô đối phó với cơn ác mộng này lại vô cùng thô sơ: dùng một lưỡi dao và khoét cho gót chân một lối thoát.
