Bộ sách gồm 5 tập, tái hiện diện mạo văn học Việt Nam hiện đại thông qua hệ thống chân dung tác giả, tác phẩm, thể loại và các khuynh hướng sáng tác tiêu biểu. Với khối lượng tư liệu phong phú, phương pháp nghiên cứu khoa học cùng tinh thần phê bình độc lập, Nhà văn hiện đại được xem là một công trình nền tảng, góp phần giúp nhiều thế hệ độc giả tiếp cận và tìm hiểu tiến trình hình thành, phát triển của văn học Việt Nam hiện đại.
Được thực hiện trong giai đoạn 1942-1945, khi nền văn học Việt Nam đang có những chuyển biến mạnh mẽ, Nhà văn hiện đại mang ý nghĩa đặc biệt bởi đây là công trình được viết đồng thời với chính thế hệ tác giả mà Vũ Ngọc Phan khảo sát. Nhiều nhà văn khi ấy vẫn đang sáng tác, nhiều thể loại và khuynh hướng nghệ thuật còn trong quá trình định hình. Trong bối cảnh đó, việc hệ thống hóa, phân loại và đánh giá các nhà văn đương thời được xem là nỗ lực học thuật tiên phong của ông.
Không chỉ giới thiệu tác giả hay tóm lược tác phẩm, Vũ Ngọc Phan còn đặt mỗi cây bút trong bối cảnh đời sống văn học cụ thể để phân tích phong cách, đóng góp, ảnh hưởng cũng như những giới hạn của họ trong tiến trình phát triển chung của văn học dân tộc.
Qua bộ sách, độc giả có thể hình dung bức tranh phong phú của văn chương Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX, từ tiểu thuyết, thơ ca, phóng sự, ký sự đến kịch, phê bình và biên khảo.
Một trong những giá trị nổi bật của Nhà văn hiện đại là ý nghĩa tư liệu. Bộ sách đề cập tới 79 tác giả cùng hàng trăm tác phẩm được xuất bản dưới nhiều hình thức khác nhau như sách, báo, tạp chí hay sân khấu. Đây được xem là nguồn tư liệu quan trọng đối với những người nghiên cứu lịch sử văn học Việt Nam trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Bên cạnh đó, công trình còn ghi dấu ấn bởi phương pháp phê bình khách quan và khoa học. Dù có mối quan hệ với nhiều tác giả đương thời, Vũ Ngọc Phan vẫn giữ được cái nhìn độc lập, khách quan của người nghiên cứu, chú trọng phân tích văn bản, phong cách sáng tác, tư tưởng nghệ thuật cũng như vị trí của từng tác giả trong dòng chảy văn học.
Thông qua bộ sách, chân dung nhiều tên tuổi lớn của văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX được khắc họa như Trương Vĩnh Ký, Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Quỳnh, Nguyễn Tuân, Vũ Trọng Phụng, Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan, Tô Hoài, Hàn Mặc Tử, Huy Cận, Xuân Diệu, Hoài Thanh cùng nhiều nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình, kịch tác gia tiêu biểu khác.
Theo nhà xuất bản Kim Đồng, trong bối cảnh nhu cầu tìm hiểu văn học Việt Nam hiện đại ngày càng gia tăng, Nhà văn hiện đại tiếp tục khẳng định giá trị của một công trình nghiên cứu nền tảng, phục vụ không chỉ giới học thuật mà còn đông đảo độc giả yêu văn chương và muốn tìm hiểu lịch sử văn học dân tộc.
Tác giả Vũ Ngọc Phan (1902 - 1987) là nhà văn, nhà phê bình, nhà nghiên cứu văn học có vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa Việt Nam hiện đại.
Ông để lại một di sản phong phú ở nhiều lĩnh vực: phê bình văn học, nghiên cứu văn học dân gian, dịch thuật, hồi ký, biên khảo. Với những đóng góp lớn lao đó, ông đã được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật đợt I năm 1996.
