Tại họp báo thường kỳ quý II/2026 diễn ra sáng 15/7, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) đã làm rõ những băn khoăn liên quan đến việc thu tiền bản quyền âm nhạc tại các quán cà phê, nhà hàng và các cơ sở kinh doanh dịch vụ, khẳng định đây là nghĩa vụ pháp lý đã được quy định từ nhiều năm trước.
Tại cuộc họp báo, ông Phạm Thanh Tùng, Phó Trưởng phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan tại Cục Bản quyền tác giả (Bộ VHTT&DL), cho biết việc sử dụng các tác phẩm âm nhạc, bản ghi âm, ghi hình phục vụ hoạt động kinh doanh được điều chỉnh bởi Điều 26 và Điều 33 Luật Sở hữu trí tuệ.
Theo quy định, tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm vì mục đích thương mại phải thanh toán tiền bản quyền cho tác giả, người biểu diễn và nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình.
Theo Cục Bản quyền tác giả, quy định này đã có hiệu lực từ năm 2005. Tuy nhiên, trên thực tế, vướng mắc chủ yếu phát sinh do các bên chưa thống nhất được mức tiền bản quyền phải trả.
Để tháo gỡ khó khăn, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 17/2023/NĐ-CP, trong đó Phụ lục II quy định mức tiền bản quyền áp dụng trong trường hợp các bên không đạt được thỏa thuận. Đây là cơ sở pháp lý để chủ sở hữu quyền và đơn vị sử dụng tác phẩm tiến hành đàm phán, thống nhất phương án thanh toán.
Lãnh đạo Cục cũng làm rõ cơ chế hoạt động của các tổ chức thu tiền bản quyền. Theo quy định hiện hành, các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả và quyền liên quan chỉ được thực hiện việc thu trên cơ sở được chủ sở hữu quyền ủy quyền.
Trong lĩnh vực âm nhạc, Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đại diện cho các tác giả; Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam đại diện cho các nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình; còn Hiệp hội Quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam (APPA) đại diện cho người biểu diễn.
Đối với những tác giả hoặc chủ sở hữu quyền chưa ủy quyền cho các tổ chức quản lý tập thể, đơn vị sử dụng tác phẩm phải liên hệ trực tiếp để xin phép và thanh toán tiền bản quyền. Chủ sở hữu quyền cũng có thể ủy quyền cho doanh nghiệp hoặc tổ chức khác thực hiện việc thu thay mình.
Đáng chú ý, Nghị định số 134 quy định mọi tổ chức được ủy quyền thu tiền bản quyền, kể cả không phải là tổ chức quản lý tập thể, đều phải công khai trên trang thông tin điện tử danh mục tác phẩm, chủ sở hữu quyền được ủy quyền và phạm vi được phép thu.
Nếu thu ngoài phạm vi được ủy quyền hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công khai, các đơn vị này sẽ bị xử lý theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan.
Trước phản ánh về việc một cơ sở kinh doanh có thể phải làm việc với nhiều đơn vị thu tiền bản quyền khác nhau, đại diện Cục Bản quyền tác giả cho biết Nghị định số 134 khuyến khích các tổ chức quản lý tập thể thỏa thuận, ủy quyền cho một đầu mối thực hiện việc thu nhằm tạo thuận lợi cho người sử dụng. Tuy nhiên, do đây là quan hệ dân sự nên pháp luật không thể bắt buộc các tổ chức phải thống nhất một đơn vị đại diện.
Bên cạnh đó, Cục Bản quyền tác giả cũng khuyến khích các tổ chức thu tiền bản quyền nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp công nghệ như tài khoản định danh hoặc nền tảng tra cứu trực tuyến để hỗ trợ đối soát, thanh toán, góp phần tăng tính minh bạch và tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm.
