Theo báo cáo của Ban Quản lý di sản thế giới Tràng An, tại hang Thung Bình 1, thuộc Quần thể danh thắng Tràng An (Di sản Tràng An), các nhà khoa học phát hiện, công bố gây chấn động trong giới khảo cổ về bộ xương người tiền sử có niên đại khoảng 13.000 năm tuổi, được mệnh danh là “Chiến binh Tràng An”.
Đây không chỉ là dấu mốc quan trọng của khảo cổ học Việt Nam mà còn mở ra nhiều bí ẩn về sự tiến hóa, di cư và xung đột của nhân loại thời tiền sử.
Bộ xương người tiền sử được phát hiện có tình trạng bảo tồn tốt, có niên đại khoảng 13.000 năm trước, thuộc giai đoạn cuối Kỷ Băng hà. Đây là bộ xương còn lấy được mẫu DNA ty thể người cổ xưa nhất từng được phát hiện tại Việt Nam và thế giới.
Kết quả phân tích cho thấy cá thể này là nam giới, khoảng 35 tuổi, với thể chất cường tráng hiếm có ở thời kỳ tiền sử. Điều khiến giới khoa học sửng sốt là dấu vết tử thương, một mũi lao bằng đá thạch anh găm vào cổ.
Khảo nghiệm cho thấy vết thương gây nhiễm trùng, nạn nhân vẫn sống thêm nhiều ngày đến nhiều tuần trước khi qua đời. Vũ khí gây tử vong, mũi lao thạch anh, được chế tác tinh xảo, là loại hình khí cụ chưa từng ghi nhận trong khảo cổ Đông Nam Á. Đây chính là bằng chứng sớm nhất về xung đột vũ trang giữa các nhóm người tiền sử trên lục địa khu vực này.
Phân tích di truyền từ DNA cũng khẳng định "chiến binh" này mang dòng máu lai giữa Nam Á và người bản địa Đông Nam Á. Điều này bổ sung dữ liệu quý hiếm cho bản đồ gen toàn cầu, làm sáng tỏ thêm lịch sử di cư, giao thoa và tiến hóa của nhân loại.
Các phần xương của "chiến binh Tràng An" 13.000 năm tuổi được các nhà khoa học tìm thấy và sắp xếp hoàn chỉnh.
Các nghiên cứu về bộ xương người tiền sử cổ xưa này đã được thẩm định nghiêm ngặt của hơn 20 trường đại học hàng đầu thế giới, trong đó có sự xác nhận của Viện Đại học Copenhagen (Đan Mạch) - một trung tâm nghiên cứu danh tiếng về cổ sinh học và nhân học.
Sau khi công bố kết quả nghiên cứu, bộ xương 13.000 năm tuổi cùng hai bộ xương khác được tìm thấy tại Tràng An đã được an táng theo nghi thức đặc biệt.
Các di cốt được bọc kín sau đó đặt an vị trong quách làm bằng gỗ nguyên khối, đổ nhựa thông phủ kín rồi đậy nắp chắc chắn, nhằm bảo quản lâu dài không bị hư hỏng. Hiện, hài cốt được tôn trí tại Điện Tam Thế, chùa Bái Đính.
Theo Ban quản lý di sản thế giới Tràng An, dự kiến tháng 2/2026 sẽ đưa các bộ hài cốt của người tiền sử này về an vị tại Điện Kính địa, thuộc Đàn kính thiên, nằm trong Di sản thế giới Tràng An - nơi người tiền sử này đã nằm an nghỉ suốt 13.000 năm qua (nơi phát hiện bộ xương).
