Liên quan đến vấn đề này, tại buổi họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Tài chính, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế đã có những giải đáp, đồng thời thông tin về các biện pháp cơ quan thuế đang triển khai nhằm hạn chế tình trạng lợi dụng thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp.
Bỗng dưng gánh nợ thuế, đối diện nguy cơ cấm xuất cảnh
+ Thưa ông, thời gian qua, nhiều người dân bức xúc khi bỗng dưng 'ôm' nợ thuế do bị đánh cắp thông tin cá nhân để lập doanh nghiệp hoặc kê khai khống thu nhập. Cục Thuế nhìn nhận thực trạng này ra sao và đang có những biện pháp gì để xử lý?
- Trước đây, lợi dụng sự thông thoáng của chính sách khuyến khích khởi nghiệp tạo điều kiện tối đa cho người dân đăng ký thành lập doanh nghiệp qua mạng thông tin điện tử (không cần đến trực tiếp, không yêu cầu xác thực sinh trắc học ngay từ đầu), cùng với thông tin cá nhân bị lộ lọt nên đã dẫn đến tình trạng thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép để đăng ký đứng tên doanh nghiệp hoặc bị tổ chức sử dụng để kê khai thu nhập, tiền lương, tiền công không đúng với thực tế làm phát sinh nghĩa vụ, nợ thuế.
Qua công tác tiếp nhận phản ánh thông tin từ các kênh khác nhau tới cơ quan thuế, Cục Thuế ghi nhận có phát sinh việc thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép để đăng ký đứng tên doanh nghiệp hoặc bị tổ chức sử dụng để kê khai thu nhập, tiền lương, tiền công không đúng với thực tế làm phát sinh nghĩa vụ, nợ thuế.
Việc sử dụng trái phép thông tin cá nhân có thể phát sinh nghĩa vụ thuế không đúng thực tế của người dân, đồng thời tiềm ẩn rủi ro bị lợi dụng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật về thuế, hóa đơn và các quy định pháp luật có liên quan và kéo theo nhiều rủi ro pháp lý nghiêm trọng như bị nợ thuế, bị tạm hoãn xuất cảnh, hoặc liên quan đến các hành vi vi phạm pháp luật.
Vì vậy, ngành Thuế đã bổ sung trên ứng dụng eTax Mobile chức năng để cá nhân chủ động tra cứu danh sách doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà mình đang được ghi nhận là chủ sở hữu, chủ hộ kinh doanh hoặc người đại diện theo pháp luật.
Đồng thời, gửi phản ánh ngay khi phát hiện thông tin cá nhân có dấu hiệu bị sử dụng trái phép hoặc thông tin về vai trò của cá nhân tại doanh nghiệp không còn phù hợp với thực tế.
Trên cơ sở phản ánh tiếp nhận được, cơ quan thuế thực hiện rà soát thông tin thuộc phạm vi quản lý, thông tin đầy đủ cho người dân về tình trạng hoạt động và nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp, hộ kinh doanh có liên quan; hướng dẫn người dân liên hệ, cung cấp thông tin tới cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan Công an để xác minh, xử lý theo thẩm quyền; đồng thời chủ động cung cấp, trao đổi thông tin với các cơ quan có liên quan khi cần thiết.
Việc phối hợp xử lý nhằm làm rõ trường hợp thông tin bị sử dụng trái phép, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, đồng thời tách bạch trách nhiệm của người bị sử dụng thông tin trái phép với nghĩa vụ và hành vi của doanh nghiệp, hộ kinh doanh được đăng ký hoặc hoạt động trên cơ sở thông tin đó.
Trong quá trình tiếp nhận, xử lý phản ánh, Cục Thuế yêu cầu cơ quan thuế các cấp hạn chế tối đa việc yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin, tài liệu mà cơ quan thuế đã có hoặc có thể khai thác, trao đổi với cơ quan nhà nước có liên quan; bảo đảm người dân được thông tin rõ về tình trạng xử lý, các nghĩa vụ thuế có liên quan và đầu mối cần phối hợp.
Đồng thời, cơ quan thuế chủ động phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan Công an và cơ quan có thẩm quyền để xác minh, xử lý, cập nhật kịp thời thông tin quản lý thuế theo kết quả giải quyết.
Quy trình gỡ "nợ khống", bảo vệ quyền lợi người bị mạo danh
+ Đối với trường hợp xác định người dân bị mạo danh, Cục Thuế hướng dẫn cơ quan thuế địa phương xử lý nghĩa vụ, nợ thuế đã phát sinh như thế nào để bảo đảm quyền lợi của người bị mạo danh?
- Khi xác định một cá nhân bị mạo danh, cơ quan thuế địa phương thực hiện rà soát, xác minh các thông tin, hồ sơ và nghĩa vụ thuế phát sinh trên hệ thống; phân biệt rõ nghĩa vụ thực tế của người bị mạo danh với nghĩa vụ phát sinh từ hành vi sử dụng trái phép thông tin của cá nhân đó.
Đối với trường hợp cá nhân phát hiện thông tin của mình bị sử dụng để kê khai thu nhập trong khi thực tế không phát sinh trả thu nhập, cơ quan thuế hiện đã hỗ trợ cá nhân gửi phản ánh trực tuyến trên ứng dụng eTax Mobile tại chức năng “Tra cứu thông tin quyết toán”, mục “Hỗ trợ quyết toán thuế thu nhập cá nhân".
Trên cơ sở phản ánh của người nộp thuế, cơ quan thuế sẽ kiểm tra, xác minh, hướng dẫn và xử lý theo quy định, đồng thời cập nhật kết quả để người nộp thuế theo dõi.
Trường hợp qua xác minh xác định phản ánh của cá nhân là chính xác, cơ quan thuế sẽ đề nghị tổ chức có liên quan thực hiện kê khai, điều chỉnh lại thông tin thu nhập cho đúng thực tế, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.
Đối với trường hợp cá nhân bị lộ lọt thông tin cá nhân, dẫn đến bị mạo danh, thành lập doanh nghiệp, rồi doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh, cơ quan thuế hướng dẫn người nộp thuế trình báo với cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan công an để xác minh điều tra, đảm bảo quyền lợi cho cá nhân.
Tùy tính chất vụ việc, cơ quan thuế phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan công an và các cơ quan có liên quan để xác minh, xử lý hành vi mạo danh, sử dụng trái phép thông tin cá nhân.
Trên cơ sở kết quả xác minh của cơ quan có thẩm quyền và các tài liệu do người dân cung cấp, cơ quan thuế thực hiện xử lý, điều chỉnh thông tin và nghĩa vụ thuế theo quy định, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị mạo danh.
Người dân khi phát hiện mình bị mạo danh nên kịp thời thông báo cho cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh và cung cấp các tài liệu chứng minh mình không thực hiện hoạt động/giao dịch liên quan.
Nếu vụ việc có dấu hiệu sử dụng giấy tờ giả, chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép thông tin cá nhân để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, người dân cần trình báo cơ quan công an để được tiếp nhận, xác minh và xử lý theo quy định.
Nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi người dân, cơ quan Thuế đang tích cực phối hợp chặt chẽ với Cơ quan Công an và Cơ quan đăng ký kinh doanh trong việc tiếp nhận, hỗ trợ nhanh chóng các trường hợp bị mạo danh thông tin.
Xác thực sinh trắc học: "Chốt chặn" ngăn lập doanh nghiệp ma
+ Cục Thuế có kiến nghị hoặc giải pháp gì để tăng cường liên thông dữ liệu giữa cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh và các cơ quan liên quan nhằm ngăn chặn việc lợi dụng thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp, kê khai khống thu nhập?
- Hiện nay, cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế đã triển khai cơ chế một cửa liên thông trong việc đăng ký kinh doanh - đăng ký thuế. Theo đó, đối với người nộp thuế (NNT) đăng ký qua cơ quan đăng ký kinh doanh (doanh nghiệp thành lập theo Luật Doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh), việc kiểm tra, xác thực danh tính NNT, cá nhân thành lập, đại diện pháp luật của doanh nghiệp được cơ quan đăng ký kinh doanh thực hiện theo quy định của pháp luật.
Đồng thời, hiện nay cơ quan đăng ký kinh doanh (Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Bộ Tài chính ) đang tích cực phối hợp với Bộ Công an triển khai các biện pháp xác thực danh tính NNT nhằm tăng cường kiểm soát, hạn chế việc mạo danh cá nhân để thành lập doanh nghiệp.
Về phía cơ quan thuế, cơ quan thuế đã kết nối với Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, định danh và xác thực điện tử trong việc triển khai xác thực số định danh cá nhân, xác thực thông tin sinh trắc học, góp phần nâng cao mức độ chính xác, tin cậy của thông tin NNT được quản lý trên hệ thống.
+ Xin cảm ơn ông!
