Chỉ với vài thao tác tìm kiếm, người dùng có thể dễ dàng tiếp cận hàng loạt video hướng dẫn tự tiêm tại nhà, kèm theo số điện thoại tư vấn và chào bán sản phẩm.
Sự tiện lợi cùng tâm lý muốn giảm cân nhanh đã khiến không ít người, đặc biệt là giới trẻ, sẵn sàng chi tiền để sử dụng mà không qua thăm khám hay tư vấn y khoa. Tuy nhiên, phía sau những lời quảng cáo “có cánh” là nhiều rủi ro sức khỏe đáng lo ngại.
Thuốc điều trị, không phải sản phẩm làm đẹp
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, bác sĩ Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết – Đái tháo đường (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, các loại “bút tiêm giảm cân” đang được quảng cáo rầm rộ thực chất là thuốc điều trị, không phải thực phẩm chức năng hay sản phẩm hỗ trợ làm đẹp.
Theo bác sĩ Tuấn, phần lớn các sản phẩm này thuộc nhóm thuốc GLP-1 receptor agonists hoặc các thuốc incretin thế hệ mới như semaglutide, liraglutide hay tirzepatide vốn được sử dụng trong điều trị bệnh béo phì và đái tháo đường.
“Cơ chế của các thuốc này là tác động lên hormone đường ruột, giúp tăng cảm giác no, giảm cảm giác đói, đồng thời làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày. Nhờ đó, người bệnh ăn ít hơn và cải thiện chuyển hóa năng lượng”, bác sĩ Tuấn phân tích.
Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy, nếu sử dụng đúng chỉ định và kết hợp thay đổi lối sống, người bệnh có thể giảm trung bình 14–15% trọng lượng cơ thể sau khoảng một năm điều trị.
Béo phì là bệnh lý cần điều trị đúng cách
Theo bác sĩ Tuấn, một trong những nguyên nhân khiến các loại bút tiêm bị lạm dụng là do nhiều người vẫn xem béo phì đơn thuần là vấn đề thẩm mỹ.
"Thực tế, béo phì là bệnh lý mạn tính phức tạp, liên quan đến hệ thần kinh trung ương, nội tiết, yếu tố di truyền và môi trường sống. Vì vậy, việc điều trị cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ", bác sĩ Tuấn chia sẻ thêm.
Hiện nay, các hướng dẫn điều trị chỉ khuyến cáo sử dụng thuốc giảm cân cho những trường hợp có chỉ số khối cơ thể (BMI) cao và đã áp dụng các biện pháp thay đổi lối sống nhưng không đạt hiệu quả. Tuy nhiên, trong thực tế, không ít người có cân nặng bình thường vẫn sử dụng các loại bút tiêm này chỉ để giảm vài kilogram.
Một trong những vấn đề đáng lo ngại là việc mua bán các sản phẩm này diễn ra tràn lan trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử, với mức giá từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng mỗi sản phẩm.
Theo bác sĩ Tuấn, rủi ro đầu tiên nằm ở nguồn gốc và chất lượng thuốc. Đây là thuốc sinh học, yêu cầu điều kiện bảo quản lạnh nghiêm ngặt. Khi được vận chuyển không đảm bảo hoặc bán trôi nổi, chất lượng thuốc có thể bị ảnh hưởng.
“Người sử dụng thực chất không thể biết chính xác mình đang tiêm vào cơ thể chất gì”, bác sĩ cảnh báo.
Bên cạnh đó, việc sử dụng thuốc không đúng chỉ định cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Thuốc giảm cân không предназнач để sử dụng cho mục đích giảm cân nhanh ở người bình thường, mà là phương án điều trị y khoa dành cho bệnh nhân béo phì.
Tác dụng phụ và hệ lụy khó lường
Không chỉ dừng lại ở nguy cơ về nguồn gốc, các loại bút tiêm giảm cân còn có thể gây ra nhiều tác dụng phụ.
Theo bác sĩ Tuấn, một số phản ứng thường gặp gồm buồn nôn, đau đầu, chóng mặt, rối loạn tiêu hóa. Khoảng 7% bệnh nhân phải ngừng thuốc do không dung nạp được các tác dụng phụ này.
Ngoài ra, một số nghiên cứu còn ghi nhận nguy cơ viêm tụy, sỏi mật hoặc các vấn đề liên quan đến tuyến giáp ở một số trường hợp.
Thực tế, trên mạng xã hội đã xuất hiện nhiều chia sẻ của người dùng về tình trạng mệt mỏi, tăng men gan hoặc viêm đường tiết niệu sau khi sử dụng các sản phẩm được quảng cáo là “bút giảm cân”.
Trước thực trạng trên, bác sĩ Tuấn khuyến cáo người dân không nên tự ý mua và sử dụng các loại thuốc tiêm giảm cân qua mạng xã hội.
“Việc sử dụng thuốc cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ. Không nên đánh đổi sức khỏe để chạy theo những lời quảng cáo giảm cân nhanh”, bác sĩ Tuấn nhấn mạnh.
Các chuyên gia cũng cho rằng, giảm cân là quá trình cần thời gian và sự kiên trì, dựa trên chế độ dinh dưỡng hợp lý và vận động khoa học. Thuốc chỉ là một phần trong phác đồ điều trị, không phải “giải pháp thần tốc”.
Trong bối cảnh các trào lưu làm đẹp lan nhanh trên không gian mạng, câu chuyện “bút tiêm giảm cân” một lần nữa cho thấy sự cần thiết của việc tiếp cận thông tin y khoa chính xác và thận trọng trước các sản phẩm chưa được kiểm chứng.
