Hành trình từ tín ngưỡng dân gian đến Di sản Quốc gia
Lễ hội Nghinh Ông xã Trần Đề có lịch sử từ năm 1955, khởi nguồn từ tấm lòng thành kính của ngư dân khi rước "Cá Ông" dạt vào bờ về thờ phụng. Qua hơn 70 năm, từ một miếu thờ đơn sơ, Lăng Ông Nam Hải tại ấp Cảng đã được trùng tu kiên cố qua 6 lần, hiện là nơi lưu giữ hơn 10 bộ cốt Ông và được công nhận là Di tích lịch sử - cách mạng cấp tỉnh vào tháng 10/2024.
Năm 2019, lễ hội chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây không chỉ là hoạt động tâm linh cầu mong "mưa thuận gió hòa", mà còn là biểu trưng cho tinh thần đoàn kết, quật cường của người dân miền biển.
Tâm điểm của lễ hội năm 2026 là lễ Thỉnh Ông trên biển với sự tham gia của hàng chục tàu thuyền được trang hoàng rực rỡ, cùng hàng trăm ngư dân dạn dày sương gió.
Bên cạnh phần lễ trang nghiêm với các nghi thức truyền thống như: Thỉnh Bà, cúng Chánh Tế, Tiền Vãng, Lễ Tôn Vương... phần hội cũng diễn ra sôi nổi từ ngày 3/5 đến 9/5 với nhiều hoạt động phong phú: Văn hóa - Nghệ thuật: Đờn ca tài tử, hát bội, triển lãm ảnh và cuộc thi “Nét đẹp Trần Đề - Lễ hội Nghinh Ông”. Thể thao - Giải trí thi đấu các môn thể thao truyền thống, trò chơi dân gian. Kinh tế hội chợ xúc tiến thương mại, quảng bá đặc sản địa phương.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Hồ Quang Đại – Chủ tịch UBND xã Trần Đề nhấn mạnh, lễ hội không chỉ dừng lại ở giá trị tâm linh mà còn là đòn bẩy để phát triển du lịch văn hóa. "Trần Đề hiện đóng vai trò đầu tàu trong kinh tế biển của thành phố. Với 486 tàu đánh bắt (trong đó có 320 tàu xa bờ), sản lượng khai thác năm 2025 của xã đạt 65.000 tấn, chiếm hơn 84% tổng sản lượng toàn TP. Cần Thơ." Ông Hồ Quang Đại thông tin.
Sự thành công này đến từ việc ngư dân chủ động chuyển đổi phương thức đánh bắt hiện đại, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định IUU.
Hiện nay, địa phương đang dồn lực đầu tư đồng bộ vào hệ thống hạ tầng chiến lược nhằm hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm kinh tế biển trọng điểm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Những dự án mang tính đột phá như vận hành hiệu quả bến tàu cao tốc Trần Đề – Côn Đảo, đẩy nhanh tiến độ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, cùng quy hoạch Cảng biển nước sâu Trần Đề với vai trò cảng cửa ngõ đặc biệt của khu vực, đang tạo ra diện mạo mới đầy khởi sắc.
Chính sự kết hợp hài hòa giữa việc gìn giữ bản sắc văn hóa lâu đời và nền tảng hạ tầng hiện đại đã giúp xã Trần Đề từng bước khẳng định vị thế là động lực tăng trưởng quan trọng, mở ra kỷ nguyên phát triển kinh tế - du lịch bền vững cho TP. Cần Thơ trong tương lai.
