Trong bối cảnh giá nhiên liệu liên tục leo thang, nhiều người sử dụng ôtô có xu hướng tìm mọi cách để giảm chi phí vận hành. Một trong những giải pháp phổ biến nhất là kích hoạt chế độ Eco, bởi ngay từ tên gọi, chế độ này đã gợi lên mục tiêu tiết kiệm.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy Eco Mode không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả như kỳ vọng, thậm chí trong một số trường hợp còn gây ra những hệ quả trái ngược.
Về mặt nguyên lý, chế độ Eco can thiệp vào phản hồi chân ga và cách vận hành của hộp số. Khi được kích hoạt, hệ thống sẽ làm giảm độ nhạy của bướm ga, đồng thời lập trình lại hộp số để sang số sớm hơn, giữ vòng tua động cơ ở mức thấp.
Ngoài ra, nhiều mẫu xe còn hạn chế công suất cấp cho hệ thống điều hòa nhằm giảm tải cho động cơ. Mục tiêu chung của những điều chỉnh này là hạn chế mức tiêu thụ năng lượng, từ đó giảm lượng nhiên liệu sử dụng.
Tuy vậy, theo các thử nghiệm thực tế, lợi ích về mức tiêu hao nhiên liệu mà chế độ Eco mang lại không rõ rệt như nhiều người lầm tưởng.
Một nghiên cứu của Consumer Reports cho thấy khi so sánh giữa chế độ Eco và chế độ vận hành thông thường trong cả điều kiện đô thị lẫn đường trường, mức tiết kiệm nhiên liệu gần như không có sự khác biệt đáng kể. Đáng chú ý hơn, chế độ Eco còn kéo theo một số tác động tiêu cực mà không phải người dùng nào cũng để ý.
Một trong những ảnh hưởng dễ nhận thấy là hiệu quả của hệ thống điều hòa bị suy giảm. Khi Eco Mode hoạt động, công suất dành cho điều hòa thường bị cắt bớt, dẫn đến tốc độ quạt gió thấp hơn và khả năng làm mát kém hơn.
Trong điều kiện thời tiết nắng nóng, việc khoang cabin mất nhiều thời gian hơn để đạt nhiệt độ dễ chịu khiến người lái buộc phải sử dụng điều hòa lâu hơn. Khi đó, lượng nhiên liệu tiêu thụ có thể không giảm, thậm chí còn tăng do hệ thống phải làm việc liên tục trong thời gian dài.
Bên cạnh đó, phản hồi chân ga bị làm chậm là yếu tố khiến nhiều người cảm thấy khó chịu khi sử dụng Eco Mode. Việc động cơ phản ứng chậm hơn với thao tác của người lái khiến xe trở nên ì ạch, kém linh hoạt trong các tình huống tăng tốc thông thường.
Trải nghiệm lái vì thế cũng trở nên nhạt nhòa, thiếu cảm xúc, đặc biệt với những người vốn yêu thích cảm giác lái mượt mà và chủ động.
Trên nhiều mẫu xe hiện đại, các kỹ sư đã cố gắng cân bằng giữa hiệu quả và sự thú vị khi cầm lái, nhưng chế độ Eco lại nghiêng hẳn về phía tiết kiệm, làm giảm sự kết nối giữa người lái và chiếc xe.
Không những vậy, trong một số trường hợp, Eco Mode còn có thể khiến mức tiêu thụ nhiên liệu tăng lên gián tiếp. Khi xe phản ứng chậm và thiếu lực kéo, người lái có xu hướng đạp ga mạnh hơn để bù lại cảm giác thiếu hụt công suất, đặc biệt khi cần nhập làn, vượt xe hay tăng tốc từ vị trí dừng.
Thói quen này vô tình triệt tiêu lợi ích mà chế độ Eco hướng tới, khiến mức tiêu hao nhiên liệu không những không giảm mà còn có thể cao hơn so với khi vận hành ở chế độ thông thường với phong cách lái mượt mà.
Về lâu dài, việc thường xuyên vận hành xe ở vòng tua thấp nhất có thể cũng đặt ra những lo ngại nhất định về độ bền cơ khí. Động cơ làm việc trong trạng thái tải nặng ở vòng tua thấp có thể rơi vào tình trạng ì máy, buộc các chi tiết bên trong phải chịu áp lực lớn hơn.
Dòng dầu bôi trơn ở vòng tua thấp cũng có thể không tối ưu, làm tăng ma sát và nhiệt độ, từ đó đẩy nhanh quá trình hao mòn. Hộp số cũng không tránh khỏi ảnh hưởng khi phải sang số sớm và liên tục, khiến các chi tiết truyền động chịu thêm áp lực trong quá trình sử dụng lâu dài. Những chi phí sửa chữa tiềm ẩn này hoàn toàn có thể vượt xa số tiền nhiên liệu tiết kiệm được, nếu có.
Đáng lưu ý nhất là yếu tố an toàn. Trong nhiều tình huống giao thông thực tế, khả năng tăng tốc nhanh và phản hồi kịp thời đóng vai trò quan trọng không kém hệ thống phanh.
Khi cần nhập làn trên cao tốc, vượt xe trên đường hai chiều hoặc xử lý tình huống bất ngờ, việc xe phản ứng chậm do Eco Mode hạn chế công suất có thể làm giảm khả năng xử lý của người lái.
Chuyển sang chế độ vận hành thông thường hoặc thể thao không biến một mẫu sedan phổ thông thành xe hiệu suất cao, nhưng rõ ràng giúp xe phản hồi nhanh nhạy hơn khi cần thiết, qua đó tăng mức độ an toàn.
Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chế độ Eco, nhiều chuyên gia cho rằng người lái nên tập trung vào việc xây dựng thói quen lái xe tiết kiệm một cách chủ động.
Việc duy trì tốc độ ổn định, tránh tăng giảm ga đột ngột, kết hợp các chuyến đi ngắn thành một hành trình dài hơn, kiểm tra và duy trì áp suất lốp đúng tiêu chuẩn hay loại bỏ đồ đạc không cần thiết trong khoang hành lý đều mang lại hiệu quả rõ ràng.
Những biện pháp này không làm suy giảm trải nghiệm lái, không ảnh hưởng đến độ bền của xe và về lâu dài có thể giúp tiết kiệm nhiên liệu một cách bền vững hơn so với việc luôn bật Eco Mode.
