Nhận diện phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm xuyên quốc gia
Ngày 14/10, Chi cục Hải quan khu vực II phối hợp cùng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04 - Bộ Công an) tổ chức Hội nghị trao đổi, chia sẻ thông tin về tình hình, phương thức hoạt động của tội phạm ma túy xuyên quốc gia và kinh nghiệm đấu tranh qua các chuyên án điển hình.
Hội nghị thu hút sự tham dự của hơn 150 cán bộ, công chức thuộc các đội công tác, đơn vị hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu. Trong bối cảnh tình hình buôn bán, vận chuyển ma túy trên thế giới diễn biến vô cùng phức tạp, đây được xem là "liều vắc-xin" nghiệp vụ cần thiết cho lực lượng tuyến đầu.
Thông tin tại hội nghị, Trung tá Nguyễn Hiền Trang (Cán bộ Phòng 5, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04) - Bộ Công an) cho biết, bức tranh ma túy toàn cầu đang chứng kiến sự bùng nổ của các loại ma túy tổng hợp mới, đặc biệt là nhóm opioid tổng hợp có độc tính cực cao như Fentanyl và Nitazene. Đáng chú ý, các đường dây tội phạm không ngừng mở rộng quy mô và phạm vi địa lý, trong đó lượng ma túy bị bắt giữ gia tăng mạnh tại Đông Á, châu Âu và châu Phi.
Qua các chuyên án điển hình được chia sẻ, cán bộ Bộ Công an và công chức Hải quan đã mổ xẻ, làm rõ những thủ đoạn cất giấu, ngụy trang ma túy ngày càng tinh vi của các tổ chức tội phạm. Việc nhận diện chính xác các dấu hiệu nghi vấn ngay từ khâu phân tích hồ sơ, luồng hàng có ý nghĩa then chốt giúp nâng cao hiệu quả khả năng nhận diện dấu hiệu nghi vấn, phục vụ công tác kiểm tra, kiểm soát và ngăn chặn vi phạm.
Chuyển trọng tâm sang chủ động cảnh báo sớm
Nhìn nhận về thách thức hiện nay, ông Nguyễn Văn Trung - Đội trưởng Đội Kiểm soát Hải quan (Chi cục Hải quan khu vực II) khẳng định, trước diễn biến ngày càng phức tạp và tinh vi của tội phạm ma túy, đơn vị xác định tư duy kiểm soát phải có sự thay đổi căn bản — chuyển mạnh từ "kiểm tra, phát hiện" sang "chủ động nhận diện nguy cơ, phân tích thông tin và cảnh báo sớm".
Thực tế trong 9 tháng đầu năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực II đã liên tục ban hành và triển khai đồng bộ nhiều kế hoạch trọng điểm như: Kế hoạch tăng cường kiểm soát ma túy, tiền chất (ngày 20/3/2026); Kế hoạch hưởng ứng "Tháng hành động phòng, chống ma túy" năm 2026 (ngày 29/5/2026) và đặc biệt là Kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 (ngày 3/7/2026).
Hội nghị lần này cũng là hiện thực hóa Kế hoạch 12424 của Chi cục Hải quan khu vực II và Kế hoạch 16666 của Cục Hải quan về thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 của cơ quan Hải quan. Đồng thời, hoạt động góp phần thực hiện Nghị quyết số 47 ngày 22/7/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ Chi cục Hải quan khu vực II và Nghị quyết số 02 ngày 12/12/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh về nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm, tệ nạn ma túy, hướng tới mục tiêu xây dựng TP. Hồ Chí Minh không ma túy vào năm 2030.
Bài toán công nghệ và nguồn lực chuyên trách
Song song với việc nâng cao năng lực nghiệp vụ cho con người, bài toán trang thiết bị kỹ thuật hiện đại cũng được Chi cục Hải quan khu vực II đặt ra cấp thiết. Bởi, theo đại diện Chi cục Hải quan khu vực II, các loại ma túy tổng hợp mới liên tục xuất hiện với phương thức cất giấu vận chuyển ngày càng phức tạp, đòi hỏi thiết bị kiểm tra phải được cập nhật, nâng cấp. Lực lượng chó nghiệp vụ hiện nay chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ phát hiện và tăng tính răn đe, chưa đáp ứng toàn bộ yêu cầu phát hiện khi các đối tượng sử dụng các hình thức ngụy trang và thủ đoạn cất giấu tinh vi.
Từ thực tế đó, Chi cục Hải quan khu vực II kiến nghị tiếp tục được trang bị máy soi, máy thử ma túy hiện đại và chó nghiệp vụ có khả năng phát hiện các hình thức cất giấu phức tạp; đồng thời tăng cường đào tạo lực lượng chuyên trách về sử dụng thiết bị, phân tích rủi ro và nhận diện sớm ma túy, tiền chất.
Việc kết hợp cập nhật thông tin nghiệp vụ, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường phương tiện kiểm soát được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn tội phạm ma túy, đáp ứng yêu cầu phòng, chống ma túy trong tình hình mới.
Lực lượng chó nghiệp vụ hiện nay chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ và răn đe, chưa thể đáp ứng toàn bộ yêu cầu phát hiện các hình thức ngụy trang siêu tinh vi.
Trước thực trạng đó, Chi cục Hải quan khu vực II đề xuất tiếp tục được trang bị các dòng máy soi, máy thử ma túy thế hệ mới, cùng lực lượng chó nghiệp vụ chuyên sâu. Bên cạnh đó, việc mở rộng các khóa đào tạo chuyên trách về phân tích rủi ro, nhận diện sớm ma túy và tiền chất cho cán bộ tuyến đầu sẽ là "chìa khóa" giúp lực lượng Hải quan làm chủ địa bàn, nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn tội phạm ma túy trong tình hình mới.
