Chủ động "đọc vị" nguy cơ từ dữ liệu
Trước bối cảnh tội phạm ma túy quốc tế liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn, lợi dụng tuyến đường biển và các cửa khẩu cảng biển để trung chuyển chất cấm, Chi cục Hải quan khu vực II đã xác định phương châm hành động: Không đợi vi phạm xảy ra mà phải chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khâu kiểm tra thực địa, đơn vị đẩy mạnh khai thác "mỏ vàng" dữ liệu số. Trên hệ thống E-manifest và hồ sơ quản lý tàu biển xuất nhập cảnh, các tổ nghiệp vụ chuyên trách tiến hành mổ xẻ, phân tích chuyên sâu lịch trình di chuyển của các tàu hàng xuất phát từ hoặc đi qua các vùng trọng điểm về ma túy. Đồng thời, danh tính, nhân thân và lịch trình của đội ngũ thuyền viên, thủy thủ đoàn cũng được đưa vào "kính lúp" rà soát nhằm sớm phát hiện các dấu hiệu bất thường.
Ngay khi hệ thống phân tích phát hiện chỉ số rủi ro, thông tin cảnh báo lập tức được chuyển thẳng tới lực lượng Hải quan tại cửa khẩu. Tại đây, công tác kiểm tra chuyên sâu được kích hoạt với sự hỗ trợ tối đa của các thiết bị soi chiếu hiện đại, máy thử ma túy chuyên dụng và lực lượng chó nghiệp vụ, bảo đảm không bỏ sót bất kỳ khu vực ngụy trang tinh vi nào. Cách làm này giúp nguồn lực kiểm soát được tập trung vào những tuyến, đối tượng và lô hàng có nguy cơ cao, thay vì kiểm tra dàn trải.
"Đón đầu" thủ đoạn lợi dụng thông quan điện tử
Địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh vốn được xem như là trung tâm logistics và giao thương quốc tế lớn nhất cả nước. Mật độ hàng hóa xuất nhập khẩu khổng lồ cùng hệ thống kho bãi, cảng biển dày đặc vô hình trung trở thành "tầm ngắm" cho các đường dây ma túy quốc tế ngụy trang, vận chuyển hàng cấm vào Việt Nam hoặc mượn đường đi nước thứ ba.
Đáng chú ý, các đối tượng tội phạm hiện nay cực kỳ tinh vi khi cố tình nghiên cứu sâu cơ chế quản lý rủi ro của cơ quan quản lý. Chúng thường xuyên tìm cách "lách" qua luồng xanh (miễn kiểm tra thực tế hàng hóa), lợi dụng hệ thống thông quan điện tử và hệ thống VNACCS/VCIS để vận chuyển trái phép ma túy, cần sa và tiền chất qua biên giới.
Theo đó, Chi cục Hải quan khu vực II sẽ tiếp tục tăng cường các quy chế phối hợp với lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng và thường xuyên trao đổi thông tin, tình hình quản lý địa bàn, từ đó chủ động xây dựng phương án phối hợp kiểm tra, ngăn chặn và xử lý.
Đồng thời đề xuất tiếp tục sớm được nâng cấp các thiết bị chuyên dùng nhằm nâng cao khả năng hỗ trợ, phát hiện và tăng tính răn đe đối với các đối tượng sử dụng phương thức cất giấu tinh vi.
Xây dựng "sức đề kháng" toàn diện từ nội bộ đến cộng đồng
Để cuộc chiến chống ma túy đạt hiệu quả bền vững, Chi cục Hải quan khu vực II xác định con người là yếu tố then chốt. Trong 9 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã tổ chức tập huấn, phổ biến kiến thức pháp luật và kỹ năng nhận diện ma túy cho hơn 1.000 lượt cán bộ, công chức. Đặc biệt, đội ngũ nòng cốt gồm 22 cán bộ chuyên trách liên tục được gửi đi đào tạo, nâng cao trình độ nghiệp vụ và kỹ năng tuyên truyền chuyên sâu.
Đáng chú ý, "lá chắn" phòng chống ma túy của Hải quan khu vực II không chỉ dừng lại trong nội bộ mà còn lan tỏa mạnh mẽ ra cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Thống kê cũng cho thấy, đã có hàng trăm người dân tại khu vực cửa khẩu, cảng biển đã được tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật về phòng, chống và kiểm soát ma túy, góp phần nâng cao ý thức giác và tố giác tội phạm. Hơn 300 doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn được cập nhật đầy đủ các quy định kiểm soát ma túy và tiền chất. Đặc biệt, các tổ chức, doanh nghiệp kinh doanh hợp pháp các loại tiền chất công nghiệp được tập huấn chuyên đề riêng, nhằm bịt kín mọi kẽ hở, ngăn chặn triệt để nguy cơ tiền chất bị thẩm lậu ra ngoài.
Bên cạnh phổ biến các quy định tại nơi làm thủ tục hải quan, một số đơn vị đã xây dựng video bằng công nghệ AI để tuyên truyền trên Fanpage phổ biến rộng rãi đến cộng đồng doanh nghiệp. Cách làm này hướng tới mục tiêu nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về trách nhiệm kiểm soát hàng hóa, hóa chất và tiền chất trong quá trình xuất nhập khẩu, qua đó hạn chế nguy cơ bị các đường dây tội phạm lợi dụng.
Có thể nói, bằng tinh thần trách nhiệm, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự chủ động chiến lược từ khâu phân tích dữ liệu rủi ro, hiện đại hóa phương tiện kiểm soát cho đến việc xây dựng thế trận lòng dân vững chắc đã và đang giúp Chi cục Hải quan khu vực II giữ vững vai trò là lực lượng nòng cốt trên mặt trận đấu tranh với tội phạm ma túy xuyên quốc gia.
