Đây được xem là hiện vật gốc hiếm hoi còn lưu giữ từ cuộc bầu cử Quốc hội khóa I diễn ra ngày 6/1/1946.
Theo thông tin từ Bảo tàng, chiếc hòm phiếu này từng được nhân dân xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình (cũ) sử dụng để bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội khóa I. Hòm phiếu được làm bằng gỗ, hình chữ nhật, để mộc không sơn, dài 37 cm, rộng 20,5 cm và cao 22 cm.
Trước đó, đây vốn là chiếc hòm dùng để đựng tiền và đồ đạc quý trong gia đình, sau được người dân tận dụng làm hòm phiếu trong điều kiện vật chất còn nhiều thiếu thốn.
Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được tổ chức trên phạm vi cả nước. Từ thành thị đến nông thôn, từ miền xuôi đến miền núi, người dân nô nức tham gia bỏ phiếu như một ngày hội lớn của toàn dân, lần đầu tiên thực hiện quyền công dân của mình.
Theo tư liệu lưu trữ, nhân dân xã Thanh Hóa đã bỏ những lá phiếu đầu tiên của mình vào chiếc hòm gỗ này để bầu đại biểu Quốc hội ở địa phương. Trong bối cảnh chiến sự khốc liệt tại Quảng Bình thời kỳ kháng chiến, nhiều hòm phiếu khác đã bị thất lạc. Riêng chiếc hòm này được gia đình cụ Hoàng Học ở xóm Thanh Long giữ gìn cẩn thận suốt nhiều năm.
Sau khoảng 10 năm bảo quản, ngày 8/7/1956, cụ Hoàng Học đã trao tặng lại chiếc hòm phiếu cho Bảo tàng Cách mạng Việt Nam (nay là Bảo tàng Lịch sử quốc gia) để lưu giữ và giới thiệu tới công chúng.
Theo ông Triệu Văn Hiển, đây là hiện vật “đặc biệt quý hiếm”, được xem là chiếc hòm phiếu gốc duy nhất còn lại từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên tại một địa phương miền Trung. Không chỉ mang giá trị lịch sử, chiếc hòm phiếu còn thể hiện niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, Chính phủ và Hồ Chí Minh trong những năm đầu xây dựng chính quyền cách mạng.
Theo số liệu công bố thời điểm đó, cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 đã bầu ra 333 đại biểu Quốc hội đại diện cho nhiều địa phương, đảng phái và tầng lớp xã hội. Trong cuộc bầu cử này, Chủ tịch Hồ Chí Minh trúng cử với số phiếu cao nhất, đạt 98,4%.
Hiện vật hòm phiếu tại Quảng Bình được xem là minh chứng sinh động, gợi nhắc về dấu mốc lịch sử quan trọng của nền dân chủ Việt Nam, khi lần đầu tiên người dân cả nước trực tiếp tham gia bầu ra cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
