Chiều mai khai mạc ASIAD 2026: Khi châu Á hòa chung nhịp đập trái tim

Một sân khấu, một “nhịp đập” châu Á

18 giờ ngày 19/9 theo giờ Nhật Bản, tức 16 giờ cùng ngày theo giờ Việt Nam, sân vận động điền kinh thuộc Công viên Mizuho ở Nagoya sẽ sáng đèn cho lễ khai mạc ASIAD 2026. Chương trình dự kiến kéo dài 2 giờ, với concept chung “HEART BEAT Aichi-Nagoya”, trong khi riêng lễ khai mạc mang thông điệp “HARMONIC HEART BEAT” (tạm dịch: "Hòa chung nhịp đập trái tim").

Đây không phải một lựa chọn ngẫu nhiên về hình ảnh. Trong ý tưởng được Ban tổ chức công bố, trái tim và nhịp đập được dùng để kết nối vận động viên, khán giả và con người trên khắp châu Á.

Đứng sau phần dàn dựng là Yukihiko Tsutsumi, đạo diễn sinh ra và trưởng thành tại Nagoya. Ban tổ chức giới thiệu ông với vai trò tổng đạo diễn, phụ trách một chương trình được kỳ vọng vừa thể hiện dấu ấn địa phương, vừa tạo cảm giác gần gũi với khán giả châu Á.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách Nhật Bản lựa chọn để tạo hiệu ứng. Theo kế hoạch chính thức, lễ khai mạc không đặt nặng việc biến mặt sân thành một màn hình khổng lồ bằng công nghệ trình chiếu. Thay vào đó, con người và những lá cờ sẽ được sử dụng để lấp đầy không gian, tạo nên các chuyển động trên sân. Đây là một hướng đi khác với những lễ khai mạc gần đây vốn thường gây ấn tượng bằng màn trình diễn ánh sáng, màn hình LED và kỹ xảo số.

Một chi tiết đặc biệt được tiết lộ là hệ thống cánh tay robot công nghiệp sẽ tham gia điều khiển những lá đại kỳ. Công nghệ vì thế vẫn hiện diện, nhưng nằm phía sau chuyển động của con người và biểu tượng trực quan của đại hội, thay vì trở thành nhân vật chính.

Trước khi nghi lễ chính thức bắt đầu, khán giả còn được thưởng thức WARM-UP STAGE từ 16 giờ. Ban tổ chức đã công bố nhóm nhạc INI và Shigo District Bo-no-Te Preservation Society, đoàn nghệ thuật truyền thống của địa phương, tham gia chương trình này. Cách sắp xếp ấy cũng cho thấy chủ nhà muốn đưa âm nhạc đương đại đứng cạnh văn hóa truyền thống ngay từ những giờ đầu tiên của đêm khai mạc.

Với khán giả tại sân vận động, lễ hội sẽ bắt đầu từ rất sớm. Ban tổ chức mở kiểm tra danh tính từ 13 giờ, mở cửa lúc 13 giờ 30 và yêu cầu khán giả hoàn tất việc vào sân trước 16 giờ, khi các biện pháp hạn chế di chuyển bắt đầu được áp dụng để phục vụ công tác tổ chức và an ninh.

"Đẹp dịu dàng mà không chói lóa"

Nếu chỉ nhìn vào quy mô, ASIAD 2026 hoàn toàn có lý do để lựa chọn một lễ khai mạc thật đồ sộ. Khoảng 17.000 vận động viên và quan chức từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ dự kiến hiện diện tại đại hội, cao hơn con số khoảng 15.000 người mà Ban tổ chức từng tính toán. Toàn bộ ASIAD có 469 nội dung tranh huy chương thuộc 43 môn thể thao, tăng từ 40 môn ở ASIAD Hàng Châu 2022.

Nhưng chính sự gia tăng quy mô ấy lại khiến lựa chọn của Nhật Bản đáng chú ý hơn. Ban tổ chức Aichi-Nagoya ngay từ đầu xác định hướng tổ chức theo tinh thần đơn giản, tinh gọn và ưu tiên công năng. Ngân sách cũng phản ánh sự tiết chế đó. Nhật Bản ban đầu dự kiến chi 5 tỷ yên cho lễ khai mạc, sau đó bổ sung thêm 2 tỷ yên sau khi OCA góp ý về quy mô chương trình, đưa tổng ngân sách lên 7 tỷ yên, tương đương khoảng 46,5 triệu USD.

Con số này không nhỏ, nhưng vẫn thấp hơn so với những kỳ ASIAD từng gây chú ý bởi các màn trình diễn công nghệ và sân khấu quy mô lớn. Chẳng hạn như ASIAD 2018 tại Indonesia, nước chủ nhà được cho rằng đã chi khoảng 55 triệu USD cho lễ khai mạc.

Với Aichi-Nagoya, ưu tiên tập trung vào bài toán làm thế nào để một sân vận động có thể chứa đựng câu chuyện của cả một châu lục mà không đánh mất nét riêng, vốn được mô tả là đẹp một cách giản dị, của thành phố chủ nhà.

Vì vậy, những lá cờ, đội hình con người và chuyển động trên mặt sân có thể quan trọng không kém những màn trình chiếu. Ý tưởng này cũng phù hợp với chính kế hoạch tổ chức được công bố từ trước: thay vì phụ thuộc vào những hiệu ứng trình chiếu trên mặt sân, Ban tổ chức muốn sử dụng con người và cờ để tạo nên hình ảnh trực quan.

Sự lựa chọn ấy càng có ý nghĩa khi Nhật Bản đang bước vào một đại hội thể thao mà khán giả thực sự được trở lại các khán đài. Olympic Tokyo diễn ra năm 2021 sau khi bị hoãn một năm vì đại dịch và gần như không có khán giả tại các địa điểm thi đấu. Reuters nhận định ASIAD Aichi-Nagoya là lần đầu tiên Nhật Bản tổ chức một đại hội thể thao đa môn lớn có khán giả kể từ kỳ Olympic đặc biệt ấy.

Bởi vậy, lễ khai mạc ở Nagoya không chỉ là nghi thức mở màn cho 16 ngày tranh tài. Nó cũng là cơ hội để Nhật Bản tìm lại không khí cộng đồng mà những khán đài trống của thời COVID-19 từng lấy đi.

Ngọn lửa nối những mùa ASIAD

Trước khi ánh đèn sân Mizuho bật sáng, hành trình của ASIAD 2026 đã bắt đầu bằng một biểu tượng quen thuộc: ngọn lửa. Ngày 18/8, nghi thức thắp lửa đầu tiên được tổ chức tại Tokyo, trước chiếc vạc từng được sử dụng trong ASIAD 1958. Với khẩu hiệu “A Uniting Flame for All”, ngọn lửa sau đó tiếp tục hành trình tới Hiroshima vào ngày 20/8, trước khi đi qua các địa phương của Aichi để hướng về Nagoya.

Ngọn lửa ấy nối ba dấu mốc trong lịch sử ASIAD của Nhật Bản: Tokyo 1958, Hiroshima 1994 và Aichi-Nagoya 2026. Đây là lần thứ ba Nhật Bản đăng cai ASIAD, nhưng đã 32 năm kể từ lần gần nhất tại Hiroshima.

Đằng sau nghi thức trang trọng ấy là một kỳ đại hội có nhiều nét mới. MMA, padel, lướt sóng, teqball và taekwondo ảo nằm trong nhóm môn mới hoặc được đưa vào chương trình; eSports tiếp tục là môn tranh huy chương sau màn ra mắt tại Hàng Châu, trong khi breaking cũng được giữ lại. Ngược lại, cờ vua, cờ vây, cờ tướng và bridge không còn trong chương trình lần này.

Các cuộc tranh tài cũng không chỉ diễn ra tại Aichi. Tokyo đảm nhiệm môn bơi, còn Osaka là một trong những địa điểm tổ chức bóng đá. Một số nội dung còn mang ý nghĩa đặc biệt khi là vòng loại Olympic Los Angeles 2028, trong các môn như bắn cung, hockey, sailing, squash, lướt sóng, quần vợt và triathlon.

Nhật Bản cũng đang đối mặt với những thử thách ngay trước giờ khai mạc. Việc số lượng người tham dự tăng lên khoảng 17.000 đã khiến phương án lưu trú phải điều chỉnh, trong đó có việc sử dụng tàu du lịch Costa Serena và các cơ sở lưu trú tạm thời thay cho một Làng vận động viên truyền thống.

Mưa lớn những ngày qua cũng buộc một số vận động viên và quan chức phải sơ tán tạm thời. Ngày 17/9, Reuters tiếp tục đưa tin Nhật Bản phải theo dõi nguy cơ bão Dujuan ảnh hưởng tới khu vực Nagoya trong những ngày đầu đại hội. Ban tổ chức và Ủy ban Olympic Nhật Bản đã chuẩn bị phương án ứng phó với thời tiết xấu, trong bối cảnh một số môn đã thi đấu trước lễ khai mạc.

Nhưng bất chấp những thách thức đó của thời tiết, khi cánh cổng sân Mizuho mở ra chiều 19/9, thể thao châu Á sẽ chính thức bước vào một cuộc tranh tài được chờ đợi suốt 4 năm qua, nơi mà mồ hôi và những giọt nước mắt vui buồn của các VĐV sẽ tạo ra vô vàn khoảnh khắc khó quên.