Lâu nay, việc đánh giá hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở thường gặp giới hạn bởi những báo cáo định kỳ hay những nhận định mang tính cảm quan. Tuy nhiên, sự ra đời của Đề án xây dựng “xã, phường Xã hội chủ nghĩa” tại Hà Nội đã mang đến một tư duy quản trị hoàn toàn mới.
Thành phố Hà Nội đã xây dựng một bộ tiêu chí đánh giá gồm 54 tiêu chí, trong đó có tới 52 tiêu chí được định lượng rõ ràng và 2 tiêu chí tổng hợp về mức độ hài lòng, hạnh phúc của người dân. Sự thay đổi cốt lõi ở đây là việc đưa cơ sở dữ liệu vào quá trình theo dõi và giám sát.
Mọi thông tin về tiến độ thực hiện, mức độ tương tác, ý kiến phản hồi của người dân đều được cập nhật, chia sẻ liên thông trên nền tảng HanoiWork và hệ thống thông tin của Thành phố. Dữ liệu lúc này trở thành một "tấm gương" phản chiếu chân thực mọi mặt của đời sống, giúp chính quyền điều hành bằng các chỉ số thực chứng thay vì cảm tính.
Thể hiện rõ tinh thần "thí điểm tập trung - chuyển động toàn hệ thống", Thành phố Hà Nội đã chọn xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm làm hai địa bàn trọng điểm để kiểm nghiệm toàn diện cả 54 tiêu chí.
Không áp đặt một khuôn mẫu cứng nhắc, Thành phố Hà Nội cho phép 124 xã, phường còn lại tự chủ động lựa chọn các tiêu chí phù hợp với điều kiện thực tế để áp dụng theo lộ trình. Tại xã Thư Lâm, sự quyết tâm được hiện thực hóa qua Chiến dịch "100 ngày hành động vì Thư Lâm phát triển - Vì hạnh phúc của nhân dân" lan tỏa khắp 34 thôn. Trong khi đó, xã Phúc Thịnh lại vẽ nên bức tranh của một đô thị tương lai khi tập trung mạnh vào phát triển kinh tế xanh, hạ tầng đô thị thông minh và nông nghiệp công nghệ cao.
Trong bức tranh tổng thể gồm 8 nội dung cốt lõi của Đề án, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là một trụ cột mang tính định hình. Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã vạch ra lộ trình rõ ràng nhằm chuyển đổi phương thức quản lý từ hành chính truyền thống sang chính quyền số. Điều này được cụ thể hóa bằng 6 tiêu chí chuyên ngành khắt khe như: tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến, dữ liệu số hóa liên thông, hạ tầng số và kỹ năng số.
Tuy nhiên, một mô hình quản trị thông minh sẽ trở nên vô nghĩa nếu người dân, chủ thể của xã hội bị bỏ lại phía sau những rào cản công nghệ. Thấu hiểu điều đó, ứng dụng iHanoi đang được tối ưu hóa để trở thành cầu nối số vững chắc. Đáng chú ý nhất là phong trào "Bình dân học vụ số" đang được triển khai len lỏi vào từng khu dân cư, với mục tiêu 80-90% người dân có kỹ năng số cơ bản.
Chạm tới sự hài lòng từ những tiện ích thiết thực
Thực tế tại các địa phương thí điểm cho thấy, công nghệ số đã không còn là khẩu hiệu xa vời mà đang trực tiếp tạo ra sự hài lòng, tin tưởng từ phía người dân.
Ông Lê Văn Thành (65 tuổi, người dân xã Thư Lâm) phấn khởi chia sẻ: "Trước đây, nghe đến 'chuyển đổi số', những người có tuổi như chúng tôi nghĩ đó là chuyện của thanh niên hay cán bộ. Nhưng từ khi xã triển khai 'Bình dân học vụ số', được các bạn đoàn viên đến tận nhà hướng dẫn cài đặt và sử dụng ứng dụng iHanoi, tôi mới thấy tiện lợi vô cùng. Tuần trước, tôi chụp ảnh một đoạn đường hỏng hệ thống chiếu sáng gửi lên ứng dụng, chỉ hôm sau cán bộ đã cử người xuống kiểm tra và khắc phục. Chưa bao giờ tôi thấy tiếng nói của mình gửi đến chính quyền lại được tiếp nhận nhanh chóng và minh bạch đến vậy".
Cùng chung nhận định, chị Nguyễn Thu Hương (chủ một cơ sở kinh doanh tại xã Phúc Thịnh) đánh giá cao sự thay đổi trong phương thức phục vụ của chính quyền: "Từ khi xã áp dụng các tiêu chí mới về quản trị thông minh, việc làm thủ tục hành chính không còn mất nhiều thời gian đi lại chờ đợi. Chúng tôi có thể nộp hồ sơ qua mạng, theo dõi tiến độ giải quyết ngay trên điện thoại và nhận kết quả tại nhà. Thậm chí, thói quen sinh hoạt ở khu dân cư cũng thay đổi khi mọi người đều quen với việc thanh toán quét mã QR. Sự hài lòng và hạnh phúc đôi khi đến từ chính những điều nhỏ bé như vậy – khi chúng ta tiết kiệm được thời gian, công sức và cảm nhận rõ chính quyền thực sự đang kiến tạo tiện ích để phục vụ người dân".
Những chia sẻ chân thực từ cơ sở đã minh chứng cho một nguyên lý cốt lõi: Mọi nỗ lực số hóa, mọi nền tảng công nghệ hào nhoáng đều không phải là đích đến. Mục tiêu tối thượng mà quá trình chuyển đổi này hướng tới chính là những thay đổi cụ thể, có thể chạm tới được trong chất lượng sống của nhân dân.
Quá trình thí điểm tại Phúc Thịnh và Thư Lâm không chỉ là cơ sở để Hà Nội hoàn thiện một đề án lớn, mà còn là bước tiến quan trọng trong việc khẳng định: Khoa học công nghệ chính là động lực mạnh mẽ nhất để đổi mới quản trị cơ sở.
Tại những "xã, phường Xã hội chủ nghĩa" này, dữ liệu sẽ giúp chính quyền nhìn rõ thực trạng, công nghệ giúp nâng cao hiệu quả phục vụ, và người dân thực sự trở thành người thụ hưởng trọn vẹn những giá trị của sự phát triển.
