Chức phận của HoREA và các cơ quan công quyền
“Cuộc chiến” với các dấu hiệu sai phạm nghiêm trọng của Địa ốc Alibaba cơ bản là diễn ra trên mặt trận truyền thông, nơi mà báo chí đã lên án, đấu tranh rất quyết liệt. Nhờ hàng trăm bài điều tra, phản ánh của báo chí, dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng được phơi bày trước công luận, các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan CSĐT Bộ Công an có thêm cơ sở để lên tiếng, vào cuộc điều tra làm rõ…
Thống báo mở bán của Địa ốc Alibaba.
Nhưng công đầu, phải gọi tên HoREA, một tổ chức quần chúng tự nguyện, tự chủ về tài chính đã liên tiếp cảnh báo mạnh mẽ về dấu hiệu vi phạm pháp luật của Địa ốc Alibaba, Alibaba Tây Bắc TP.HCM… HoREA đã thể hiện trách nhiệm xã hội thậm chí vượt xa khỏi chức phận, nhiệm vụ, quyền hạn của họ, đánh trực diện vào một hiện tượng có dấu hiệu phạm luật trong lĩnh vực BĐS, có thể gây mất mát rất lớn về tài sản cho người dân.
Nhưng khi vai trò “lá cờ đầu” của HoREA càng nổi bật, lại càng bộc lộ một thực tế đáng buồn: Cơ quan có thẩm quyền TP.HCM đã ở đâu, khi báo chí ra rả suốt cả tháng trời, trước một hiện tượng kinh doanh có nguy cơ gây thiệt hại rất lớn, thậm chí có thể gây bất ổn, xáo trộn đời sống xã hội?
Nếu Sở TNMT, Sở Xây dựng, Sở Công Thương, Sở KHĐT, UBND hyện Củ Chi… coi việc “đặt chỗ” như HoREA đưa ra là giao dịch dân sự, nghiễm nhiên họ không phận sự, các bên tự ra tòa. Nhưng nếu nắm và áp dụng luật chuyên ngành (Luật KDBĐS), thì dấu hiệu bán “vịt trời” kia cần được Sở TNMT ít nhất cho kiểm tra hiện trạng đất; Sở Xây dựng kiểm tra dự án có hay chưa mà bán; Sở Công thương kiểm tra quảng cáo, khuyến mãi; Sở KHĐT kiểm tra vốn điều lệ, dấu hiệu “đa cấp”; UBND huyện Củ Chi kiểm tra ANTT… rồi báo cáo khẩn lên cấp trên. Họ có làm không? Làm thì đã nhanh chóng, kịp thời chưa?
Hiện tại, một số Sở, ngành liên quan đều đã báo cáo, dùng những từ ngữ quyết liệt, đanh thép. Nhưng, chức phận của họ trong trường hợp này, có phải là ngồi chờ chỉ đạo của Chủ tịch UBND TP.HCM? Và đâu rồi sự năng động, sáng tạo, hết lòng phục vụ nhân dân của các cơ quan công quyền?
Đừng chủ quan khi đấu tranh với hình thức kinh doanh kiểu đa cấp
Khi cục CSĐT tội phạm về kinh tế và tham nhũng - Bộ Công an vào cuộc, Địa ốc Alibaba đã xuất hiện các thông tin không ngoài dự đoán: Về việc việc đầu tư, kinh doanh dự án tại Khu đô thị Tây Bắc (xã Tân Phú Trung, huyện Củ Chi, TP.HCM), doanh nghiệp này đã làm việc với BQL Đầu tư – Xây dựng KĐT Tây Bắc, đã nộp hồ sơ đề xuất dự án đầu tư cho UBND TP.HCM và BQL KĐT Tây Bắc vào 29/9/2017. Sau đó, Địa ốc Alibaba cho lập sơ đồ phân lô dự kiến (tỷ lệ 1/500) và phiếu đặt chỗ để nhân viên kinh doanh giao dịch với khách hàng (50 triệu đồng/sản phẩm đặt chỗ). Khi khách hàng quyết định giao dịch sản phẩm đã đặt chỗ trong ngày công bố mở bán (dự kiến 26/11/2017), Địa ốc Alibaba sẽ chuyển 50 triệu đồng đặt chỗ thành số tiền đặt cọc. Nếu khách hàng quyết định hủy bỏ giao dịch, sẽ được hoàn trả lại tiền trong 48 giờ kể từ ngày mở bán…
Một phần trong biên bản làm việc với cơ quan CSĐT được đăng tải công khai.
Tính đến 21/11/2017, đã có 493 khách hàng đặt chỗ với tổng số tiền hơn 16,6 tỷ đồng.
Trước những dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng trên, tại sao website diaocalibaba.vn vẫn treo thông tin khẳng định: “Theo Luật pháp hiện hành, đối với dự án không phải BĐS hình thành trong tương lai, không có điều luật nào cấm tổ chức đặt chỗ dự án khi chưa chính thức trở thành chủ đầu tư. Đặt chỗ là thỏa thuận của các bên và chịu sự Điều chỉnh của Luật Dân sự dựa trên sự tự nguyện, thỏa thuận giữa hai bên. Luật KDBĐS không cấm việc đặt chỗ, giữ chỗ...”? Bất ngờ hơn, website này tiếp tục đăng tải các giấy giới thiệu, biên bản làm việc với cơ quan CSĐT một cách công khai (!?)
Ngoài dấu hiệu như thách thức, những nội dung trên cũng đồng thời chỉ ra rằng, việc xử lý vi phạm, khắc phục thiệt hại đối với hình thức kinh doanh kiểu đa cấp là không đơn giản. Bằng chứng là nhiều năm qua, những biến tướng tiêu cực của kinh doanh đa cấp ngày càng khó lường, đã từng khiến các cơ quan quản lý nhà nước cả cấp trung ương loay hoay tìm giải pháp, cơ quan tiến hành tố tụng tốn rất nhiều thời gian, công sức mới có thể khởi tố… Hay chính báo chí đấu tranh với kinh doanh đa cấp, các nhà báo phóng viên ở báo Dân trí, NB&CL... đã trần ai khoai củ, ngược xuôi khắp Tây Bắc, Đông Bắc, Bắc Miền Trung..., trong nhiều năm, mới có thể chặn dần chúng vươn vòi bạch tuộc.
Chia sẻ với Congluan.vn, một luật gia tại TP.HCM cho rằng, Địa ốc Alibaba vẫn “nhởn nhơ” dù cơ quan CSĐT đã vào cuộc, bởi họ rất “khôn ngoan”, có thể là đang tạm vin vào “nguyên tắc suy đoán vô tội” để có thêm thời gian “vùng vẫy” (?)
Sẽ còn bao nhiêu người trẻ tiếp tục ước mơ "Làm giàu không khó"? - Ảnh: diaocalibaba.vn
Về “nguyên tắc suy đoán vô tội”, Hiến pháp 2013 nêu: “Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật”. Trên cơ sở Hiến pháp, Điều 13 BLTTHS 2015 đã ghi rõ: “Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Khi không đủ và không thể làm sáng tỏ căn cứ để buộc tội, kết tội theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định thì cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải kết luận người bị buộc tội không có tội”.
Có nghĩa, tới thời điểm này, Địa ốc Alibaba không có tội, được tự do làm ăn, kinh doanh trong khuôn khổ luật pháp. Chứng minh, khép tội được hay không là việc của các cơ quan tiến hành tố tụng. Nhưng nói như vậy, lẽ nào chúng ta bất lực nhìn rất hàng ngàn, hàng vạn người, trong số đó đa phần là người trẻ lao vào một hình thức làm giàu “quái gở” như thiêu thân? Và phải mất bao lâu để vụ án, bị can bị khởi tố?
Nhiều ý kiến cho rằng, trong khi cơ quan CSĐT làm nhiệm vụ, việc cần làm ngay để kiểm soát, triệt bỏ hiện tượng kinh doanh kiểu như như Địa ốc Alibaba (hay những Alibaba A, B, C có thể xuất hiện) nằm ở chính các các cơ quan quản lý nhà nước, phải phát huy vai trò, trách nhiệm, luôn vào cuộc thần tốc, chủ động, sáng tạo... Có như thế, rủi ro cho người dân mới giảm thiểu, thị trường mới minh bạch, nhóm lợi ích mới hết đất sống.
Yêu cầu này nằm ngay ở chức phận của các cơ quan công quyền, thuộc sự quản lý, giám sát của chính Chủ tịch UBND TP.HCM.
Kiên Giang
Đừng đánh đồng "nhà trên giấy" đều xấu!
Chuyên gia Huỳnh Thế Du - Giám đốc Đào tạo Trường Quản trị và Chính sách (ĐH Fulbright) trên các diễn đàn báo chí đã phát biểu: Mua bán nhà hình thành trong tương lai là một sản phẩm bình thường phát sinh từ cơ chế thị trường lành mạnh với những cá nhân theo đuổi lợi ích riêng của mình nhưng lại tạo ra phúc lợi tối ưu cho cả nền kinh tế.
Đầu tư bất kỳ một sản phẩm tài chính nào thì luôn đi kèm với rủi ro. Chính vì thế mà không vì một vài trường hợp rủi ro xảy ra mà cấm hay phá bỏ nó. Thay vào đó, cơ quan chức năng cần khuyến khích phương thức mua bán nhà ở hình thành trong tương lai như một kênh đầu tư lành mạnh. Nếu lo ngại xảy ra rủi ro như những trường hợp trong quá khứ thì Nhà nước nên tạo cơ chế để có môi trường kinh doanh minh bạch và xử lý triệt để các trường hợp sai phạm…
