Dân số tăng, việc làm giảm - Ấn Độ nên theo cách sản xuất sử dụng nhiều lao động của Trung Quốc?

Đông dân, tỷ lệ có việc làm giảm

Dân số tăng liên tục, tuy nhiên, số lượng nhân công lao động có việc làm đang giảm nhanh chóng trên khắp Ấn Độ, đặt ra báo động đỏ về tương lai có thể tồn tại nếu tỷ lệ thất nghiệp tiếp tục gia tăng.

Vào tháng 6, việc làm ở Ấn Độ đã giảm 13 triệu, từ khoảng 404 triệu trong tháng 5 xuống còn 391 triệu, đạt mức thấp nhất kể từ tháng 7 năm ngoái, theo dữ liệu từ Trung tâm Giám sát Kinh tế Ấn Độ, một công ty thông tin doanh nghiệp tư nhân.

Và trong thập kỷ kéo dài 2011-21, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của dân số trong độ tuổi lao động (15-64) của Ấn Độ đã giảm từ 53 xuống 46%.

Các nhà kinh tế cho rằng, sự sụt giảm việc làm ở Ấn Độ là do nhiều yếu tố. Đứng đầu trong số đó là lĩnh vực sản xuất trì trệ - nơi vốn có lịch sử thâm dụng vốn nhiều hơn thâm dụng lao động và do đó không có khả năng cung cấp việc làm đồng đều.

Được biết, trong ba năm qua, ngành nông nghiệp của nước này đã tạo ra 11 triệu công ăn việc làm, hấp thụ một phần lớn lao động sản xuất bị thâm hụt. Tuy nhiên, điều này xảy ra vào thời kỳ mà lao động cần chuyển từ nông nghiệp sang công nghiệp để tăng năng suất và thu nhập.

Trước tình trạng thất nghiệp gia tăng, Ấn Độ đã tăng cường đầu tư vào lĩnh vực sản xuất sử dụng nhiều lao động, bao gồm các ngành như dệt, da và đồ nội thất.

Điều này đặc biệt được phản ánh trong Khảo sát kinh tế 2019-20 của Ấn Độ, vốn kêu gọi “quỹ đạo xuất khẩu thâm dụng lao động giống như Trung Quốc” có thể giúp tạo ra “cơ hội việc làm vô song” cho dân số thanh niên đang phát triển.

Tại sao ngành sản xuất thâm dụng lao động lại giảm?

Được biết, tăng trưởng GDP hàng năm của Ấn Độ chủ yếu được dẫn dắt bởi lĩnh vực dịch vụ, đóng góp 53% vào GVA của Ấn Độ trong giai đoạn 12 tháng kết thúc vào tháng 1.

Pravakar Sahoo, một giáo sư kinh tế của Viện Tăng trưởng Kinh tế tại Đại học Delhi, cho biết: “Tăng trưởng do dịch vụ dẫn đầu ở Ấn Độ cũng không cần nhiều lao động”.

Nghiên cứu của Trường Harvard Kennedy cho thấy Trung Quốc thiết lập sức mạnh kinh tế bằng cách sản xuất các mặt hàng sử dụng nhiều lao động như dệt, may, giày dép và đồ gia dụng. Đây cũng là con đường được các nền kinh tế đang phát triển khác như Singapore và Hàn Quốc thực hiện trong những năm 1970 và 80. Ở Trung Quốc, số lượng việc làm cho những người trẻ tuổi vào thời điểm mà trình độ đại học vẫn còn thấp.

Nhưng khi thị phần toàn cầu của Trung Quốc trong các lĩnh vực sản xuất sản phẩm sử dụng nhiều lao động bắt đầu giảm trong những năm 2010, các khoảng trống bị bỏ trống ngày càng được lấp đầy bởi các đối thủ cạnh tranh của Ấn Độ như Bangladesh và Việt Nam.

Nếu Bangladesh có thể thúc đẩy tăng trưởng việc làm thông qua sản xuất hàng may sẵn, thì “tại sao chúng ta không thể tập trung vào năm lĩnh vực sử dụng nhiều lao động trên khắp Ấn Độ theo cách thu hút không chỉ trong nước mà còn cả thị trường thế giới?”, một chuyên gia nhận định.

Một nửa tổng số công việc sản xuất ở Ấn Độ là trong năm lĩnh vực sử dụng nhiều lao động. Những thứ này bao gồm hàng may mặc và quần áo; tài liệu; chế biến thức ăn; da giày; và đồ nội thất bằng gỗ, theo một báo cáo năm 2020 của nhà kinh tế Mehrotra.

Sự vắng mặt của chính sách công nghiệp quốc gia

Được biết, Ấn Độ đã đề ra kế hoạch sản xuất đầy tham vọng vào năm 2014 với mục tiêu ban đầu là tạo ra 100 triệu việc làm và tăng tỷ trọng GDP của ngành sản xuất lên 25% vào năm 2022 - phần lớn bị coi là thất bại, và sau đó đã được gia hạn cho đến năm 2025.

Nhiều nguồn tin đề cập đến đầu tư trực tiếp nước ngoài: ‘Make in India’ không phải là một chính sách công nghiệp, nó chỉ có hai thành phần: cải thiện sự dễ dàng trong kinh doanh và nới lỏng các điều khoản và điều kiện mà FDI có thể tham gia.

Theo một bài báo học năm 2020 của Rahul Nath Choudhary, một thành viên nghiên cứu của Hội đồng các vấn đề thế giới của Ấn Độ, phần lớn FDI tăng lên đã đổ vào lĩnh vực dịch vụ. Nghiên cứu của ông về sự thất bại của “Make In India” đã làm nổi bật một số nút thắt cơ cấu tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.

Chúng bao gồm luật thu hồi đất rườm rà; luật lao động phức tạp và có tính hạn chế cao giữa các bang; chi phí hậu cần chiếm 14% GDP - so với dưới 10% ở các nước phát triển; và một lượng lớn lao động phổ thông.

Tuy nhiên, vào năm ngoái, Ấn Độ nổi lên là điểm đến sản xuất hấp dẫn thứ hai, do có cơ sở vững chắc trong các lĩnh vực như dược phẩm và kỹ thuật, vốn vẫn là những yếu tố quan trọng trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung.

Trong năm tài chính 2021-22, Ấn Độ cũng ghi nhận mức tăng 76% vốn FDI vào lĩnh vực sản xuất.

Tuy nhiên, nhiều gợi ý rằng hãy coi những thành tựu như vậy chỉ là muối bỏ bể, và sự gia tăng FDI vào lĩnh vực sản xuất không làm nổi bật nhiều, đây chỉ là kết quả từ “sáp nhập và mua lại”.

Bên cạnh đó, ngay cả kế hoạch Khuyến khích liên kết sản xuất gần đây của Ấn Độ, trả tiền cho các nhà sản xuất quy mô lớn trong nước và toàn cầu trong 13 lĩnh vực khác nhau để đạt được mục tiêu sản lượng, cũng không có khả năng tạo ra một số lượng lớn việc làm.

“Trọng tâm là các lĩnh vực sử dụng nhiều vốn. Vấn đề của ngành sản xuất Ấn Độ vẫn sẽ tiếp diễn, đó là phần lớn trong số đó là thâm dụng vốn”, nhà hoạch định chính sách giấu tên nói.

Chỉ có hai trong số 13 lĩnh vực sẽ được ưu đãi là sử dụng nhiều lao động: dệt may và chế biến thực phẩm.

Một số giải pháp đã được đưa ra

Gần đây, một số nguồn tin đã đề xuất chính phủ Ấn Độ về một số giải pháp nhằm cứu vãn tình hình.

Đầu tiên, họ kêu gọi chính phủ tập trung chuyên môn hóa xuất khẩu vào các “sản phẩm mạng” như máy tính, xe cộ và thiết bị điện tử, nơi mà quy trình sản xuất bị phân tán trên toàn cầu, như Trung Quốc đã làm.

Các chuyên gia cho rằng bằng cách nhập khẩu linh kiện và lắp ráp chúng tại Ấn Độ, sẽ đạt được quy mô lớn việc làm, trong khi tích hợp Ấn Độ vào chuỗi giá trị toàn cầu. Mục tiêu dài hạn sẽ là sản xuất các thành phần này trong nước hoặc nâng cấp chuỗi giá trị toàn cầu.

Ngoài ra, Ấn Độ cần các gói dài hạn, nhất quán cho 5 ngành thâm dụng lao động sử dụng phần lớn lực lượng lao động sản xuất.

Ngoài ra, Ấn Độ cũng cần hỗ trợ các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME). Các MSME cung cấp 70% việc làm trong khu vực phi chính thức và họ có rất ít hỗ trợ về ngân hàng, tài chính hoặc cơ sở hạ tầng.

Một lưu ý rằng các biện pháp khuyến khích tài chính chỉ dành cho các doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ, và điều này khiến các doanh nghiệp không tập trung để phát triển quy mô, cản trở năng suất. Nhưng để nâng cao năng suất cụm ở các thị trấn và làng mạc của Ấn Độ, các chuyên gia đều cho biết các kỹ năng lành nghề cũng cần được lan rộng.

Bên cạnh đó, thực sự phải xem xét cách thức vận hành của hệ thống giáo dục từ dưới lên, cho thấy cần phải chú trọng nhiều hơn vào việc trau dồi các kỹ năng phù hợp hơn với thị trường việc làm địa phương.

Theo Báo cáo Phát triển Con người của Liên hợp quốc năm 2020, trong giai đoạn 2015-19, chỉ 21,2% lực lượng lao động của Ấn Độ được đào tạo kỹ năng chính thức.

Chính phủ Ấn Độ thực sự đã thực hiện các chương trình phát triển kỹ năng khác nhau trên khắp đất nước trong những năm gần đây, nhưng đều cho rằng những chương trình này được thiết kế để thất bại.

Lê Na (Theo SCMP)