Nghề đào tạo lĩnh vực y tế trước áp lực “đổi vai” trong thời đại số
Ngày 9/5, tại Hội nghị Khoa học và Công nghệ lần thứ XIX năm 2026 do Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch tổ chức, nhiều chuyên gia nhận định giáo dục y khoa đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các mô hình bệnh viện thông minh.
PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hào trình bày báo cáo “Phát triển giảng viên như đòn bẩy khoa học trong giáo dục y học hiện đại và hội nhập quốc tế”, thu hút sự quan tâm của đông đảo nhà quản lý giáo dục và lãnh đạo các trường đại học khối ngành sức khỏe.
Theo ông, sự phát triển mạnh mẽ của AI trong lĩnh vực y tế đang tạo ra thay đổi lớn trong cách đào tạo nhân lực ngành sức khỏe. Sinh viên hiện nay có thể tiếp cận lượng kiến thức khổng lồ thông qua công nghệ, nhưng điều đó cũng đặt ra yêu cầu giảng viên phải thay đổi vai trò từ người truyền đạt kiến thức sang người hướng dẫn tư duy, năng lực phản biện và khả năng ứng dụng thực tiễn.
“Phát triển nguồn nhân lực của các cơ sở giáo dục đại học không còn là lựa chọn mà là điều bắt buộc, là yếu tố sống còn giúp cho các cơ sở giáo dục đại học phát triển”, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hào nhấn mạnh.
Ông cho rằng nếu không đầu tư đúng mức cho đội ngũ giảng viên, các trường đại học khối ngành sức khỏe sẽ khó đáp ứng được những bộ tiêu chuẩn kiểm định quốc tế ngày càng khắt khe như AUN-QA hay WFME. Khi đó, hệ quả không chỉ là khó khăn trong việc nâng chất lượng đào tạo mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh, khả năng hội nhập và sự phát triển bền vững của nhà trường trong dài hạn.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hào, áp lực hiện nay còn đến từ việc quy mô đào tạo ngành y ngày càng mở rộng trong khi yêu cầu đối với giảng viên ngày càng đa dạng hơn. Một giảng viên y khoa hiện đại không chỉ cần năng lực chuyên môn mà còn phải có kỹ năng nghiên cứu khoa học, sử dụng công nghệ số, khả năng công bố quốc tế và thích ứng với môi trường đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực.
Ông cũng cho rằng việc phát triển giảng viên cần được thực hiện theo hướng linh hoạt và cá nhân hóa thay vì áp dụng chung một mô hình cho tất cả. Tùy theo năng lực, chuyên môn và định hướng phát triển, mỗi giảng viên cần có lộ trình đào tạo phù hợp để phát huy thế mạnh riêng.
Bên cạnh các hình thức đào tạo chính thức như workshop, CME hay khóa học dài hạn, việc phát triển năng lực thông qua môi trường thực tiễn, hoạt động chuyên môn, nghiên cứu khoa học và kết nối học thuật liên ngành cũng được xem là yếu tố quan trọng giúp giảng viên thích ứng nhanh với bối cảnh mới.
Đặc biệt, theo ông Hào, sự kết hợp giữa đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng công nghệ sẽ tạo ra đội ngũ giảng viên có khả năng trở thành “đòn bẩy khoa học” cho giáo dục y khoa trong thời đại số. Đây không chỉ là yêu cầu của các trường đại học mà còn là đòi hỏi tất yếu của hệ thống y tế trong bối cảnh AI và dữ liệu lớn đang ngày càng tác động mạnh đến hoạt động khám chữa bệnh.
“Đích đến cuối cùng của việc phát triển giảng viên không chỉ là nâng cao chất lượng đào tạo hay đáp ứng tiêu chuẩn kiểm định quốc tế, mà quan trọng hơn là đem lại hiệu quả cho bệnh nhân và cộng đồng”, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hào nhấn mạnh.
AI và chuyển đổi số đang tái định hình ngành y
Cũng theo các chuyên gia, công nghệ đang tạo ra sự thay đổi sâu rộng trong hoạt động y tế, từ quản lý bệnh viện, đào tạo nhân lực cho đến quy trình chăm sóc người bệnh. Điều này đặt ra yêu cầu ngành y phải nhanh chóng thích ứng với mô hình vận hành mới dựa trên dữ liệu và công nghệ số.
PGS.TS.DS Nguyễn Đăng Thoại, Phó Hiệu trưởng phụ trách quản lý điều hành Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch cho biết Hội nghị khoa học chủ đề “Khoa học sức khỏe đa lĩnh vực trong kỷ nguyên công nghệ số” là dịp để các nhà khoa học cập nhật xu hướng mới, tăng cường kết nối liên ngành và thúc đẩy các nghiên cứu có khả năng ứng dụng thực tiễn cao.
Theo ông, AI đang mở ra nhiều cơ hội cho lĩnh vực y học, đặc biệt ở các chuyên ngành như chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh, hồi sức cấp cứu và quản lý nguy cơ bệnh tật. Song song đó, chuyển đổi số được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị bệnh viện, giảm áp lực cho nhân viên y tế và cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe của người dân.
Trong bối cảnh đó, việc đổi mới đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên được xem là nền tảng quan trọng để giáo dục y khoa Việt Nam thích ứng với thời đại AI và tiến gần hơn tới các chuẩn đào tạo quốc tế.
Diễn ra trong hai ngày 8 và 9/5 tại hai cơ sở của Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch ở TP HCM, hội nghị mang chủ đề “Khoa học sức khỏe đa lĩnh vực trong kỷ nguyên công nghệ số”, thu hút khoảng 4.000 đại biểu tham dự cùng hơn 400 công trình nghiên cứu khoa học được trình bày tại 53 phiên chuyên đề.
Điểm nhấn của hội nghị là hàng loạt nội dung xoay quanh chuyển đổi số trong y tế, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và phát triển mô hình bệnh viện thông minh.
Nhiều báo cáo khoa học tập trung vào ứng dụng AI trong phân tích hình ảnh y khoa, hỗ trợ phát hiện sớm bệnh lý, xây dựng hệ thống hỗ trợ quyết định lâm sàng cũng như nâng cao hiệu quả điều trị cho người bệnh. Bên cạnh đó, các nghiên cứu về hồ sơ sức khỏe điện tử, quản trị dữ liệu bệnh viện, mô phỏng lâm sàng và y học cá thể hóa cũng nhận được sự quan tâm lớn từ giới chuyên môn.
