Dầu mỏ và khí đốt của Nga: Sắp suy giảm trong dài hạn?

Nền kinh tế Nga từ lâu đã được thúc đẩy bởi lĩnh vực năng lượng, nơi có 1/4 trữ lượng khí đốt của thế giới và hơn 5% trữ lượng dầu thô. Khi phải trải qua sự cô lập ngày càng sâu sắc do hậu quả của cuộc xung đột Nga - Ukraine, câu hỏi bây giờ là điều gì sẽ xảy ra với ngành công nghiệp quan trọng nhất của nước này.

dau mo va khi dot cua nga sap suy giam trong dai han hinh 1

Các công ty năng lượng lớn nhất của Nga là Lukoil, Gazprom và Rosneft bước vào cuộc khủng hoảng với mức nợ có thể quản lý được và chi phí sản xuất thấp. Ảnh: FT.

“Thịnh vượng chung” công nghiệp năng lượng

Các đối tác nước ngoài chủ chốt là tập đoàn năng lượng đa quốc gia BP, Shell và ExxonMobil đã công bố kế hoạch đình chỉ, các công ty dịch vụ mỏ dầu đa quốc gia cam kết không đầu tư thêm và ngày càng nhiều người tiêu dùng bắt đầu tránh xa xăng dầu của Nga.

Khí đốt tiếp tục chảy sang châu Âu, và sản lượng dầu tuy giảm nhưng vẫn chưa dừng lại. Ngay cả khi các ngành công nghiệp năng lượng của chính Nga có thể tiếp tục hoạt động, thì một thị trường xuất khẩu nhỏ hơn, khả năng tiếp cận chuyên môn quốc tế giảm và nhu cầu định hướng lại hàng tỷ đô la đầu tư cơ sở hạ tầng cho châu Á đều có nguy cơ mở ra một thời kỳ suy giảm trong dài hạn.

Michael Moynihan, một chuyên gia về lĩnh vực dầu khí thượng nguồn của Nga tại công ty tư vấn Wood Mackenzie, cho biết: “Nga có thể sẽ còn mở rộng nếu mọi thứ diễn ra hoàn hảo.

Rosneft - công ty năng lượng quốc doanh được thành lập vào năm 1993, đã được hưởng lợi từ sự hỗ trợ hoàn toàn của Điện Kremlin khi họ mua lại tài sản của các đối thủ để trở thành nhà sản xuất dầu lớn nhất của đất nước, chiếm 40% sản lượng dầu thô.

Công ty lớn thứ hai, Lukoil, tháng trước đã đồng ý mua lại mảng kinh doanh dầu nhờn và bán lẻ của Shell ở Nga, được thành lập vào năm 1991 từ ba doanh nghiệp nhà nước của Vagit Alekperov, lúc đó vẫn còn là thứ trưởng.

Gazprom, được tư nhân hóa vào năm 1992, thống trị thị trường khí đốt thế giới, tạo ra 540 tỷ mét khối nhiên liệu vào năm ngoái, nhiều hơn cả BP, Shell, Chevron, ExxonMobil và Saudi Aramco cộng lại.

Trong khi Rosneft và Gazprom có liên doanh với BP và Shell để khám phá các vùng khai khoáng mới ở vùng viễn bắc và viễn đông của nước này, họ và Lukoil có xu hướng vận hành các lĩnh vực sản xuất chính của mình ở phía tây Siberia và vùng Urals-Volga mà không cần sự trợ giúp từ bên ngoài.

Theo Eric Mielke, trưởng nhóm nghiên cứu công ty của Wood Mackenzie, các công ty dầu khí của Nga thường bước vào cuộc khủng hoảng trong tình trạng “sức khỏe tài chính khá tốt” với mức nợ có thể quản lý được và chi phí sản xuất thấp. Do đó, ngay cả khi dầu thô Urals hàng đầu của Nga giao dịch với mức chiết khấu từ 20 đô la đến 30 đô la so với Brent, các nhà sản xuất Nga vẫn tạo ra dòng tiền “đáng kể”, ông nói.

Vào năm 2021, Rosneft đã báo cáo thu nhập ròng cao nhất từ trước đến nay của mình là 11,7 tỷ đô la, trong khi Gazprom, được hỗ trợ bởi giá khí đốt kỷ lục, đạt mức thu nhập ròng kỷ lục 29 tỷ đô la.

Khi các tập đoàn này đã phát triển, Rosneft và Gazprom cũng đã đầu tư rất nhiều vào sự phát triển của lĩnh vực dịch vụ của ngành dầu khí trong nước, đặc biệt là kể từ khi một vòng trừng phạt của châu Âu và Hoa Kỳ trước đó nhắm vào ngành công nghiệp dầu của Nga vào năm 2014 sau khi Moscow sáp nhập Crimea. Theo báo cáo hàng năm, công ty dịch vụ mỏ dầu nội bộ của Rosneft có 344 giàn khoan vào cuối năm 2020.

Hạn chế trong ngành công nghiệp năng lượng

Những gì ngành công nghiệp trong nước thiếu là khả năng thực hiện một số phân tích kỹ thuật tiên tiến hơn để phát triển các hồ chứa dầu mới phức tạp, đặc biệt là ở các địa điểm xa bờ xa xôi như biển Barents.

James Henderson, một chuyên gia về Nga tại Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford, người đang viết sách về lịch sử của Rosneft, cho biết: “Các công ty dịch vụ của Nga có thể tái tạo rất nhiều thiết bị nhưng họ không thể thực sự tái tạo phần mềm liên quan đến phân tích dữ liệu”.

Do đó, các dự án như Rosneft’s Vostok Oil - một dự án Bắc Cực rộng lớn được hỗ trợ bởi các nhà giao dịch hàng hóa phương Tây Trafigura và Vitol - giờ đây ít có khả năng tiến triển hơn, ông nói.

Alekperov, người đã từ chức chủ tịch Lukoil vào tháng trước sau khi ông bị Vương quốc Anh trừng phạt, mô tả việc ngừng đầu tư mới của các công ty dịch vụ mỏ dầu quốc tế lớn là một “cú đánh lớn” với ngành công  nghiệp mũi nhọn của nước này.

Ông chia sẻ với hãng tin Financial Times: “Nga có các công nghệ phát triển tốt của riêng mình. “Tất nhiên, sẽ có một số thay đổi về khung thời gian, nhưng nhìn chung, ngành công nghiệp dầu mỏ của Nga có tiềm năng phát triển bình thường.”

Các nhà phân tích cho hay, bất chấp sự tự tin của ông Alekperov, triển vọng của ngành phụ thuộc ít hơn vào khả năng tiếp tục sản xuất của các công ty và hơn thế nữa là liệu có còn thị trường cho sản phẩm của họ hay không.

EU, nước nhận hơn một nửa lượng dầu thô xuất khẩu của Nga vào năm 2021, đã đồng ý ngừng nhập khẩu dầu của nước này bằng đường biển vào cuối năm nay và hy vọng sẽ loại bỏ khí đốt vào năm 2027.

Sự tẩy chay ngày càng tăng đối với hàng xuất khẩu của Nga kể từ cuộc xung đột đã bắt đầu ảnh hưởng đến sản lượng dầu. Sản lượng trung bình đạt 10,05 triệu thùng/ ngày trong tháng 4, giảm so với 11,01 triệu thùng/ ngày trong tháng 3, theo OilX, một nhà cung cấp dữ liệu sử dụng số liệu thống kê của chính phủ và hình ảnh vệ tinh để đo lường hoạt động tại các mỏ dầu.

Anton Siluanov, Bộ trưởng Tài chính Nga, đã cảnh báo vào tháng 4 rằng sản lượng dầu của Nga có thể giảm 17% trong năm nay, nghĩa là giảm khoảng 2 triệu thùng/ ngày.  Thế nhưng, Phó thủ tướng Alexander Novak kể từ đó đã đưa ra một triển vọng lạc quan hơn, nói với truyền thông Nga rằng sản lượng tăng trong tháng 5 từ 200.000b/ ngày đến 300.000b/ ngày và ông dự kiến sẽ phục hồi thêm vào tháng 6.

Hy vọng trong ngành công nghiệp dầu mỏ của Nga là nguồn cung trước đây được gửi đến châu Âu có thể được chuyển hướng sang nơi khác. Konstantin Simonov, người đứng đầu quỹ an ninh năng lượng quốc gia của Nga, nói với FT: “Nếu loại bỏ năng lượng Nga khỏi thị trường châu Âu, số dầu thô này sẽ đơn giản xuất hiện ở Ấn Độ, Trung Quốc và các nước khác.

Nhưng việc chuyển hướng xuất khẩu năng lượng từ châu Âu sang châu Á sẽ rất phức tạp. Không có đủ năng lực vận chuyển để tất cả hàng xuất khẩu đi bằng đường biển và giao thông đường biển sẽ bị hạn chế hơn nữa nếu EU và Anh thực hiện lệnh cấm đối với các tàu chở dầu thô của Nga.

Tình hình sẽ đặc biệt khó khăn đối với Gazprom, do gần như tất cả các cơ sở hạ tầng khí đốt của công ty này đều hướng về châu Âu và không có đường ống nào kết nối các khu vực sản xuất khí đốt chính ở phía tây đất nước với phía đông nước Nga và tới Trung Quốc.

Ngoài ra, Gazprom có thể hướng tới việc chuyển đổi sản xuất nhiều hơn thành khí đốt tự nhiên hóa lỏng và vận chuyển bằng đường biển. Nhưng tham vọng của Nga trong việc đảm bảo 20% sản lượng LNG toàn cầu bằng cách mở rộng sản lượng hàng năm từ 30 triệu tấn lên ít nhất 120 triệu tấn vào năm 2035 đã bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Bên cạnh đó, các biện pháp trừng phạt của châu Âu cấm cung cấp hàng hóa và công nghệ cần thiết cho quá trình hóa lỏng khí mà các dự án đang được phát triển, bao gồm cả mỏ Arctic LNG 2 trị giá 21 tỷ đô la của Novatek và Gazprom’s Baltic LNG.

Oxford’s Henderson cho rằng việc phát triển chuyên môn địa phương cần thiết để thay thế công nghệ LNG của Châu Âu sẽ mất nhiều năm. “Tương lai chiến lược LNG của Nga đang bị nghi ngờ nghiêm trọng.”

Lê Na (Theo Finance Times)

Xem thêm

Thời trang giá rẻ mất sức hút khi người tiêu dùng ưu tiên chất lượng

Thời trang giá rẻ mất sức hút khi người tiêu dùng ưu tiên chất lượng

(CLO) Giá quần áo tăng cao cùng những lo ngại về chất liệu và môi trường đang thúc đẩy người tiêu dùng Mỹ thay đổi thói quen mua sắm. Thay vì chạy theo thời trang giá rẻ, người mua ngày càng chú trọng độ bền, chất lượng và giá trị sử dụng, tạo cơ hội cho các thương hiệu theo đuổi phân khúc cao cấp hơn.

Biểu tình tại Pháp có thể khiến ngành bảo hiểm thiệt hại 207 triệu euro

Biểu tình tại Pháp có thể khiến ngành bảo hiểm thiệt hại 207 triệu euro

(CLO) Các cuộc biểu tình phản đối chi phí sinh hoạt tại Pháp hồi tháng 10 có thể khiến các công ty bảo hiểm phải chi trả khoảng 207 triệu euro tiền bồi thường. Phần lớn thiệt hại tập trung ở tài sản của doanh nghiệp, làm gia tăng áp lực tài chính đối với khu vực kinh doanh và thúc đẩy Chính phủ triển khai các biện pháp hỗ trợ khẩn cấp.

Livestream tạo sức bật mới cho đặc sản Vĩnh Long trên thị trường số

Livestream tạo sức bật mới cho đặc sản Vĩnh Long trên thị trường số

(CLO) Không chỉ dừng lại ở hoạt động trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại hội chợ, Vĩnh Long đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số thông qua hình thức livestream bán hàng trực tuyến. Hoạt động này góp phần quảng bá sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương, đồng thời mở ra cơ hội kết nối thị trường, thúc đẩy tiêu thụ nông sản trong thời đại số.

Viettel xóa lõm sóng cho hơn 130.000 người dân tại những vùng xa nhất Tổ quốc

Viettel xóa lõm sóng cho hơn 130.000 người dân tại những vùng xa nhất Tổ quốc

Bộ Quốc phòng tổ chức Hội nghị tổng kết Chương trình phủ sóng di động tại các thôn, bản và cụm dân cư lõm sóng ở vùng sâu, vùng xa, biên giới năm 2026. Sau hơn 7 tháng triển khai, 1.337 trạm phát sóng đã đưa mạng di động tốc độ cao tới khoảng 130.000 người dân tại 788 thôn, bản và 1.068 cụm dân cư trên 50 người, nâng tỷ lệ dân số được phủ sóng di động Viettel trên toàn quốc lên 99,7%.

Quy hoạch đa cực và bài toán chọn vị trí nhà ở tại TP HCM

Quy hoạch đa cực và bài toán chọn vị trí nhà ở tại TP HCM

TP HCM định hướng phát triển theo mô hình 5 cực động lực, 5 trung tâm vệ tinh. Với người mua nhà để ở, khoảng cách tới trung tâm cần được xem cùng khả năng đi lại, tiếp cận việc làm và các dịch vụ thiết yếu tại từng khu vực.

Tân Á Đại Thành được vinh danh trong Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam® 2026 - Khối Doanh nghiệp lớn

Tân Á Đại Thành được vinh danh trong Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam® 2026 - Khối Doanh nghiệp lớn

Tối 18/11/2026, Anphabe công bố Tập đoàn Tân Á Đại Thành có tên trong Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam® 2026 - Khối Doanh nghiệp lớn. Kết quả ghi nhận sức hấp dẫn của thương hiệu tuyển dụng Tân Á Đại Thành từ góc nhìn của người đi làm trên thị trường lao động Việt Nam.

Văn hóa học tập trong EVN: Khi đồng nghiệp cũng là thầy

Văn hóa học tập trong EVN: Khi đồng nghiệp cũng là thầy

Từ những trao đổi, hướng dẫn trong công việc, đội ngũ giảng viên nội bộ EVN giúp đồng nghiệp nâng cao năng lực, hoàn thiện chuyên môn. Qua đó, góp phần bồi đắp văn hóa học tập, gìn giữ và phát triển tri thức trong Tập đoàn.

PVcomBank tự hào ghi danh Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2026 - Khối Doanh nghiệp vừa, Top 3 ngành ngân hàng

PVcomBank tự hào ghi danh Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2026 - Khối Doanh nghiệp vừa, Top 3 ngành ngân hàng

Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank) vừa ghi dấu mốc ấn tượng trên hành trình xây dựng thương hiệu nhà tuyển dụng khi được vinh danh tại bảng xếp hạng “Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2026” do Anphabe tổ chức. PVcomBank xếp vị trí thứ 58 trong Khối Doanh nghiệp vừa và top 3 ngành Ngân hàng tại nhóm xếp hạng tương ứng, ghi nhận những nỗ lực trong hành trình xây dựng thương hiệu nhà tuyển dụng.

Sân golf Long Thành của KN Holdings ra mắt dịch vụ golf đêm

Sân golf Long Thành của KN Holdings ra mắt dịch vụ golf đêm

Từ giữa tháng 11/2026, Sân golf Long Thành chính thức đưa dịch vụ golf đêm vào hoạt động tại 18 hố Sân Hồ. Bên cạnh thời tiết mát mẻ và thiên nhiên khoáng đãng, với hệ thống chiếu sáng được chú trọng đầu tư cùng chất lượng sân và năng lực vận hành, đây sẽ là lựa chọn mới cho cộng đồng golfer.

Phối cảnh tổng thể dự án MEYINPARK Hưng Yên nhìn từ trên cao.

Từ thuê mặt bằng đến nền tảng tăng trưởng: Bước ngoặt sinh tồn của doanh nghiệp công nghiệp

Áp lực dịch chuyển chuỗi cung ứng và hàng rào tiêu chuẩn xanh khiến bài toán sinh tồn của thị trường công nghiệp không còn bó hẹp trong tư duy "thuê xưởng thô" mà bứt phá sang "nền tảng tăng trưởng" tích hợp. Sự xuất hiện của các hệ sinh thái cộng sinh như MEYINPARK Hưng Yên là bệ phóng vững chắc cho bước chuyển mình chiến lược này.

 Bạc lao dốc mạnh hơn vàng khi lực mua đầu cơ suy yếu

Bạc lao dốc mạnh hơn vàng khi lực mua đầu cơ suy yếu

(CLO) Triển vọng lãi suất duy trì ở mức cao đến cuối năm nay và kéo dài sang năm 2027 đang hỗ trợ đồng USD, đồng thời gia tăng áp lực lên thị trường kim loại quý. Trong đó, bạc chịu sức ép lớn hơn vàng do nhu cầu đầu cơ suy yếu và triển vọng tiêu thụ công nghiệp kém tích cực.

Cỡ chữ bài viết: