Chấm dứt cảnh người dân 'chạy lòng vòng'
Thủ tục đất đai từ lâu là một trong những lĩnh vực phức tạp, liên quan trực tiếp đến tài sản lớn của người dân và doanh nghiệp. Trước đây, người sử dụng đất thường phải tự mình đi lại nhiều lần, kê khai và nộp lặp đi lặp lại hàng loạt giấy tờ giữa các cơ quan khác nhau như Ban bồi thường giải phóng mặt bằng, UBND cấp xã/phường và Văn phòng đăng ký đất đai. Sự tách rời giữa các quy trình hành chính vô hình trung đẩy nghĩa vụ thu thập và chứng minh hồ sơ về phía người dân.
Để giải quyết triệt để điểm nghẽn này, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng đã ký Quyết định số 5206/QĐ-UBND phê duyệt Đề án "Sổ đỏ trao tay". Trọng tâm của đề án là tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ, loại bỏ các khâu trung gian và thao tác thủ công rườm rà, đẩy mạnh xử lý song song và liên thông điện tử trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Thay vì bắt người dân tự đi "gom" giấy tờ, Đề án xác định rõ bộ dữ liệu tối thiểu và buộc các cơ quan nhà nước phải chủ động chia sẻ, khai thác dữ liệu đã có trong hệ thống.
Tại Chi nhánh số 3 thuộc Trung tâm Phục vụ hành chính công Hà Nội, TS Bùi Thế Hùng, Giám đốc Chi nhánh, cho biết giai đoạn thí điểm là bước quan trọng để đánh giá tính hiệu quả và khả thi thực tế của Đề án. Trong giai đoạn này, Chi nhánh số 3 cùng các chi nhánh trên toàn địa bàn sẽ phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, các chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai và cơ quan liên quan để tiếp nhận, xử lý hồ sơ trực tuyến toàn trình.
TS Bùi Thế Hùng đánh giá, khi dữ liệu được kết nối và chia sẻ hiệu quả, người dân sẽ không còn phải đóng vai trò "người chuyển hồ sơ" giữa các cơ quan nhà nước. Đặc biệt, hệ thống không đẩy nghĩa vụ chứng minh cho người dân trong trường hợp có sai sót từ phía cơ quan nhà nước hoặc khi giải phóng mặt bằng. Đây là bước chuyển thực chất từ tư duy "hành chính" sang tư duy "phục vụ", đề cao mối quan hệ hợp tác và trách nhiệm chủ động của cơ quan nhà nước trong việc bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người dân.
Ưu tiên 2 nhóm thủ tục trọng điểm
Đề án "Sổ đỏ trao tay" tập trung tái cấu trúc 02 nhóm thủ tục hành chính đất đai có tần suất giao dịch lớn và ảnh hưởng trực tiếp tới đông đảo người dân: Đính chính Giấy chứng nhận đã cấp do cơ quan nhà nước sai sót: Bao gồm các trường hợp sai lệch thông tin về người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất hoặc thông tin thửa đất. Thủ tục này áp dụng cho cả trường hợp thuộc thẩm quyền cấp Tỉnh (cơ quan chuyên môn Nông nghiệp và Môi trường Thành phố, Văn phòng đăng ký đất đai Thành phố) và trường hợp thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã.
Về thủ tục chỉnh lý, đăng ký biến động, cấp Giấy chứng nhận đối với phần diện tích sau khi giải phóng mặt bằng, đối với trường hợp Nhà nước thu hồi một phần thửa đất, ngay sau khi hoàn thành các bước cần thiết của quá trình thu hồi một phần thửa đất, đơn vị thực hiện giải phóng mặt bằng có trách nhiệm chuẩn hóa và chuyển dữ liệu cho cơ quan đăng ký đất đai.
Căn cứ kết quả rà soát, cơ quan có thẩm quyền thực hiện đăng ký biến động, xác nhận thay đổi, chỉnh lý Giấy chứng nhận hoặc cấp Giấy chứng nhận mới đối với phần diện tích còn lại theo từng trường hợp pháp luật quy định.
Việc chuyển đổi sang dịch vụ công trực tuyến toàn trình giúp người dân thực hiện hầu hết thao tác từ xa trên môi trường số mà không cần đến trực tiếp cơ quan hành chính. Trạng thái xử lý hồ sơ được công khai minh bạch, tiến độ được tự động thông báo và phương thức nhận kết quả cũng được đa dạng hóa theo nhu cầu.
Tiết kiệm hàng tỷ đồng và hàng chục nghìn ngày công
Đề án không chỉ mang lại sự thuận tiện về thủ tục mà còn giải bài toán kinh tế - xã hội bằng những con số tiết kiệm cụ thể. Theo thống kê từ cơ quan chức năng, trong khoảng thời gian từ ngày 1/7/2025 đến ngày 30/8/2026 (14 tháng), toàn thành phố Hà Nội ước tính có 44.020 hồ sơ thực hiện thủ tục đính chính Giấy chứng nhận. Khi chuyển từ dịch vụ công trực tuyến một phần sang toàn trình, hiệu quả mang lại bao gồm:
Giảm lượt di chuyển: Mỗi hồ sơ giảm ít nhất 02 lượt đi lại trực tiếp, giúp xã hội giảm khoảng 88.040 lượt di chuyển.
Tiết kiệm thời gian: Giả định bình quân tiết kiệm 02 giờ/hồ sơ, tổng thời gian tiết kiệm đạt 88.040 giờ, tương đương 11.005 ngày công lao động.
Giá trị kinh tế: Tính theo chi phí thời gian bình quân 55.000 đồng/giờ, tổng giá trị tiết kiệm ước đạt khoảng 4,84 tỷ đồng trong 14 tháng (trung bình khoảng 345,7 triệu đồng/tháng, tương ứng 110.000 đồng/hồ sơ).
Cơ quan phê duyệt Đề án nhấn mạnh, con số 4,84 tỷ đồng mới tính riêng chi phí thời gian, chưa bao gồm các khoản chi phí thực tế khác như xăng xe, in ấn, sao chụp tài liệu và chi phí cơ hội xã hội phát sinh.
Đối với nhóm thủ tục chỉnh lý, đăng ký biến động sau giải phóng mặt bằng, việc cắt giảm khâu trung gian giúp giảm khoảng 4 giờ làm việc/hồ sơ, tiết kiệm trực tiếp khoảng 220.000 đồng/hồ sơ (với mức 55.000 đồng/giờ). Khi nhân với số lượng hồ sơ giải phóng mặt bằng lớn trên địa bàn Thủ đô, nguồn lực tiết kiệm cho cộng đồng và doanh nghiệp là rất lớn.
Một trong những điểm nổi bật của Đề án là việc Hà Nội áp dụng mức phí, lệ phí 0 đồng (miễn phí hoàn toàn) đối với thủ tục đính chính Giấy chứng nhận khi thực hiện trực tuyến toàn trình. TS Bùi Thế Hùng phân tích, chính sách 0 đồng không chỉ đơn thuần là miễn phí, mà quan trọng hơn là tạo môi trường thuận tiện và minh bạch để người dân tự tin xây dựng thói quen giao dịch điện tử.
Ở góc độ quản lý, việc người dân nộp hồ sơ trực tuyến giúp cơ quan hành chính giảm áp lực tiếp nhận trực tiếp tại Bộ phận Một cửa, giảm hồ sơ giấy và thao tác thủ công. Nhờ đó, nguồn lực cán bộ được tối ưu hóa để tập trung vào kiểm tra chuyên môn, xử lý hồ sơ phức tạp và hỗ trợ người dân khi cần hướng dẫn. Tác động lớn nhất của Đề án là trả lại thời gian cho người dân và doanh nghiệp phục vụ sản xuất, kinh doanh và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Đề án "Sổ đỏ trao tay" được triển khai theo 2 giai đoạn: Giai đoạn thí điểm (từ nay đến ngày 31/12/2026): Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố (bao gồm các chi nhánh) phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Văn phòng đăng ký đất đai cùng UBND các cấp tổ chức tiếp nhận, xử lý hồ sơ thực tế, đôn đốc, giám sát khép kín và chủ động tham mưu phương án tháo gỡ điểm nghẽn phát sinh.
Giai đoạn nhân rộng (sau ngày 31/12/2026): Các cơ quan chuyên môn sẽ đánh giá toàn diện về tính phù hợp pháp lý, hiệu quả kinh tế - xã hội và khả năng kết nối dữ liệu thực tế, từ đó tham mưu nhân rộng mô hình sang các thủ tục hành chính đất đai khác.
Tại Chi nhánh số 3 thuộc Trung tâm Phục vụ hành chính công Hà Nội, TS Bùi Thế Hùng cho rằng hiệu quả không thể đo bằng số lượng văn bản ban hành hay số dịch vụ đưa lên mạng, mà phải đo bằng sự giảm thiểu về đi lại, giấy tờ, thời gian, chi phí và sự cảm nhận chuyển biến chân thành trong thái độ phục vụ.
"Sự hài lòng của người dân chính là thước đo quan trọng nhất cho hiệu quả công việc của chúng tôi. Cải cách hành chính cuối cùng phải làm cho việc của dân trở nên thuận lợi hơn, nhanh chóng hơn, minh bạch hơn và giảm tối đa mọi chi phí không cần thiết cho xã hội".
