Từ thao trường đến nhiệm vụ cứu người
Những khối bê tông đổ chồng, các khoảng trống chật hẹp và khu vực tiềm ẩn nguy cơ sập đổ tiếp là thử thách đặt ra cho lực lượng tìm kiếm cứu nạn. Giữa địa hình phức tạp ấy, chó nghiệp vụ cùng huấn luyện viên phải phối hợp nhịp nhàng, nhanh chóng xác định vị trí người mắc kẹt, tạo điều kiện để các lực lượng tiếp cận, đưa nạn nhân ra ngoài an toàn.
Đó cũng là nội dung mà cán bộ, huấn luyện viên Trường Trung cấp 24 Biên phòng (Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng) đang tập trung luyện tập, chuẩn bị tham gia Diễn tập chung về phòng thủ dân sự giữa Quân đội ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia năm 2026, dự kiến diễn ra ngày 14/10, với sự tham dự của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ba nước.
Tình huống giả định được đặt ra là hoàn lưu bão gây mưa lớn kéo dài, lũ quét làm hư hại nhiều công trình, khiến một tòa nhà bị sập đổ, nhiều người mắc kẹt trong đống đổ nát. Nhiệm vụ của lực lượng tìm kiếm cứu nạn là phối hợp với các lực lượng chức năng, sử dụng chó nghiệp vụ xác định vị trí nạn nhân, đánh dấu khu vực phát hiện và hỗ trợ quá trình khoan cắt, tiếp cận, sơ cứu, bàn giao người bị nạn.
Với đặc thù của nhiệm vụ, chó nghiệp vụ không chỉ cần có khả năng đánh hơi, phát hiện nguồn hơi người trong điều kiện phức tạp, mà còn phải duy trì sự tập trung, tuân thủ hiệu lệnh và phối hợp chính xác với huấn luyện viên. Mỗi thao tác đều cần được thực hiện thuần thục, bởi kết quả tìm kiếm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội sống sót của người mắc kẹt.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, Đại tá, PGS.TS Nguyễn Quang Thuyên - Hiệu trưởng Trường Trung cấp 24 Biên phòng, cho biết nhà trường xác định việc tham gia diễn tập không chỉ là thực hiện nhiệm vụ được giao, mà còn là dịp kiểm nghiệm chất lượng huấn luyện, khả năng tổ chức lực lượng và năng lực xử trí tình huống thực tế.
Theo Đại tá Nguyễn Quang Thuyên, thông qua diễn tập, nhà trường có điều kiện đánh giá khả năng phối hợp giữa huấn luyện viên và chó nghiệp vụ, cũng như sự hiệp đồng với các lực lượng tham gia cứu hộ, cứu nạn. Những kết quả và kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn sẽ tiếp tục được vận dụng vào công tác giáo dục, đào tạo, huấn luyện, nâng cao khả năng sẵn sàng thực hiện các nhiệm vụ đột xuất khi có sự cố, thiên tai, thảm họa xảy ra.
Để chuẩn bị cho nhiệm vụ, nhà trường đã lựa chọn 20 cán bộ, huấn luyện viên, nhân viên chuyên môn cùng 6 chó nghiệp vụ có kinh nghiệm; xây dựng kế hoạch cơ động, phương án sử dụng lực lượng, phương tiện và tổ chức huấn luyện theo kịch bản; tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan luyện tập, sẵn sàng cho diễn tập chính thức.
Bản lĩnh người lính, kinh nghiệm từ những lần tìm kiếm sinh tử
Đằng sau những động tác thuần thục trên thao trường là quá trình huấn luyện công phu, đòi hỏi sự kiên trì và gắn bó giữa người lính với chó nghiệp vụ. Trong nhiệm vụ tìm kiếm cứu nạn, huấn luyện viên vừa phải nắm chắc đặc điểm, khả năng của chó, vừa phải quan sát địa hình, nhận biết dấu hiệu bất thường và xử trí linh hoạt theo diễn biến thực tế.
Trung úy Quân nhân chuyên nghiệp Đỗ Tiến Thịnh, huấn luyện viên quản lý chó nghiệp vụ JA VO, chia sẻ: “Trong tìm kiếm cứu nạn, điều quan trọng là chó nghiệp vụ phải duy trì được sự tập trung, phát hiện chính xác nguồn hơi người trong điều kiện địa hình phức tạp; huấn luyện viên phải hiểu đặc điểm của chó, theo sát từng biểu hiện để kịp thời xử trí. Chúng tôi luôn xác định mỗi vị trí được phát hiện có thể là nơi một người đang chờ được cứu, vì vậy không được chủ quan trong bất kỳ thao tác nào”.
JA VO là một trong những chó nghiệp vụ được lựa chọn tham gia nhiệm vụ lần này. Chú chó từng tham gia tìm kiếm nạn nhân trong các trận động đất lớn tại Thổ Nhĩ Kỳ, Myanmar, Venezuela, được trao tặng Huân chương Công trạng tại Venezuela; Tham gia tìm kiếm cứu nạn tại vụ sạt lở nghiêm trọng ở Làng Nủ (Lào Cai); diễn tập quân đội ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia tại Lào vào các năm 2022 và 2025... Những trải nghiệm đó là cơ sở thực tiễn quan trọng để huấn luyện viên tiếp tục rèn luyện, phát huy khả năng của chó nghiệp vụ trong điều kiện nhiệm vụ mới.
Theo Đại tá Nguyễn Văn Mão, Chính ủy Trường Trung cấp 24 Biên phòng, để hoàn thành tốt nhiệm vụ, bên cạnh công tác huấn luyện chuyên môn, nhà trường chú trọng giáo dục, xây dựng bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm và ý thức chấp hành kỷ luật cho cán bộ, chiến sĩ. Mỗi thành viên tham gia diễn tập phải nhận thức rõ ý nghĩa nhiệm vụ, giữ vững quyết tâm, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng và đặt yêu cầu an toàn lên hàng đầu.
Đại tá Nguyễn Văn Mão nhấn mạnh, diễn tập là hoạt động đối ngoại quốc phòng có ý nghĩa thiết thực, góp phần củng cố quan hệ đoàn kết, hữu nghị truyền thống giữa Việt Nam, Lào và Campuchia. Sự phối hợp hiệu quả trong ứng phó thiên tai, thảm họa không chỉ thể hiện năng lực của mỗi lực lượng mà còn góp phần tăng cường tin cậy, gắn bó và trách nhiệm chung giữa quân đội ba nước trước những thách thức có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, tài sản của nhân dân.
Với Trường Trung cấp 24 Biên phòng, sự chuẩn bị nghiêm túc từ con người, chó nghiệp vụ đến phương tiện, phương án và công tác hiệp đồng là tiền đề để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Khi diễn tập chính thức diễn ra, những người lính cùng chó nghiệp vụ của nhà trường sẽ góp mặt trong một nhiệm vụ mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ huấn luyện: Nâng cao khả năng phối hợp cứu người khi thảm họa xảy ra, góp phần vun đắp tình đoàn kết giữa ba nước láng giềng và lan tỏa tinh thần sẵn sàng vì sự bình yên của Nhân dân.
