Điều gì tạo nên sức hút của ‘Đất nước thiên hùng ca’?

Sự cộng hưởng giữa nội dung, nghệ thuật và công nghệ

Ngay sau đêm công diễn đầu tiên, đại nhạc kịch thực cảnh “Đất nước thiên hùng ca” do Vingroup đầu tư đã tạo hiệu ứng mạnh mẽ với khán giả và giới chuyên môn. Không chỉ gây ấn tượng bởi quy mô dàn dựng, chương trình còn được nhìn nhận là một minh chứng cho khả năng chuyển hóa lịch sử, văn hóa dân tộc thành sản phẩm công nghiệp văn hóa hiện đại, góp phần lan tỏa giá trị Việt Nam và thúc đẩy sức mạnh mềm quốc gia.

Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận về nội dung trên, TS. Bùi Thị Như Ngọc - Giảng viên chính Khoa Tuyên truyền (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), cho rằng sức hút của chương trình không đến từ một yếu tố riêng lẻ mà là kết quả của sự cộng hưởng giữa nội dung, nghệ thuật, công nghệ, truyền thông và chiến lược đầu tư bài bản.

Theo TS. Bùi Thị Như Ngọc, trước hết, chương trình đã lựa chọn một chủ đề giàu sức lay động: lịch sử dân tộc, lòng yêu nước và khát vọng dựng xây đất nước. Đây là những giá trị có khả năng kết nối nhiều thế hệ, tạo nên sự giao thoa giữa truyền thống với hiện đại, giữa quá khứ với hiện tại và tương lai.

Điểm đáng chú ý hơn là cách kể câu chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Thay vì tái hiện lịch sử theo lối minh họa quen thuộc, chương trình kết hợp âm nhạc, sân khấu thực cảnh, công nghệ trình diễn và hiệu ứng thị giác để mang đến trải nghiệm giàu cảm xúc. Cách tiếp cận này giúp lịch sử trở nên gần gũi, sinh động và dễ tiếp nhận hơn, đặc biệt với khán giả trẻ.

Bên cạnh đó, quy mô đầu tư lớn, sự chỉn chu trong dàn dựng và chất lượng tổ chức đã tạo nên một sản phẩm nghệ thuật có giá trị cao. Theo nữ chuyên gia, chiến lược truyền thông đa nền tảng cùng hiệu ứng chia sẻ mạnh mẽ trên mạng xã hội cũng góp phần đưa chương trình lan tỏa nhanh chóng, biến trải nghiệm của khán giả thành động lực quảng bá tự nhiên.

"Khán giả không chỉ đến xem một buổi biểu diễn nghệ thuật mà còn được trải nghiệm niềm tự hào dân tộc, cảm nhận chiều sâu lịch sử và nhìn thấy ý nghĩa của những giá trị quá khứ đối với hiện tại và tương lai", TS. Bùi Thị Như Ngọc nhận định.

Đổi mới cách truyền thông về lịch sử

Ở góc độ nghiên cứu truyền thông, TS. Bùi Thị Như Ngọc đánh giá việc truyền tải lịch sử, lòng yêu nước và bản sắc dân tộc thông qua đại nhạc kịch thực cảnh là hướng đi phù hợp với xu hướng tiếp nhận thông tin của công chúng hiện đại.

Theo chị, nếu các hình thức tuyên truyền truyền thống chủ yếu truyền đạt thông tin theo một chiều thì nghệ thuật thực cảnh lại tạo ra trải nghiệm nhập vai và đồng cảm. Người xem không chỉ "biết" lịch sử mà còn "cảm" được lịch sử thông qua âm nhạc, hình ảnh, sân khấu và công nghệ.

Đặc biệt trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh, công chúng, nhất là giới trẻ, có xu hướng tiếp nhận thông tin thông qua trải nghiệm và cảm xúc. Vì vậy, việc ứng dụng các phương thức truyền thông hiện đại không phải để thay thế cách tuyên truyền truyền thống mà nhằm bổ sung, đổi mới phương thức truyền tải theo hướng lấy công chúng làm trung tâm.

Theo TS. Bùi Thị Như Ngọc, khi lịch sử trở thành một trải nghiệm văn hóa, hiệu quả giáo dục và lan tỏa sẽ được nâng lên đáng kể. Đây cũng là xu hướng nhiều quốc gia đang áp dụng nhằm chuyển hóa các giá trị lịch sử và văn hóa thành nguồn sức mạnh mềm.

Một trong những giá trị lớn nhất mà "Đất nước thiên hùng ca" mang lại, theo TS. Bùi Thị Như Ngọc, là gợi mở cách biến di sản, lịch sử và bản sắc dân tộc thành sản phẩm văn hóa có giá trị kinh tế, giá trị truyền thông và khả năng cạnh tranh quốc tế.

Theo chị, Việt Nam không thiếu chất liệu văn hóa hay những câu chuyện đủ sức hấp dẫn để kể với thế giới. Điều quan trọng là biết kết hợp chiều sâu văn hóa với công nghệ hiện đại, tư duy sáng tạo và cơ chế đầu tư chuyên nghiệp nhằm tạo ra các sản phẩm vừa đậm bản sắc dân tộc vừa phù hợp nhu cầu thưởng thức của công chúng đương đại.

Nữ chuyên gia cho rằng chương trình cũng mở ra cách tiếp cận mới: biến di sản thành trải nghiệm thay vì chỉ dừng ở việc truyền tải kiến thức. Từ đó có thể hình thành các thương hiệu văn hóa có khả năng khai thác lâu dài, kết nối với du lịch, kinh tế sáng tạo và thị trường quốc tế.

Để làm được điều này, cần tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực, khuyến khích hợp tác công - tư và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trong sáng tạo văn hóa, đồng thời vẫn bảo đảm tính chân thực lịch sử và định hướng giá trị.

Doanh nghiệp tư nhân kiến tạo giá trị văn hóa

Đánh giá về việc Vingroup đầu tư quy mô lớn cho một tác phẩm nghệ thuật mang đậm yếu tố lịch sử, TS. Bùi Thị Như Ngọc cho rằng đây là tín hiệu tích cực đối với quá trình xã hội hóa phát triển văn hóa.

Theo chị, điều này khẳng định văn hóa không chỉ là lĩnh vực thụ hưởng mà còn là lĩnh vực đầu tư, kiến tạo giá trị và tạo động lực phát triển. Khi doanh nghiệp đồng hành cùng văn hóa, những sản phẩm được tạo ra không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.

Đây cũng là minh chứng cho khả năng huy động nguồn lực xã hội trong phát triển các ngành công nghiệp văn hóa - một trong những định hướng quan trọng mà Việt Nam đang theo đuổi.

Theo TS. Bùi Thị Như Ngọc, trong bối cảnh giới trẻ ngày càng tiếp cận lịch sử thông qua các nền tảng số và sản phẩm giải trí, các chương trình nghệ thuật cần lấy tính chân thực lịch sử làm nền tảng, đồng thời ứng dụng công nghệ và sáng tạo để đổi mới cách kể chuyện.

Giới trẻ hôm nay không chỉ muốn nghe kể về lịch sử mà còn muốn được trực tiếp trải nghiệm lịch sử. Vì vậy, sự kết hợp giữa nghệ thuật, công nghệ trình diễn và truyền thông số sẽ giúp những câu chuyện của dân tộc lan tỏa mạnh mẽ hơn mà vẫn giữ được giá trị cốt lõi.

Ở góc độ phát triển lâu dài, nữ chuyên gia cho rằng những chương trình như "Đất nước thiên hùng ca" hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc sắc, góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam và thúc đẩy kinh tế sáng tạo.

Khi lịch sử, văn hóa và công nghệ được kết hợp trong một trải nghiệm chất lượng cao, giá trị tạo ra không chỉ dừng ở sân khấu biểu diễn mà còn mở rộng sang du lịch, truyền thông, thương hiệu điểm đến và quảng bá quốc gia.

Để Việt Nam có thêm nhiều sản phẩm mang tầm vóc tương tự, TS. Bùi Thị Như Ngọc cho rằng, cần chuyển mạnh từ tư duy phát triển văn hóa chủ yếu bằng ngân sách sang phát triển công nghiệp văn hóa bằng hệ sinh thái sáng tạo và nguồn lực xã hội.

Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, khuyến khích đầu tư, thúc đẩy hợp tác công - tư, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, thực tế ảo, dữ liệu lớn và các nền tảng truyền thông mới trong lĩnh vực văn hóa.

Theo chị, khi có cơ chế phù hợp để kết nối Nhà nước, doanh nghiệp, nghệ sĩ và các nhà sáng tạo, Việt Nam sẽ có thêm nhiều sản phẩm văn hóa quy mô lớn, vừa mang đậm bản sắc dân tộc, vừa có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Đó cũng là con đường để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển bền vững và góp phần nâng cao vị thế, sức hấp dẫn của Việt Nam trên trường quốc tế.