Từ năm 2026, các quy định mới của Việt Nam về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo đặt ra yêu cầu rõ hơn về nơi lưu trữ dữ liệu, việc chuyển dữ liệu xuyên biên giới cũng như khả năng giám sát, can thiệp của con người đối với hệ thống AI. Xu hướng này cũng diễn ra trên phạm vi toàn cầu.
Theo McKinsey, gần 3/4 doanh nghiệp đã đưa AI chủ quyền (Sovereign AI) vào lộ trình công nghệ năm 2026, cho thấy quyền kiểm soát dữ liệu, hạ tầng và AI đang trở thành một lợi thế chiến lược.
Theo các chuyên gia, việc đáp ứng các yêu cầu trên phụ thuộc chủ yếu vào hạ tầng vận hành. Vị trí lưu trữ dữ liệu được quyết định bởi kiến trúc lưu trữ và vùng triển khai; quyền truy cập được kiểm soát tại các lớp định danh, mạng và ảo hóa; nhật ký kiểm toán chỉ có giá trị khi được ghi nhận ở tầng hạ tầng; các cơ chế kiểm soát AI như dừng xử lý, thu hồi tài nguyên tính toán hay ngắt luồng dữ liệu cũng được thực hiện ở lớp điều phối hạ tầng.
Làm chủ hạ tầng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thêm khả năng chủ động trong quản trị dữ liệu, triển khai AI và đáp ứng các yêu cầu pháp lý ngày càng cao.
Một trong những hướng tiếp cận đang được nhiều doanh nghiệp lựa chọn là sử dụng các nền tảng mã nguồn mở như OpenStack. Việc áp dụng chuẩn mở giúp doanh nghiệp có thể kiểm chứng, tùy biến và tối ưu hệ thống, đồng thời giảm nguy cơ phụ thuộc vào một hệ sinh thái công nghệ độc quyền.
Đây cũng là nền tảng được nhiều nhà cung cấp dịch vụ hạ tầng trên thế giới sử dụng để xây dựng các mô hình "đám mây chủ quyền" (Sovereign Cloud), góp phần duy trì quyền kiểm soát dữ liệu và tăng tính linh hoạt khi chuyển đổi giữa các môi trường hạ tầng.
Tại Việt Nam, một số doanh nghiệp công nghệ đã phát triển hạ tầng điện toán đám mây theo hướng này. Theo thông tin từ FPT Cloud, nền tảng được xây dựng trên OpenStack, do đội ngũ kỹ sư trong nước vận hành và tối ưu, hiện triển khai trên các trung tâm dữ liệu tại Việt Nam, cung cấp hơn 80 dịch vụ cloud, dữ liệu và AI, phục vụ trên 3.000 khách hàng.
Các chuyên gia nhận định, giá trị của tự chủ công nghệ không chỉ nằm ở yếu tố kỹ thuật mà còn ở hiệu quả kinh tế. Khi sử dụng hạ tầng được vận hành trong nước, doanh nghiệp có thể giảm mức độ phụ thuộc vào biến động tỷ giá, chính sách giá của các nhà cung cấp nước ngoài, đồng thời duy trì khả năng dịch chuyển dữ liệu và ứng dụng giữa các môi trường hạ tầng khi cần thiết.
Thực tế, nhiều doanh nghiệp đã ứng dụng hạ tầng điện toán đám mây để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Theo thông tin do doanh nghiệp cung cấp, nền tảng giao vận Ahamove, với hơn 20.000 tài xế hoạt động đồng thời mỗi ngày, sau khi chuyển đổi hạ tầng đã áp dụng cơ chế tự động mở rộng theo lưu lượng thực tế, đạt mức SLA 99,99%, giảm khoảng 30% chi phí vận hành và duy trì độ trễ xử lý dưới 200 mili giây ngay cả khi lưu lượng tăng đột biến.
Có thể thấy, trong kỷ nguyên AI, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ đến từ việc tiếp cận công nghệ tiên tiến mà còn ở khả năng kiểm soát công nghệ trong toàn bộ vòng đời vận hành. Theo tinh thần của Quyết định số 840/QĐ-TTg, "Make in Viet Nam" không đồng nghĩa với việc thay thế công nghệ toàn cầu, mà hướng tới làm chủ các năng lực cốt lõi để doanh nghiệp Việt Nam chủ động hội nhập, nâng cao năng lực cạnh tranh và góp phần củng cố chủ quyền số quốc gia.
