Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật thời gian qua đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác hoàn thiện hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, trước yêu cầu cải cách thể chế và nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia, nhiều chủ trương mới của Đảng đang đặt ra đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật.
Theo Bộ trưởng, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, cùng với Kết luận số 09-KL/TW về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đã xác định rõ định hướng xây dựng hệ thống pháp luật theo thứ bậc, đồng thời mở rộng phạm vi áp dụng các nguồn bổ trợ như án lệ, tập quán và nguyên tắc pháp luật. Một trong những yêu cầu đáng chú ý là ưu tiên áp dụng quy phạm pháp luật chuyên ngành trong trường hợp có quy định khác nhau về cùng một vấn đề.
Trên cơ sở đó, Bộ Chính trị đã giao Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2 năm 2026 và dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, việc xây dựng đạo luật mới thay thế Luật hiện hành là yêu cầu khách quan và cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới quy trình lập pháp trong giai đoạn phát triển mới.
Báo cáo tại hội nghị, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật Nguyễn Quốc Hoàn cho biết, chất lượng văn bản quy phạm pháp luật thời gian qua tiếp tục được nâng lên; nhiều văn bản được ban hành kịp thời nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, thúc đẩy phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và phát triển khoa học công nghệ.
Tuy nhiên, quá trình tổ chức thi hành Luật vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc, chồng chéo và thiếu thống nhất, gây khó khăn trong áp dụng thực tiễn. Một số quy định chưa rõ ràng về thẩm quyền ban hành, hiệu lực pháp lý, quy trình xây dựng chính sách và cơ chế xử lý tình huống cấp bách. Chất lượng xây dựng chính sách ở một số cơ quan còn hạn chế; việc đánh giá tác động chính sách đôi khi còn hình thức, trong khi tình trạng chậm góp ý, giải trình chưa đầy đủ vẫn diễn ra.
Từ thực tiễn đó, Bộ Tư pháp đề xuất tiếp tục rà soát, đơn giản hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, thu gọn hình thức văn bản và đầu mối có thẩm quyền ban hành; xác định rõ thứ bậc hiệu lực pháp lý nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn; nghiên cứu mở rộng giá trị áp dụng của các nguồn bổ trợ như án lệ, lẽ công bằng và học thuyết pháp lý trong quá trình áp dụng pháp luật.
Các đại biểu tham dự hội nghị đã tập trung trao đổi nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch và khả thi hơn trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
