Từ khoảng giữa tháng 4 tới nay, giá thu mua xác ve sầu lên tới gần 2 triệu đồng/kg khiến người dân nhiều xã ở tỉnh Gia Lai đổ xô mang theo bao tải vào rừng hoặc rẫy cà phê, điều tìm kiếm bán cho thương lái.
Theo đó, nhiều ngày qua gia đình anh Sức (trú tại xã Ayun, Gia Lai) đã huy động thêm vợ con đến các vườn cà phê, bời lời trong làng tìm nhặt xác ve sầu về bán cho thương lái. Những xác ve bám trên thân cây cà phê hoặc cây rừng tưởng chừng vô giá trị nay mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho gia đình anh Sức.
Chia sẻ với PV, anh Sức cho hay: "Việc thu gom xác ve sầu rộ lên từ 3 năm nay. Mỗi mùa ve sầu lột xác, thương lái lại tìm về thu mua với giá cao nên nhiều người dân lại đổ xô đi tìm. Cả nhà tôi cùng vào rừng nhặt xác ve, hôm ít thì được vài lạng, ngày nhiều gần 1kg. Nhiều hôm cả nhà còn sang cả những xã lân cận như Mang Yang, Hra... để tìm xác ve sầu. Xác ve lớn được thương lái mua với giá gần 2 triệu đồng/kg, loại nhỏ gần 600.000 đồng/kg".
Theo ghi nhận tại các điểm thu mua, xác ve sầu được phân loại theo kích cỡ rồi đóng bao chuyển ra các tỉnh phía Bắc. Một số đại lý còn thông báo giá từ chiều hôm trước và ứng tiền cho người dân để giữ mối thu gom. Dù giá trị hiện nay đã giảm so với mức đỉnh khoảng 2,5 triệu đồng/kg của những năm trước, loại “lộc trời” này vẫn được thu mua với giá gần 2 triệu đồng/kg, đủ sức tạo nên cơn sốt săn tìm ở nhiều vùng nông thôn.
"Chúng tôi chỉ thu mua rồi chuyển lại cho đầu mối ngoài Bắc. Nghe nói xác được dùng làm dược liệu nhưng cụ thể ra sao thì tôi cũng không rõ. Hiện loại lớn có giá gần 2 triệu đồng/kg, còn loại nhỏ khoảng 600.000-700.000 đồng/kg. Trung bình mỗi ngày tôi thu mua được vài chục kg”, chị N.T.T (một thương lái thu mua ve sầu ở xã Ayun) cho biết.
Ngoài Ayun, tại nhiều khu vực khác của tỉnh Gia Lai như tại xã Bàu Cạn, Chư Prông, Ia Khươl... xuất hiện khá nhiều bảng hiệu thu mua xác ve sầu. Nhiều người dân tại các địa phương này đổ xô vào các cánh rừng sâu để truy lùng tìm xác ve.
Theo người dân địa phương, thời điểm ve bò lên khỏi mặt đất để bám vào thân cây, cành cây rồi lột xác thường diễn ra vào chiều tối đến đêm khuya, nhất là sau những cơn mưa đầu mùa. Xác ve sầu mới lột thường còn nguyên vẹn, màu vàng nhạt, khô sạch nên được thương lái thu mua giá cao hơn. Nếu để lâu ngoài mưa nắng hoặc bị gãy vỡ thì giá sẽ giảm.
Bà S.T (trú tại xã Ia Khươl, Gia Lai) đã có 3 năm thu mua xác ve sầu của người dân tại địa phương. Theo bà T. những năm trước, xác ve sầu có giá gần 2,5 triệu đồng/kg, tuy nhiên năm nay chỉ còn khoảng 1,8 triệu đồng/kg đối với loại xác ve sầu to. Sau khi thu gom của người dân, xác ve sầu sẽ được phân loại to, nhỏ khác nhau rồi gửi bán lại cho thương lái các tỉnh phía Bắc.
Ông Phạm Minh Châu - Chủ tịch UBND xã Ia Khươl cho hay: “Qua nắm thông tin trên địa bàn có tình trạng người dân đi nhặt xác ve sầu về bán cho thương lái. Hiện nay chính quyền đang rà soát các quy định của pháp luật để có hướng tuyên truyền, xử lý phù hợp”.
Còn theo ông Nguyễn Thành Vĩnh - Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Mang Yang (Gia Lai), hiện nay chưa có quy định cấm việc nhặt xác ve sầu. Thực tế việc nhặt xác ve sầu cũng không tác động trực tiếp đến tài nguyên rừng. Tuy nhiên, ngành kiểm lâm lo ngại việc nhiều người tập trung vào rừng trong mùa khô có thể làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, nhất là khi người dân nấu ăn hoặc hút thuốc trong rừng.
"Chúng tôi đã kiến nghị các địa phương kiểm tra, tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức phòng, chống cháy rừng trong quá trình đi nhặt xác ve sầu, đồng thời thận trọng trước những cơn “sốt” thu mua nông sản, lâm sản tự phát này", ông Vĩnh thông tin thêm.
Nói về góc độ đông y, theo bác sĩ Nguyễn Chí Hoàng Phát, Phó Trưởng khoa Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, Bệnh viện Hùng Vương Gia Lai, trong y học cổ truyền, xác ve sầu được gọi là “Thuyền thoái”. Dược liệu này thường được dùng hỗ trợ điều trị các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, trẻ khóc đêm, viêm da...
"Thuyền thoái” chủ yếu được phối hợp cùng nhiều vị thuốc khác để tạo thành bài thuốc hoàn chỉnh, rất hiếm khi dùng đơn độc. Việc sử dụng cần thận trọng về liều lượng và phải có chỉ định chuyên môn. Đặc biệt, hiện giá xác ve sầu tăng cao nên đã xuất hiện tình trạng hàng giả, thực chất là xác ve non hoặc sản phẩm bị nhiễm nấm. Người dân không nên tự ý mua về sử dụng khi chưa hiểu biết chuyên môn hoặc hướng dẫn từ thầy thuốc”, bác sĩ Phát khuyến cáo.
