Nguyên nhân vụ cháy - đã thiêu rụi 7/8 tòa nhà đang được cải tạo - vẫn đang được điều tra. Trọng tâm hiện nay là yếu tố nào đã khiến ngọn lửa lan nhanh như vậy, đặc biệt là vai trò của các vật liệu bao quanh công trình.
Mặc dù chính quyền đang thúc đẩy việc chuyển sang sử dụng giàn giáo kim loại, một số chuyên gia trong ngành lại khẳng định tre không phải là thủ phạm chính. Theo Raffaella Endrizzi, kiến trúc sư và giảng viên tại Đại học Trung văn Hương Cảng, tre vốn là vật liệu khó bắt lửa tự nhiên vì nó giữ lại một lượng độ ẩm đáng kể.
"Tre luôn chứa nhiều độ ẩm, ngăn ngừa cháy và khó cháy hơn vì có nước... Tôi nghĩ nguyên nhân chính là do lưới chứ không phải do tre", Endrizzi nhận định.
Ý kiến này được củng cố bởi Timmy So, thành viên lâu năm của Hiệp hội Giàn giáo Tre Hồng Kông. Ông So chỉ ra rằng chính lưới giàn giáo và vật liệu xốp được dùng trong chất bịt kín cửa sổ - chứ không phải thanh tre - đã khiến đám cháy lan nhanh.
"Ngay cả sau khi bị đốt cháy, tre ở đó vẫn có màu vàng, điều đó có nghĩa là thực tế vật liệu tre không bao giờ thực sự nóng đến mức đó... có vẻ như vật liệu kỹ thuật chính là vấn đề ở đây", ông So giải thích.
Bộ quy tắc thực hành quy định rằng lưới bảo vệ, màn chắn và tấm nhựa lắp trên giàn giáo phải có đặc tính chống cháy theo tiêu chuẩn được công nhận. Sự tuân thủ những tiêu chuẩn này đang bị đặt dấu hỏi.
Trước những lo ngại về an toàn, Cục Phát triển Hồng Kông đã ban hành chỉ thị yêu cầu sử dụng giàn giáo kim loại trong ít nhất 50% các hợp đồng xây dựng công trình công cộng mới của chính phủ, bắt đầu từ tháng 3 năm nay.
Cơ quan này dẫn số liệu đáng báo động: 23 người tử vong trong các tai nạn công nghiệp liên quan đến giàn giáo tre từ đầu năm 2018 đến tháng 1/2025. Cục Phát triển cũng cảnh báo về những điểm yếu cố hữu của tre như "tính chất cơ học thay đổi, hư hỏng theo thời gian và dễ cháy".
Tuy nhiên, những người kỳ cựu trong ngành xây dựng phản đối việc chuyển đổi này, cho rằng đây là một giải pháp sai lầm và không giải quyết được gốc rễ vấn đề. Họ lập luận rằng hầu hết các tai nạn xây dựng là do thiếu đào tạo chất lượng, giám sát lỏng lẻo tại công trường và không tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn. Hệ thống kim loại cũng có rủi ro riêng, như trọng lượng lớn đòi hỏi cần cẩu và khả năng bu lông bị lỏng nếu không được bảo trì đúng cách.
Họ nhấn mạnh rằng việc thay thế vật liệu đơn thuần sẽ không thể khắc phục được sự thiếu sót mang tính hệ thống trong việc thực thi và giám sát an toàn.
Giàn giáo tre không chỉ là một kỹ thuật xây dựng, nó là một nghề thủ công truyền thống được truyền qua nhiều thế hệ và là biểu tượng văn hóa vô giá của Hồng Kông. Việc sử dụng nó dựa trên tính thực tiễn, hiệu quả về chi phí và các lợi thế cấu trúc độc đáo mà thép khó có thể sánh bằng.
Đối với nhiều người, đặc biệt là các nghệ sĩ và người ngoài ngành, giàn giáo tre là một niềm tự hào. Song Dong, một nghệ sĩ Trung Quốc, bày tỏ sự ngưỡng mộ: "Chúng tôi chỉ thấy giàn giáo kim loại được sử dụng ở (Trung Quốc đại lục) và chúng tôi luôn ngưỡng mộ cách Hồng Kông vẫn giữ được văn hóa sử dụng giàn giáo tre. Đó là một vật liệu tuyệt vời và bền vững... Nhưng đây có thể là lúc chúng ta cần suy nghĩ khác về giàn giáo tre. Vấn đề không chỉ nằm ở sự an toàn hay không mà còn ở những chấn thương mà nó gây ra".
