Ngày 3/8, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 3971/QĐ-UBND công nhận Làng nghề dệt lụa Vạn Phúc (phường Hà Đông) là điểm du lịch.
Việc được công nhận là điểm du lịch không chỉ ghi nhận những giá trị văn hóa, lịch sử và nghề thủ công truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ, mà còn tạo động lực để địa phương phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản.
Sự kiện được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để Hà Đông tiếp tục đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm và tăng cường kết nối Vạn Phúc với các tuyến du lịch văn hóa, làng nghề của Thủ đô. Đây cũng là bước tiếp theo trong lộ trình phát triển làng nghề gắn với du lịch theo quy hoạch đã được thành phố phê duyệt, hướng tới mục tiêu vừa bảo tồn không gian văn hóa truyền thống, vừa khai thác hiệu quả các giá trị kinh tế từ công nghiệp văn hóa và du lịch trải nghiệm.
Làng lụa Vạn Phúc từ lâu đã được xem là cái nôi của nghề dệt lụa truyền thống Việt Nam. Nơi đây không chỉ lưu giữ tinh hoa thủ công cổ truyền mà còn trở thành điểm đến du lịch văn hóa hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước.
Theo sử sách, nghề dệt lụa ở Vạn Phúc gắn với Ả Lã Đê Nương, người được nhân dân tôn là Thành hoàng làng. Tương truyền vào khoảng giữa thế kỷ IX, bà đã truyền dạy người dân nghề trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ, dệt lụa, đặt nền móng cho một làng nghề tồn tại và phát triển suốt hơn 1000 năm qua.
Trải qua quá trình phát triển, lụa Vạn Phúc không chỉ là sản phẩm thủ công mà còn trở thành biểu tượng văn hóa với hàng chục dòng lụa, gấm cùng những hoa văn mang đậm bản sắc dân tộc.
Ngay từ đầu thế kỷ XX, lụa Vạn Phúc đã được giới thiệu tại nhiều hội chợ quốc tế ở Marseille, Paris (Pháp) và được đánh giá là một trong những sản phẩm thủ công tinh xảo của Đông Dương. Nhiều nghệ nhân của làng liên tiếp đạt giải thưởng tại các triển lãm trong và ngoài nước, góp phần đưa thương hiệu lụa Vạn Phúc vượt ra khỏi biên giới Việt Nam.
Hiện nay, làng nghề dệt lụa Vạn Phúc hiện có hơn 4.000 hộ dân với khoảng 14.620 nhân khẩu, nằm bên dòng sông Nhuệ, cách trung tâm Hà Nội khoảng 10km về phía Tây Nam. Toàn bộ khu vực được quy hoạch bảo tồn và phát triển với diện tích 54,68ha, hướng tới xây dựng không gian làng nghề kết hợp du lịch đặc trưng của Thủ đô.
Trong bối cảnh nhiều làng nghề truyền thống gặp khó khăn, các nghệ nhân Vạn Phúc vẫn không ngừng cải tiến kỹ thuật, tạo ra những dòng lụa chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu hiện đại nhưng vẫn giữ được tinh hoa của nghề dệt cổ truyền.
Bước chân vào làng lụa Vạn Phúc, du khách dễ dàng cảm nhận được không gian vừa cổ kính, vừa năng động. Những con ngõ nhỏ được trang trí bằng ô lụa nhiều sắc màu, các bức tường bích họa tái hiện quá trình dệt lụa xưa tạo nên một khung cảnh đậm chất nghệ thuật. Tiếng khung cửi lách cách vang lên trong các xưởng dệt như nhịp thở đều đặn của làng nghề, gợi nhớ về một thời vàng son của lụa Hà thành.
Phố Lụa Vạn Phúc hiện có hơn 150 gian hàng cùng khu chợ lụa, là nơi giới thiệu, quảng bá và tiêu thụ các sản phẩm của làng nghề. Bên cạnh những sản phẩm như vải lụa, áo dài, khăn quàng hay phụ kiện thời trang, không gian làng cổ với cây đa, giếng nước, sân đình vẫn được gìn giữ, tạo nên sức hấp dẫn riêng đối với du khách.
Hệ thống điểm trải nghiệm tại Vạn Phúc ngày càng phong phú với Trung tâm Bảo tồn - Phát triển lụa Vạn Phúc, Công ty Cổ phần Phát triển lụa Vạn Phúc cùng Hợp tác xã Vụn Art.
Ngoài ra, nhiều xưởng dệt lụa, cơ sở thiết kế áo dài và các nghệ nhân địa phương cũng mở cửa đón khách tham quan, giúp du khách trực tiếp tìm hiểu quy trình sản xuất cũng như câu chuyện phía sau mỗi tấm lụa.
Điểm nhấn trong hành trình trải nghiệm của du khách là cơ hội trực tiếp quan sát quy trình làm lụa truyền thống, từ ươm tơ, mắc cửi đến dệt vải. Dưới bàn tay khéo léo của các nghệ nhân, những sợi tơ mảnh mai dần kết thành tấm lụa mềm mại, óng ả. Mỗi hoa văn trên lụa không chỉ thể hiện kỹ thuật tinh xảo mà còn hàm chứa câu chuyện văn hóa, thẩm mỹ của người Việt qua nhiều thế hệ.
Không chỉ có nghề dệt, Vạn Phúc còn sở hữu hệ thống di tích lịch sử - văn hóa đặc sắc như đình Vạn Phúc, nơi thờ bà tổ nghề Ả Lã Đê Nương, và chùa Vạn Phúc, di tích gắn với nhiều dấu mốc của phong trào cách mạng. Cùng với các lễ hội truyền thống được tổ chức hằng năm, những công trình này góp phần tạo nên không gian văn hóa đặc sắc, giúp hành trình khám phá làng nghề thêm phong phú và giàu chiều sâu.
Theo định hướng của UBND phường Hà Đông, Vạn Phúc đang hướng tới xây dựng mô hình làng nghề - làng du lịch tiêu biểu, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách trong nước và quốc tế.
