Tọa đàm do ông Đặng Xuân Phương - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc hội và bà Nguyễn Thị Việt Nga - Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng đồng chủ trì.
Sự kiện có sự tham gia của lãnh đạo HĐND thành phố Hải Phòng, đại diện Ban soạn thảo từ Bộ Tư pháp, cùng đông đảo các chuyên gia, lãnh đạo các sở, ban, ngành và các hòa giải viên cốt cán tại địa phương.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Xã hội Đặng Xuân Phương khẳng định, qua hơn 12 năm thi hành, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 và các văn bản hướng dẫn đã chứng minh vị trí, vai tr
Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế - xã hội, thực tiễn đã bộc lộ những hạn chế khi một số quy định không còn phù hợp. Việc nghiên cứu, sửa đổi luật lần này nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và nhu cầu xã hội trong bối cảnh mới, thể chế hóa các chủ trương của Đảng và bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Ông Đặng Xuân Phương nhấn mạnh, tại Nghị quyết số 134/NQ-CP ngày 21/5/2026, Chính phủ đã thông qua năm chính sách cốt lõi của dự án luật, tập trung vào việc bổ sung quy định về chỉ định, quyền, nghĩa vụ của hòa giải viên; xác định rõ phạm vi tham gia của người được mời; công nhận kết quả hòa giải thành; thúc đẩy chuyển đổi số và làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan.
Tại phiên thảo luận, các đại biểu và chuyên gia đã tập trung đóng góp nhiều ý kiến thẳng thắn, bám sát thực tế đời sống. Nhiều ý kiến cho rằng cần bổ sung hình thức lấy ý kiến bầu hòa giải viên để tránh tình trạng bầu chọn mang tính hình thức. Đặc biệt, các chuyên gia lưu ý dự thảo luật cần giữ vững bản chất tự quản, tự nguyện, không hành chính hóa đội ngũ hòa giải.
Vấn đề ranh giới pháp lý cũng được mổ xẻ sâu sắc, trong đó yêu cầu hòa giải viên phải biết điểm dừng đối với các vụ việc có dấu hiệu bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em để kịp thời chuyển cơ quan thẩm quyền bảo vệ người yếu thế.
Bên cạnh đó, xu hướng chuyển đổi số trong hòa giải là tất yếu nhưng không được lạm dụng trực tuyến làm mất đi tính nhân văn, đồng thời phải bảo mật tuyệt đối thông tin đời tư.
Về nguồn lực, các đại biểu đề xuất quy định mức chi trả thù lao thống nhất theo vụ việc nhằm xóa bỏ sự chênh lệch ngân sách giữa các địa phương.
Đánh giá về thực tiễn địa phương, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga nhận định, công tác hòa giải ở cơ sở luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của cấp ủy và chính quyền thành phố Hải Phòng.
Tính đến tháng 7/2026, sau khi thực hiện sắp xếp lại thôn và tổ dân phố, toàn thành phố hiện có 2.512 tổ hòa giải với 16.479 hòa giải viên. Đây là đội ngũ nòng cốt gồm các Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng dân phố, Mặt trận và các hội đoàn thể có uy tín, phẩm chất đạo đức mẫu mực, có khả năng thuyết phục nhân dân chấp hành tốt pháp luật.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, các tổ hòa giải trên địa bàn đã tiếp nhận 559 vụ việc, hòa giải thành công 427 vụ việc, đạt tỷ lệ 77,78%. Đáng chú ý, các mâu thuẫn chủ yếu tập trung ở lĩnh vực đất đai với 331 vụ, chiếm đến 59,2%, tiếp theo là hôn nhân gia đình với 39 vụ. Kết quả này đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tải áp lực cho các cơ quan hành chính, tư pháp, tiết kiệm thời gian và nguồn lực cho xã hội.
Bên cạnh những điểm sáng, bà Nguyễn Thị Việt Nga cũng nhìn nhận thực tế công tác này vẫn đối mặt với rào cản về cơ chế hỗ trợ và nguồn lực bảo đảm. Đối với những khó khăn thuộc thẩm quyền địa phương, Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố sẽ tổng hợp, kiến nghị trực tiếp tới Thành ủy, HĐND và UBND thành phố để sớm tháo gỡ.
Đối với những vướng mắc mang tính căn cơ thuộc thẩm quyền Trung ương, đặc biệt là yêu cầu về sự đồng bộ của hệ thống pháp luật và quy định rõ quyền lợi, nghĩa vụ của hòa giải viên, Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng kiến nghị Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc hội cùng cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu sâu, tiếp thu nghiêm túc để hoàn thiện dự thảo Luật trước khi trình Quốc hội thông qua.
