Hàng hóa Nga từng tạo cơn sốt tại Trung Quốc
Tại một triển lãm thương mại kéo dài hai ngày ở Hồng Kông (Trung Quốc) đầu tuần này, bà Vera Nikitina, đại diện nhà sản xuất bánh kẹo Nga Belyov Pastila Manufacture, vừa tìm kiếm khách hàng mới, vừa phải trấn an đối tác rằng sản phẩm của công ty thực sự được sản xuất tại Nga.
Belyov Pastila Manufacture bắt đầu tìm đường vào thị trường Trung Quốc từ năm 2019, sau đó xuất khẩu thường xuyên và mở văn phòng đại diện tại đây trong giai đoạn 2022-2023. Doanh số tăng mạnh trong năm 2024 khi nhu cầu của người tiêu dùng Trung Quốc đối với hàng hóa của Nga tăng cao.
Thời điểm đó, hàng tiêu dùng Nga tạo nên cơn sốt tại thị trường Trung Quốc. Các cửa hàng mang màu sắc Nga, bày bán từ sô-cô-la, xúc xích, bánh mì đến vodka, xuất hiện trên nhiều tuyến phố mua sắm và trung tâm thương mại. Không ít cửa hàng còn phát nhạc Nga và sử dụng biển hiệu bằng chữ Kirin để thu hút khách hàng.
Tuy nhiên, sự bùng nổ này nhanh chóng đảo chiều. Theo bà Nikitina, doanh số của công ty bắt đầu giảm trong năm sau đó, khi truyền thông Trung Quốc phanh phui tình trạng một số sản phẩm sản xuất trong nước được gắn mác hàng nhập khẩu từ Nga để đánh lừa người tiêu dùng.
“Khi hàng tiêu dùng Nga ngày càng phổ biến, nhiều sản phẩm sản xuất tại địa phương bắt đầu xuất hiện trên thị trường dưới danh nghĩa hàng nhập khẩu từ Nga”, bà Nikitina cho biết.
Theo bà, tình trạng này khiến người tiêu dùng Trung Quốc trở nên hoài nghi về hàng hóa Nga nói chung, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến các nhà xuất khẩu chân chính.
Kể từ đó, Belyov Pastila Manufacture đã mở tài khoản trên các nền tảng mạng xã hội của Trung Quốc để quảng bá thương hiệu và chứng minh nguồn gốc sản phẩm.
“Chúng tôi không phải là bên bán hàng giả mạo xuất xứ từ Nga. Nhưng chúng tôi lại là bên phải gánh chịu hậu quả”, bà Nikitina nói.
Làn sóng hàng hóa Nga tại Trung Quốc xuất hiện trong bối cảnh thương mại song phương thay đổi mạnh sau khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022 và phương Tây áp đặt hàng loạt lệnh trừng phạt, khiến nhiều thương hiệu quốc tế rút khỏi thị trường Nga.
Thương mại Trung Quốc - Nga sau đó mở rộng theo cả hai chiều. Ô tô và hàng tiêu dùng Trung Quốc lấp đầy khoảng trống tại thị trường Nga, trong khi thực phẩm và các sản phẩm tiêu dùng Nga ngày càng phổ biến tại Trung Quốc.
Kim ngạch thương mại song phương đạt kỷ lục 244,8 tỷ USD vào năm 2024. Trong nửa cuối năm này, các buổi phát trực tiếp trên Douyin cùng nhiều kênh trực tuyến khác tích cực quảng bá các sản phẩm Nga, từ bánh kẹo, xúc xích, mật ong đến đồ uống có cồn.
Theo dữ liệu của hệ thống thông tin doanh nghiệp Qichacha, số doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa Nga tại Trung Quốc tăng hơn 20%, lên 841 đơn vị vào cuối năm 2024. Đến đầu năm 2025, con số này vượt 3.500 doanh nghiệp, dù bao gồm cả các công ty có liên quan chứ không chỉ các cửa hàng bán lẻ.
Hàng giả xuất xứ khiến niềm tin suy giảm
Sự bùng nổ nhanh chóng của hàng giả thu hút sự chú ý của dư luận và cơ quan chức năng Trung Quốc. Các cuộc điều tra của truyền thông và hoạt động thanh tra từ cuối năm 2024 phát hiện một số cửa hàng sử dụng hình ảnh đặc trưng của Nga để bán sản phẩm sản xuất tại Trung Quốc hoặc nước thứ ba.
Tình trạng này khiến nhiều người tiêu dùng phản ánh gay gắt và mất niềm tin, kể cả với hàng nhập khẩu chính ngạch. Chưa đầy một năm sau khi các cửa hàng mang mác hàng hóa Nga mọc lên tại nhiều thành phố của đất nước tỷ dân, không ít cửa hàng chính ngạch đã phải đóng cửa.
Theo Sichuan Online, tính đến tháng 7/2025, nhiều chi nhánh tại Hàng Châu đã ngừng hoạt động, trong khi một số cửa hàng khác phải tổ chức các đợt xả hàng.
Ông Evgeny Bazhov, Trưởng đại diện Trung tâm Xuất khẩu Nga tại Trung Quốc, thừa nhận sự phát triển quá nhanh của các cửa hàng bán lẻ Nga nhưng thiếu kiểm soát về thương hiệu đã gây hoang mang cho người tiêu dùng và ảnh hưởng đến các nhà xuất khẩu chân chính.
“Hình ảnh nước Nga đôi khi chỉ được sử dụng như một chiêu thức tiếp thị, trong khi nguồn gốc thực sự của sản phẩm không phải lúc nào cũng rõ ràng”, ông Bazhov nói.
Theo ông, Trung tâm Xuất khẩu Nga đang phối hợp với các nhà xuất khẩu và nhập khẩu được kiểm chứng, tăng cường các kênh phân phối chính thức mang nhãn “Made in Russia” (Sản xuất tại Nga), đồng thời phát triển các nền tảng giúp người tiêu dùng kiểm tra nguồn gốc sản phẩm.
Tuy nhiên, ông Bazhov cho rằng việc khôi phục niềm tin không thể chỉ dựa vào tiếp thị mà cần có sự minh bạch trong chuỗi cung ứng và một hệ thống phân phối đáng tin cậy.
“Chỉ mang mác ‘Nga’ thôi là chưa đủ. ‘Made in Russia’ cần trở thành một cam kết về chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc, chứ không chỉ đơn thuần là hình ảnh quốc gia”, ông nói.
Vấn đề cũng xuất hiện trong lĩnh vực đồ uống có cồn. Ông Kiro, đại diện thương hiệu vodka Nga Legend of Kremlin, cho biết tại các hội chợ thương mại ở Trung Quốc, khách hàng thường hỏi liệu người Nga có uống vodka với nồng độ cồn 60%, 70% hay thậm chí hơn 80% hay không.
Theo ông, đây là những mức nồng độ cao hơn vodka Nga truyền thống khoảng 40%. Những sản phẩm như vậy nhiều khả năng được sản xuất tại Trung Quốc nhưng lại quảng bá dưới danh nghĩa vodka Nga nhập khẩu.
Ông Kiro cho rằng các sản phẩm giả mạo không chỉ làm sai lệch nhận thức của người tiêu dùng về đồ uống Nga mà còn gây tổn hại đến uy tín của các thương hiệu chính hãng.
“Đây thực sự là một đòn giáng mạnh vào uy tín của các sản phẩm Nga đích thực”, ông nói, đồng thời cho rằng các biện pháp kiểm soát nguồn gốc và chống hàng giả đang trở nên cần thiết để bảo vệ thương hiệu Nga tại thị trường Trung Quốc.
