Bệnh nhân nhập Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng sốt cao kéo dài, ho nhiều đờm có mùi hôi bất thường. Trước đó, người bệnh đã điều trị tại một cơ sở y tế trong hai ngày nhưng không cải thiện, được chuyển viện với chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết, áp xe phổi.
Theo Bác sĩ (BS) Tạ Quang Hiện, Khoa Ngoại Tổng hợp, bệnh nhân có tiền sử u đại tràng trái, đã phẫu thuật cắt u tại địa phương khoảng ba tháng trước. Sau mổ, người bệnh liên tiếp gặp biến chứng, gồm tắc ruột phải phẫu thuật nội soi gỡ dính và rò miệng nối đại tràng, phải làm hậu môn nhân tạo bên trái.
Khoảng 10 ngày trước khi chuyển viện, bệnh nhân bắt đầu sốt cao liên tục, ho nhiều đờm có mùi giống phân.
Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) ngực và bụng tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho thấy ổ áp xe lớn ở phổi phải thông với ổ dịch vùng dưới gan qua lỗ thủng cơ hoành. Người bệnh đồng thời có ổ dịch ở thành bụng trái, tổn thương thủng đại tràng phải và rò miệng nối đại tràng trái.
BS Hiện giải thích, đường rò này khiến dịch nhiễm khuẩn từ hệ tiêu hóa lan lên khoang ngực, hình thành ổ áp xe phổi và khiến người bệnh ho ra đờm có mùi đặc trưng. Bệnh nhân không thực sự ho ra phân, mà đờm có mùi giống phân do sự thông thương bất thường giữa đường tiêu hóa và hệ hô hấp.
“Ở người bệnh đã trải qua nhiều cuộc phẫu thuật ổ bụng, nếu xuất hiện ho đờm có mùi hôi bất thường kèm sốt kéo dài, cần nghĩ đến khả năng có đường rò giữa đường tiêu hóa và hệ hô hấp. Nếu bỏ sót nguồn nhiễm, tình trạng có thể tiến triển rất nặng”, bác sĩ nói.
Do tổn thương đồng thời ở ổ bụng và lồng ngực, ê-kíp xác định cần phẫu thuật để kiểm soát nguồn nhiễm. Hai kíp phẫu thuật lồng ngực và ổ bụng được huy động phối hợp.
Kíp phẫu thuật lồng ngực mở ngực, làm sạch và dẫn lưu ổ áp xe phổi phải. Tuy nhiên, ổ áp xe ở thùy dưới phổi phải rất lớn, dính nhiều tổ chức xung quanh, khiến việc tiếp cận lỗ thủng cơ hoành từ phía lồng ngực gặp khó khăn. Ê-kíp tập trung xử lý ổ áp xe, sau đó chuyển sang phối hợp với kíp phẫu thuật ổ bụng để xử lý nguyên nhân.
Qua thám sát, các bác sĩ phát hiện lỗ thủng đại tràng phải lan lên vùng dưới gan, gây hoại tử cơ hoành và tạo đường thông lên phổi phải. Tại vùng hậu môn nhân tạo bên trái, vị trí tổn thương chính không nằm ở lỗ mở này mà ở miệng nối đại tràng trái từ cuộc phẫu thuật trước.
Ê-kíp tiến hành làm sạch ổ bụng, hạ dây chằng gan để tiếp cận vùng cơ hoành, khâu phục hồi lỗ thủng qua đường bụng. Đồng thời, hai vị trí tổn thương ở đại tràng phải và đại tràng trái được đưa ra làm hậu môn nhân tạo nhằm kiểm soát nguồn nhiễm.
Theo BS Hiện, với những trường hợp nhiễm khuẩn phức tạp như vậy, chỉ dẫn lưu áp xe phổi hoặc dùng kháng sinh là chưa đủ. Điều quan trọng là phải xác định và xử lý nguồn gây nhiễm, bao gồm các vị trí thủng, rò ở đại tràng và đường thông qua cơ hoành.
BS Hiện cho biết đây là trường hợp hiếm gặp, với đường thông bất thường hình thành qua nhiều cơ quan, từ đại tràng, vùng dưới gan, cơ hoành đến phổi phải. Triệu chứng ho đờm có mùi giống phân là dấu hiệu bất thường, phản ánh khả năng dịch nhiễm khuẩn từ đường tiêu hóa đã lan lên đường hô hấp.
Bác sĩ khuyến cáo người bệnh sau phẫu thuật đường tiêu hóa cần tái khám đúng hẹn, lưu ý các dấu hiệu như sốt kéo dài, đau bụng tăng, chướng bụng, rò dịch bất thường, ho kéo dài hoặc đờm có mùi hôi lạ. Những biểu hiện tưởng chừng không liên quan giữa ổ bụng và hệ hô hấp đôi khi có thể bắt nguồn từ cùng một biến chứng.
