Khai thác ‘sức mạnh mềm’ của văn hóa để tạo động lực tăng trưởng

(CLO) Theo TS Nguyễn Minh Phong, khi kết hợp với công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao, công nghiệp văn hóa có thể trở thành động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030.

Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, TS Nguyễn Minh Phong - nguyên Trưởng phòng Nghiên cứu kinh tế thuộc Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội cho rằng, Việt Nam cần khai thác tốt hơn các nguồn lực mới, trong đó văn hóa là một nguồn lực giàu tiềm năng.

Khai thác nguồn lực văn hóa theo hướng công nghiệp và chuyên nghiệp

Theo TS Nguyễn Minh Phong, văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn chứa đựng khả năng tạo ra giá trị kinh tế, việc làm và những ngành nghề mới. Việt Nam có lợi thế lớn với hệ thống di sản phong phú, đa dạng văn hóa vùng miền, nghệ thuật, lễ hội, ẩm thực, thủ công mỹ nghệ và nhiều loại hình sáng tạo.

“Văn hóa không chỉ có giá trị về mặt tinh thần mà còn có thể tạo ra giá trị kinh tế, việc làm và những ngành nghề mới”, ông nhấn mạnh.

1786701214846-7856052200864971258-7856052200864971258-523db3e9c52af444325c66be83212b34.jpg
TS Nguyễn Minh Phong. Ảnh: NVCC

Theo ông, vấn đề quan trọng là chuyển từ khai thác đơn lẻ sang tổ chức, phát triển các nguồn lực văn hóa theo hướng công nghiệp và chuyên nghiệp. Một di sản, lễ hội, loại hình nghệ thuật hay sản phẩm truyền thống nếu được đầu tư bài bản có thể kết nối với du lịch, giải trí, dịch vụ và kinh tế ban đêm, qua đó tạo thêm giá trị cho cộng đồng xã hội.

TS Nguyễn Minh Phong cho rằng phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ dừng ở bảo tồn và phát huy giá trị di sản mà cần xây dựng sản phẩm, thị trường, thương hiệu và hệ sinh thái sáng tạo.

Trong đó, cần kết hợp giữa nội dung, công nghệ, năng lực sản xuất, quảng bá và phân phối. Đây là điều kiện để sản phẩm văn hóa Việt Nam vừa đáp ứng nhu cầu trong nước, vừa có khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

Đặc biệt, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang mở ra phương thức mới trong bảo tồn, sáng tạo và phổ biến các giá trị văn hóa. Số hóa di sản, phát triển sản phẩm nghệ thuật số, mở rộng không gian trải nghiệm và đưa nội dung văn hóa đến công chúng toàn cầu là những hướng đi giàu tiềm năng nhất.

Theo TS Nguyễn Minh Phong, khi kết nối công nghiệp văn hóa với du lịch, kinh tế số và các ngành công nghiệp sáng tạo, giá trị của văn hóa sẽ được nhân lên, thay vì chỉ giới hạn trong phạm vi bảo tồn hay phục vụ đời sống tinh thần.

Đầu tư cho con người để phát triển văn hóa

Một lợi thế khác của công nghiệp văn hóa là khả năng tạo việc làm trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa đang làm thay đổi thị trường lao động.

Theo TS Nguyễn Minh Phong, những lĩnh vực dựa trên sức sáng tạo, cảm xúc, bản sắc và trải nghiệm của con người vẫn có dư địa phát triển. Đây cũng là những yếu tố khó bị thay thế hoàn toàn bởi máy móc.

anh-man-hinh-2026-08-15-luc-215757.png
Những lĩnh vực dựa trên sức sáng tạo, cảm xúc, bản sắc và trải nghiệm của con người khó bị thay thế hoàn toàn bởi công nghệ. Ảnh: AI

Vì vậy, công nghiệp văn hóa có thể tạo thêm cơ hội việc làm cho lực lượng lao động trẻ trong các lĩnh vực nghệ thuật, truyền thông, thiết kế, giải trí, du lịch và công nghệ. Muốn phát huy tiềm năng này, cần chú trọng đào tạo nhân lực vừa có chuyên môn văn hóa, vừa có năng lực sáng tạo và khả năng làm chủ khoa học - công nghệ.

Ông Nguyễn Minh Phong cũng cho rằng, con người phải được đặt ở trung tâm của quá trình phát triển. Đầu tư cho con người không chỉ là giáo dục mà còn bao gồm văn hóa, thể thao, môi trường giao tiếp và rèn luyện toàn diện.

Một nền công nghiệp văn hóa phát triển cần đội ngũ có tri thức, kỹ năng, khả năng sáng tạo và thích ứng nhanh với công nghệ mới. Đồng thời, cần tạo môi trường thuận lợi để nghệ sĩ, người sáng tạo và doanh nghiệp văn hóa phát huy năng lực.

Theo TS Nguyễn Minh Phong, trong mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần nhìn nhận văn hóa như một nguồn lực nội sinh quan trọng. Khai thác hiệu quả nguồn lực này, kết hợp với công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển con người, sẽ vừa góp phần bảo tồn, lan tỏa bản sắc dân tộc, vừa tạo thêm việc làm và không gian tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Xem thêm

‘Bản giao hưởng Hà Nội’ tôn vinh chiều sâu văn hóa Thăng Long

‘Bản giao hưởng Hà Nội’ tôn vinh chiều sâu văn hóa Thăng Long

(CLO) Chương trình nghệ thuật “Bản giao hưởng Hà Nội” tái hiện hành trình hơn 1.000 năm lịch sử của Thăng Long - Hà Nội thông qua ngôn ngữ âm nhạc giao hưởng, tôn vinh chiều sâu văn hóa, truyền thống lịch sử và cốt cách thanh lịch, hào hoa của người Hà Nội.

Nữ văn sĩ Canada Anne Carson giành giải Nobel Văn chương 2026

Nữ văn sĩ Canada Anne Carson giành giải Nobel Văn chương 2026

(CLO) Viện Hàn lâm Thụy Điển vừa công bố nữ nhà thơ, nhà văn Canada Anne Carson là chủ nhân Nobel Văn chương 2026, qua đó ghi nhận những sáng tác táo bạo, sáng tạo và khả năng tạo ra những hình thức mới cho văn học đương đại.

Nhà hát Kịch Hà Nội cho ra mắt sản phẩm công nghiệp văn hóa 'Thời khắc'

Nhà hát Kịch Hà Nội cho ra mắt sản phẩm công nghiệp văn hóa 'Thời khắc'

(CLO) Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, tối 8/10, tại Rạp Công Nhân, Nhà hát Kịch Hà Nội cho ra mắt “Thời khắc” - sản phẩm công nghiệp văn hóa kết hợp lịch sử, di sản, nghệ thuật sân khấu và công nghệ. Sự kiện cũng đánh dấu thời điểm Rạp Công Nhân sáng đèn trở lại sau quá trình tu sửa, nâng cấp cơ sở vật chất.

Nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát: ‘Hãy để người dân được sống cùng văn hóa, thay vì chỉ đến xem’

Nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát: ‘Hãy để người dân được sống cùng văn hóa, thay vì chỉ đến xem’

(CLO) Theo nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát, muốn văn hóa hiện diện thường xuyên trong đời sống, trước hết cần thay đổi tư duy “chỉ tổ chức sự kiện”. Văn hóa không thể chỉ xuất hiện trong một vài lễ hội, mà cần được tạo dựng và duy trì bằng những hoạt động gần gũi, thiết thực mỗi ngày.

Đưa di sản văn hóa vào nền kinh tế sáng tạo bằng AI

Đưa di sản văn hóa vào nền kinh tế sáng tạo bằng AI

(CLO) Diễn đàn “Công nghệ số và AI trong kiến tạo nền kinh tế sáng tạo - Từ tài nguyên văn hóa đến năng lực cạnh tranh quốc gia” mở ra những góc nhìn mới về việc ứng dụng công nghệ để bảo tồn, phát huy và thương mại hóa các giá trị văn hóa Việt Nam.

Dấu ấn 50 năm Việt Nam kiến tạo tương lai di sản

Dấu ấn 50 năm Việt Nam kiến tạo tương lai di sản

(NB&CL) Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực được tổ chức từ ngày 27/9 đến ngày 1/10/2026 tại Hà Nội và Ninh Bình không chỉ mở ra những cách nhận diện, bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh đương đại, mà còn cho thấy một bước chuyển đáng chú ý trong vị thế của Việt Nam: Từ quốc gia tiếp nhận tri thức bảo tồn đến chủ động đóng góp, khởi xướng và tham gia định hình các định hướng, chính sách di sản ở khu vực và trên thế giới.

Cỡ chữ bài viết: