ThS.BSNT Nguyễn Minh Hiếu, Trung tâm cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, thời tiết nắng nóng cực đoan đang làm gia tăng nguy cơ say nắng, say nóng và sốc nhiệt. Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ tổn thương đa cơ quan, thậm chí đe dọa tính mạng. Tình trạng say nắng và say nóng là tình trạng cơ thể bị rối loạn điều hòa thân nhiệt do tiếp xúc quá lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc vận động cường độ mạnh khiến nhiệt lượng sinh ra vượt quá khả năng thải nhiệt của cơ thể.
Ở giai đoạn nhẹ, người bệnh thường có biểu hiện mệt mỏi, khát nước, chóng mặt, tim đập nhanh, chuột rút hoặc vã nhiều mồ hôi. Tuy nhiên, nếu không xử lý kịp thời, tình trạng có thể nhanh chóng tiến triển thành sốc nhiệt với các biểu hiện nguy hiểm như sốt cao trên 40 độ C, khó thở, nôn ói, co giật, hôn mê, suy tuần hoàn và nguy cơ tử vong.
Nhiều người hiện vẫn chưa phân biệt được say nắng và say nóng nên thường chủ quan khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường.
Theo bác sĩ Hiếu, say nóng thường xảy ra khi cơ thể hoạt động trong môi trường nhiệt độ cao, độ ẩm lớn, thông gió kém hoặc mặc quần áo bí bách khiến quá trình thoát nhiệt bị cản trở. Tình trạng này thường gặp ở công nhân xây dựng, lao động ngoài trời, vận động viên hoặc người làm việc trong các nhà xưởng nóng bức.
Trong khi đó, say nắng xảy ra khi ánh nắng chiếu trực tiếp vào vùng đầu, cổ, gáy trong thời gian dài, ảnh hưởng đến trung tâm điều hòa thân nhiệt của cơ thể. Tình trạng này thường xuất hiện nhanh hơn, đặc biệt vào thời điểm giữa trưa.
“Không ít trường hợp chỉ nghĩ đơn giản là mệt do trời nóng nên cố gắng chịu đựng, tiếp tục làm việc. Khi xuất hiện rối loạn ý thức hoặc ngất xỉu mới nhập viện thì đã rất nguy hiểm”, bác sĩ Hiếu chia sẻ.
Các chuyên gia cũng lưu ý, không chỉ người làm việc ngoài trời mới có nguy cơ sốc nhiệt. Ngay cả trong môi trường trong nhà nhưng độ ẩm cao, kín gió, nhiệt độ khoảng 30 độ C, nếu hoạt động thể lực mạnh và không được bù nước đầy đủ vẫn có thể dẫn đến say nóng.
Đặc biệt, trẻ em, người cao tuổi và người mắc bệnh nền mạn tính là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất do khả năng điều hòa thân nhiệt kém hơn người bình thường.
Ở trẻ nhỏ, việc nhận biết say nắng, say nóng khó khăn hơn vì trẻ chưa thể diễn đạt triệu chứng. Dấu hiệu ban đầu có thể là sốt cao, quấy khóc, khát nước, da khô; nếu tình trạng nặng lên có thể xuất hiện co giật hoặc lơ mơ. Trong khi đó, người lớn thường có biểu hiện hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, tim đập nhanh, thở gấp, da nóng đỏ hoặc khô bất thường.
Việc sơ cứu đúng cách trong những phút đầu đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với người bị say nắng, sốc nhiệt.
Khi phát hiện người có biểu hiện nghi ngờ sốc nhiệt, cần nhanh chóng đưa nạn nhân ra khỏi môi trường nắng nóng đến nơi thoáng mát hoặc phòng có điều hòa. Người hỗ trợ nên cởi bớt quần áo, dùng khăn ẩm lau người hoặc chườm ở vùng cổ, nách, bẹn – nơi tập trung nhiều mạch máu lớn – để hỗ trợ hạ thân nhiệt.
Nếu người bệnh còn tỉnh táo, có thể cho uống nước mát hoặc oresol pha đúng hướng dẫn để bù nước và điện giải. Trường hợp nạn nhân bất tỉnh hoặc có dấu hiệu rối loạn ý thức cần đặt nằm nghiêng an toàn và gọi cấp cứu ngay.
Các bác sĩ đặc biệt lưu ý không tự ý dùng thuốc hạ sốt trong trường hợp sốc nhiệt vì nguyên nhân không phải do nhiễm trùng. Đồng thời, không cho uống nước đá lạnh hoặc chườm đá trực tiếp vì có thể khiến mạch máu co lại, cản trở quá trình thải nhiệt tự nhiên của cơ thể.
Để phòng tránh say nắng, say nóng trong thời tiết cực đoan, các chuyên gia khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt từ 11h đến 15h. Nếu bắt buộc phải làm việc ngoài trời cần mặc quần áo rộng rãi, sáng màu, thấm hút mồ hôi tốt; đội mũ rộng vành, đeo kính chống nắng và sử dụng kem chống nắng phù hợp.
Ngoài ra, cần chủ động bổ sung nước trước, trong và sau khi vận động ngoài trời. Theo khuyến cáo, mỗi người nên uống khoảng 600-800ml nước trước khi hoạt động và bổ sung khoảng 200ml nước mỗi 20 phút, kể cả khi chưa cảm thấy khát.
Bên cạnh việc uống đủ nước, chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng rất quan trọng. Người dân nên tăng cường thực phẩm giàu tinh bột, vitamin, hạn chế rượu bia vì dễ gây mất nước và khiến cơ thể khó thích nghi với nhiệt độ cao.
Bác sĩ Hiếu cũng cảnh báo, sốc nhiệt nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến suy gan, suy thận, tổn thương não và suy đa cơ quan. Vì vậy, việc chủ động bảo vệ sức khỏe trong những ngày nắng nóng không chỉ giúp phòng tránh các tai nạn y khoa nguy hiểm mà còn góp phần giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa hè cao điểm.
