Một số quy định mới của Thông tư 50/2026
Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Thông tư 50/2026 thay thế Thông tư 22/2019, quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/12/2026.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là trần tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) được nâng từ 85% lên 95%. Đồng thời, công thức tính LDR cũng được điều chỉnh theo hướng phản ánh sát hơn cơ cấu nguồn vốn và hoạt động tín dụng của ngân hàng.
Theo công thức mới, tử số chỉ còn dư nợ cho vay. Ở mẫu số, vốn chủ sở hữu và vốn vay nước ngoài được cộng thêm, trong khi trái phiếu doanh nghiệp và các hoạt động cấp tín dụng không phải là cho vay được loại trừ.
Tuy nhiên, mức trần LDR 95% chưa được áp dụng ngay từ tháng 12/2026. Trong giai đoạn chuyển tiếp, các ngân hàng vẫn áp dụng trần LDR 85% theo Thông tư 22.
Trần 95% sẽ được áp dụng khi ngân hàng chuyển sang tuân thủ các tỷ lệ thanh khoản theo Basel III gồm LCR và NSFR, chậm nhất từ ngày 1/10/2028. Các ngân hàng cũng có thể đăng ký áp dụng sớm hơn.
Như vậy, giới hạn LDR vẫn được duy trì trong suốt quá trình chuyển đổi, thay vì bị bỏ hoàn toàn.
Thông tư 50/2026 tiếp tục giữ các yêu cầu cốt lõi về quản trị thanh khoản theo Basel III, gồm tỷ lệ bao phủ thanh khoản (LCR), tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) và tỷ lệ đòn bẩy.
Đáng chú ý, lộ trình áp dụng LCR được nới rộng. Tỷ lệ này sẽ tăng từ 50% lên 100% trong giai đoạn 2028-2033, thay vì từ 70% lên 100% trong giai đoạn 2028-2031 như dự thảo ban đầu.
Thông tư cũng có một số điều chỉnh phù hợp hơn với điều kiện Việt Nam. Chẳng hạn, danh mục tài sản có tính thanh khoản cao (HQLA) được mở rộng, bổ sung trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương vào nhóm tài sản cấp 1. Quy định cũng cho phép tính hạn mức đối với ngân hàng mẹ của chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Ngân hàng áp dụng sớm có thể có thêm dư địa cho vay
Liên quan đến Thông tư 50/2026, SSI Research cho rằng tác động của thay đổi này nên được đánh giá theo thời gian, bởi tác động dài hạn và ngắn hạn là khác nhau.
Về dài hạn, việc chuyển sang Basel III là đúng hướng. Chỉ số LDR chỉ đơn thuần phản ánh mối quan hệ giữa dư nợ cho vay và nguồn vốn huy động, không phản ánh chất lượng của từng khoản mục trong đó.
Trong khi đó, Basel III đánh giá rủi ro theo hướng chú trọng “chất lượng” thay vì chỉ nhìn vào “số lượng”, trong đó nguồn vốn được đánh giá theo mức độ ổn định, còn tài sản được xem xét dựa trên khả năng thanh khoản. Cách tiếp cận này giúp phản ánh sát hơn rủi ro thanh khoản thực tế của ngân hàng.
Trong ngắn hạn, các ngân hàng đăng ký áp dụng sớm sẽ được hưởng lợi rõ rệt từ cơ chế mới. Trần LDR 95% và công thức tính mới chưa được áp dụng tự động cho đến khi ngân hàng chuyển sang tuân thủ quy định về tỷ lệ LCR/NSFR (chậm nhất vào năm 2028).
Tuy nhiên, các ngân hàng có thể đăng ký áp dụng sớm ngay từ khi thông tư có hiệu lực vào tháng 12/2026, với các ngưỡng khởi điểm thấp (LCR 50%, NSFR 90%).
Việc chuyển đổi này có ý nghĩa quan trọng bởi đối với hầu hết các ngân hàng trong phạm vi theo dõi, công thức mới với trần LDR 95% sẽ mang lại dư địa tăng trưởng tín dụng lớn hơn so với cơ chế cũ với mức trần 85% theo ước tính của chúng tôi.
Theo SSI, mặc dù tỷ lệ LDR tính lại theo công thức mới có thể tăng thêm vài điểm phần trăm, mức trần lại được nâng tới 10 điểm phần trăm. Do đó, việc áp dụng sớm cơ chế mới có thể giúp các ngân hàng mở rộng thêm dư địa cho vay, đặc biệt đối với các ngân hàng như TCB, MBB, VPB, VCB, BID và MSB.
Tuy nhiên, việc mở rộng dư địa cho vay theo quy định không đồng nghĩa với việc thúc đẩy được huy động vốn.
Chênh lệch giữa tín dụng và tiền gửi hiện đã ở mức khá lớn. Mức trần LDR cao hơn, có thể đạt được ngay qua việc đăng ký sớm LCR/NSFR hoặc tự động có hiệu lực vào năm 2028, sẽ cho phép ngân hàng tiếp tục mở rộng tín dụng mà không đi kèm áp lực củng cố nguồn vốn huy động.
Nói cách khác, quy định mới có sự nới lỏng về chỉ tiêu giám sát trong ngắn hạn, thay vì giải quyết bài toán huy động vốn, vốn là yếu tố hỗ trợ chính cho tăng trưởng tín dụng.
Vì vậy, câu hỏi quan trọng trong giai đoạn 2026- 2028 là liệu Việt Nam có thể phát triển kênh huy động vốn ngoài ngân hàng để phục vụ đầu tư hạ tầng hay không, hay ngân hàng vẫn sẽ tiếp tục đóng cả hai vai trò là đơn vị cấp vốn và chịu phần lớn rủi ro.
