Bộ Tư pháp vừa đăng tải hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định về đăng ký biện pháp bảo đảm.
Thế chấp giữa cá nhân và cá nhân
Theo Bộ Tư pháp, qua 4 năm triển khai, Nghị định số 99/2022/NĐ-CP ngày 30/11/2022 của Chính phủ về đăng ký biện pháp bảo đảm góp phần hoàn thiện khung chính sách, giúp công khai, minh bạch thông tin về tình trạng pháp lý của tài sản; giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho người dân, doanh nghiệp.
Hồ sơ đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất năm 2024 tăng 10% so với năm 2023. Hồ sơ đăng ký biện pháp bảo đảm bằng động sản năm 2024 tăng 17% so với năm 2023, năm 2025 tăng 6% so với năm 2024.
Thời gian qua, một số luật liên quan đã được sửa đổi, bổ sung dẫn đến cần phải hoàn thiện pháp lý để đảm bảo sự thống nhất, đồng bộ với pháp luật.
Thực tế hiện nay phát sinh vướng mắc khi người dân thế chấp quyền sử dụng đất cho nhau, hoặc thế chấp cho các doanh nghiệp không phải là tổ chức tín dụng. Do thiếu hướng dẫn cụ thể, một số cơ quan đăng ký tiếp nhận giải quyết nhưng cũng có nơi từ chối.
Để xử lý triệt để bất cập này, dự thảo Nghị định mới (gồm 6 chương, 69 điều) đã bổ sung, làm rõ quy định về việc thế chấp đất đai giữa cá nhân với cá nhân và với các tổ chức kinh tế không phải ngân hàng.
Trong đó, dự thảo bổ sung, hoàn thiện các quy định liên quan đến thế chấp quyền sử dụng đất giữa cá nhân với cá nhân, tổ chức kinh tế không phải tổ chức tín dụng.
Tổ chức hành nghề công chứng thực hiện kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu về đăng ký biện pháp bảo đảm để tạo cơ sở kiểm tra, đối chiếu tình trạng pháp lý của tài sản.
Quy định này nhằm phòng ngừa việc giao dịch đối với tài sản đang được dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, hạn chế rủi ro và tranh chấp phát sinh.
Dự thảo cũng đơn giản hóa thủ tục hành chính theo hướng bỏ tài liệu không còn phù hợp là giấy phép xây dựng, bản vẽ thiết kế thuộc thành phần hồ sơ đăng ký thế chấp dự án, đăng ký thế chấp nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hình thành trong tương lai…
Tài sản số sẽ được đăng ký bảo đảm
Góp ý dự thảo vào dự thảo, Hiệp hội ngân hàng cho biết theo quy định hiện hành, trường hợp tài sản bảo đảm bị thu hồi vì mục đích quốc phòng, an ninh; để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, số tiền được bồi thường, tài sản được thay thế hoặc tài sản được trao đổi trở thành tài sản bảo đảm.
Tuy nhiên, khi tổ chức tín dụng đăng ký biện pháp bảo đảm đối với tài sản bảo đảm mới, ví dụ bồi thường bằng quyền sử dụng đất tại khu tái định cư, thì hiệu lực đăng ký được tính từ thời điểm đăng ký mới mà không được tính từ thời điểm đăng ký ban đầu không hợp lý và không đảm bảo quyền lợi của tổ chức tín dụng.
Do đó, Hiệp hội ngân hàng Việt Nam đề nghị xem xét bổ sung thêm trường hợp hiệu lực đối kháng với người thứ ba.
Tiếp thu ý kiến trên, cơ quan soạn thảo đã chỉnh lý tại khoản 3 Điều 5 dự thảo Nghị định. Theo đó, “hiệu lực đối kháng với người thứ ba của biện pháp bảo đảm đã được đăng ký không bị chấm dứt trong trường hợp tài sản bảo đảm không còn do bị thu hồi vì mục đích quốc phòng, an ninh; để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng nhưng được bồi thường bằng tiền hoặc tài sản và số tiền, tài sản được bồi thường trở thành tài sản bảo đảm”.
Bên cạnh đó, Hiệp hội ngân hàng và một số ngân hàng cũng đề nghị bổ sung quy định hướng dẫn việc mô tả đối với tài sản bảo đảm là tài sản số.
Cơ quan soạn thảo đã tiếp thu tại Điều 46 dự thảo, trường hợp pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, pháp luật khác có liên quan quy định tài sản số được dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thì việc đăng ký biện pháp bảo đảm bằng tài sản số được thực hiện theo quy định tại Nghị định này.
