Nền tảng từ hệ sinh thái năng lượng
Trong quá trình chuyển dịch năng lượng, yêu cầu đặt ra không chỉ là phát triển thêm các nguồn điện hay năng lượng tái tạo, mà còn phải hình thành được hệ sinh thái công nghiệp đủ năng lực hấp thụ, chế biến và gia tăng giá trị từ nguồn năng lượng mới.
Đó cũng là logic phát triển mô hình trung tâm công nghiệp - năng lượng mà PETROVIETNAM đang nghiên cứu triển khai tại một số địa phương như TP HCM, Thanh Hóa, Hà Tĩnh,... Theo định hướng của Tập đoàn, đây là mô hình tích hợp các chuỗi giá trị năng lượng, công nghiệp và dịch vụ trên cơ sở khai thác hạ tầng dùng chung, thúc đẩy cộng sinh công nghiệp và tối ưu hóa nguồn lực.
PGS.TS Nguyễn Văn Thịnh.
Với năng lượng tái tạo, cách tiếp cận này càng có ý nghĩa. Một dự án điện gió hay điện mặt trời riêng lẻ có thể tạo ra sản lượng điện, nhưng để hình thành một ngành công nghiệp có sức cạnh tranh, cần một hệ sinh thái đồng bộ từ cảng biển, logistics, cơ sở chế tạo, dịch vụ kỹ thuật, hệ thống truyền tải, nghiên cứu - đào tạo và các ngành công nghiệp sử dụng năng lượng.
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thịnh, Khoa Dầu khí và Năng lượng, Trường Đại học Mỏ - Địa chất, PETROVIETNAM có nhiều điều kiện thuận lợi để đóng vai trò tiên phong trong quá trình hình thành các trung tâm năng lượng tái tạo (NLTT) - một trong các hình thái của trung tâm công nghiệp - năng lượng.
“Lợi thế trước hết nằm ở kinh nghiệm triển khai các dự án năng lượng, năng lực kỹ thuật ngoài khơi, hệ thống hạ tầng và đội ngũ nhân lực chuyên môn cao. Trong đó, PETROVIETNAM cùng các đơn vị thành viên đã tham gia sâu vào chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi, từ chế tạo cấu kiện đến cung cấp dịch vụ kỹ thuật cho các dự án quốc tế. Đó là cơ sở để PETROVIETNAM có thể tham gia với vai trò hạt nhân kết nối và thúc đẩy hình thành các trung tâm công nghiệp - năng lượng hay trung tâm NLTT”, PGS.TS Nguyễn Văn Thịnh nhận định.
“Vốn mồi” không chỉ là nguồn lực tài chính
Trong một trung tâm công nghiệp - năng lượng, yếu tố quyết định không đơn thuần là quy mô vốn đầu tư ban đầu. Quan trọng hơn là khả năng tạo ra một hệ thống hạ tầng và dịch vụ đủ hấp dẫn để thu hút các nhà đầu tư phía sau.
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thịnh, PETROVIETNAM có thể nghiên cứu, đề xuất và tham gia đầu tư một số hạng mục hạ tầng dùng chung phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, năng lực và quy định hiện hành. Các hạng mục có thể bao gồm hạ tầng cảng, cơ sở chế tạo, dịch vụ kỹ thuật, khảo sát, nghiên cứu và đào tạo.
Nếu được triển khai hợp lý, đây chính là dạng “vốn mồi” có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa. Một cảng chuyên dụng không chỉ phục vụ một dự án điện gió; một cơ sở chế tạo không chỉ phục vụ một chủ đầu tư; trong khi hệ thống dịch vụ kỹ thuật và đào tạo có thể trở thành nền tảng cho cả một cụm doanh nghiệp.
“Việc PETROVIETNAM tham gia từ giai đoạn đầu góp phần tạo nền tảng về hạ tầng, công nghệ và năng lực triển khai dự án. Qua đó, các trung tâm có thêm điều kiện thu hút doanh nghiệp, đối tác công nghệ và các nguồn vốn đầu tư khác”, PGS.TS Nguyễn Văn Thịnh phân tích.
Đây cũng là điểm khác biệt căn bản giữa tư duy phát triển một dự án năng lượng đơn lẻ và kiến tạo một trung tâm công nghiệp - năng lượng. Với mô hình thứ hai, giá trị được tạo ra không chỉ nằm ở sản lượng năng lượng, mà còn ở khả năng thúc đẩy sự phát triển của chuỗi cung ứng, công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ kỹ thuật và các ngành sử dụng năng lượng.
Khu kinh tế Vũng Áng (Hà Tĩnh) là một trường hợp cụ thể cho cách tiếp cận này. Ngày 28/7/2026, PETROVIETNAM và tỉnh Hà Tĩnh đã trao đổi, thống nhất định hướng triển khai Đề án Trung tâm Công nghiệp - Năng lượng tại Vũng Áng. Dự thảo Đề án do Tập đoàn và Viện Dầu khí Việt Nam (VPI) xây dựng đang tiếp tục được hoàn thiện.
Một góc Khu kinh tế Vũng Áng.
Trung tâm không được đặt trong tư duy phát triển một dự án riêng lẻ. Định hướng là liên kết chuỗi giá trị và cộng sinh công nghiệp, tận dụng tối đa hệ thống cảng biển, hạ tầng công nghiệp và vị trí kết nối của Vũng Áng.
Các dự án nền tảng được PETROVIETNAM ưu tiên nghiên cứu, triển khai gồm Kho LNG Bắc Trung Bộ, Nhà máy điện LNG Vũng Áng III và hệ thống hạ tầng phân phối khí. Từ nền tảng đó, chuỗi giá trị có thể tiếp tục mở rộng sang năng lượng tái tạo, hydrogen, ammonia, CCUS, hóa chất, vật liệu mới và các dịch vụ năng lượng.
Không gian phát triển của trung tâm còn được mở rộng sang hạ tầng số. Cuối tháng 7/2026, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh, PV GAS (đơn vị thành viên của PETROVIETNAM) và Nebula Energy đã ký thỏa thuận nghiên cứu cơ hội đầu tư Data Center tích hợp hạ tầng LNG tại Vũng Áng.
Như vậy, từ khí - LNG - điện, hệ sinh thái đang được mở rộng sang năng lượng sạch - hạ tầng số - dữ liệu, cho thấy khả năng cộng hưởng giữa các lĩnh vực nếu có một quy hoạch tích hợp ngay từ đầu.
Dù vậy, “vốn mồi” chỉ có ý nghĩa khi đi cùng tính khả thi của dự án và cơ chế thu hút nguồn lực xã hội. Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thịnh, vai trò dẫn dắt của PETROVIETNAM không nên được hiểu là Tập đoàn phải đầu tư toàn bộ hệ thống hạ tầng hay trực tiếp thực hiện tất cả các mắt xích.
Ngược lại, mô hình phù hợp hơn là hợp tác nhiều bên và liên kết vùng. PETROVIETNAM có thể giữ vai trò kết nối, dẫn dắt ở những lĩnh vực có thế mạnh; doanh nghiệp trong nước tham gia vào chuỗi cung ứng; trường đại học, viện nghiên cứu đảm nhiệm nghiên cứu và đào tạo; còn các đối tác công nghệ và nhà đầu tư quốc tế bổ sung vốn, công nghệ và thị trường.
“Cách tiếp cận này giúp huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội. Đồng thời, từng bước hình thành hệ các trung tâm công nghiệp - năng lượng có tính liên kết cao, nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước và đóng góp vào quá trình phát triển ngành năng lượng Việt Nam”, PGS.TS Nguyễn Văn Thịnh nhấn mạnh.
