Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh chuyển đổi số đang tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực đời sống xã hội, làm thay đổi sâu sắc cách thức sáng tạo, sản xuất, phân phối và tiêu dùng các sản phẩm văn hóa trên toàn cầu.
Đây cũng là dịp để cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội, hướng tới mục tiêu đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển và sức mạnh mềm quốc gia.
Văn hóa là nguồn lực phát triển trong kỷ nguyên số
Phát biểu đề dẫn và khai mạc hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Anh Vũ - Tổng Biên tập Báo Văn hóa, Trưởng Ban tổ chức, cho biết đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng thích ứng trước những biến động nhanh chóng của thời đại số.
Theo ông, trong dòng chảy đó, văn hóa ngày càng khẳng định vai trò là nền tảng phát triển, là nguồn lực nội sinh quan trọng, là sức mạnh mềm quốc gia và là nền tảng hình thành bản lĩnh, khát vọng cũng như sức sáng tạo của con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Ông nhấn mạnh, hội thảo không chỉ nhằm quán triệt tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW mà còn hướng đến việc đánh giá thực trạng, nhận diện cơ hội, thách thức và đề xuất các giải pháp cụ thể để phát triển công nghiệp văn hóa trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Tại hội thảo, các tham luận tập trung vào bốn nhóm nội dung trọng tâm gồm: quán triệt quan điểm, mục tiêu và định hướng lớn của Nghị quyết 80-NQ/TW; đánh giá thực trạng phát triển công nghiệp văn hóa tại Việt Nam; phân tích cơ hội phát triển trong kỷ nguyên số; đề xuất các giải pháp thúc đẩy lĩnh vực này trong thời gian tới.
PGS.TS Huỳnh Văn Tới - thành viên Hội đồng Khoa học và Đào tạo Trường Đại học Văn hóa TP.HCM cho rằng, công nghiệp văn hóa đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, lan tỏa bản sắc dân tộc và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.
Nhiều quốc gia trên thế giới đã xem công nghiệp văn hóa là ngành kinh tế chiến lược dựa trên sáng tạo, tri thức và công nghệ. Đây là lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng nhanh, đóng góp hàng nghìn tỷ USD cho kinh tế toàn cầu và tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động, đặc biệt là lực lượng lao động trẻ.
Điểm nổi bật của công nghiệp văn hóa hiện đại là giá trị cốt lõi không nằm ở tài nguyên thiên nhiên mà nằm ở ý tưởng sáng tạo, công nghệ, dữ liệu, thương hiệu và tài sản trí tuệ. Chính những yếu tố này đang trở thành nguồn lực quan trọng tạo nên lợi thế cạnh tranh trong nền kinh tế tri thức.
Từ kinh nghiệm quốc tế, PGS.TS Huỳnh Văn Tới cho rằng Việt Nam có nhiều cơ hội để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa dựa trên lợi thế về di sản văn hóa, bản sắc dân tộc, nguồn nhân lực trẻ và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số.
Đặc biệt, công nghệ số đang mở ra cơ hội lớn cho việc số hóa di sản, phát triển các sản phẩm văn hóa sáng tạo, xây dựng thương hiệu văn hóa Việt Nam và mở rộng khả năng tiếp cận công chúng trong nước cũng như quốc tế.
Hoàn thiện thể chế để xây dựng hệ sinh thái sáng tạo
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là vấn đề hoàn thiện thể chế phát triển công nghiệp văn hóa trong bối cảnh chuyển đổi số.
PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương - Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam cho rằng, sự phát triển của công nghiệp văn hóa trong những thập niên gần đây gắn liền với quá trình thay đổi tư duy phát triển văn hóa trên phạm vi toàn cầu.
Nếu trước đây văn hóa chủ yếu được tiếp cận dưới góc độ bảo tồn và quản lý hoạt động văn hóa thì hiện nay nhiều quốc gia đã xem văn hóa là nguồn lực phát triển có khả năng tạo ra giá trị gia tăng, việc làm, đổi mới sáng tạo và gia tăng ảnh hưởng mềm của quốc gia.
Theo bà Phương, bước sang kỷ nguyên số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, các nền tảng số và công nghệ truyền thông mới đang làm thay đổi toàn diện cấu trúc vận hành của các ngành công nghiệp văn hóa. Quá trình sáng tạo, sản xuất, phân phối và tiêu dùng sản phẩm văn hóa ngày càng chuyển dịch sang môi trường số, thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của điện ảnh số, âm nhạc số, trò chơi điện tử, thiết kế số và các loại hình nội dung sáng tạo trực tuyến.
Tại Việt Nam, quá trình hoàn thiện thể chế phát triển công nghiệp văn hóa từ sau Nghị quyết số 33-NQ/TW đến nay cho thấy sự chuyển dịch từ mô hình quản lý hoạt động văn hóa sang mô hình kiến tạo môi trường sáng tạo, phát triển thị trường văn hóa và hệ sinh thái công nghiệp văn hóa trong điều kiện số hóa và hội nhập quốc tế.
Đặc biệt, Quyết định số 2486/QĐ-TTg năm 2025 cùng việc triển khai Chương trình chuyển đổi số quốc gia, Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035 và các đề án thành phố sáng tạo đã góp phần mở rộng không gian phát triển cho các ngành công nghiệp văn hóa.
Theo PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương, thách thức lớn hiện nay là khoảng cách giữa tốc độ biến đổi của môi trường sáng tạo số với khả năng thích ứng của hệ thống quản trị văn hóa truyền thống. Do đó, việc triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW cần chuyển mạnh từ tư duy hỗ trợ đơn thuần sang xây dựng thể chế đủ khả năng kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo trong cả môi trường thực và môi trường số.
Bà cho rằng hoàn thiện thể chế phát triển công nghiệp văn hóa cần được nhìn nhận như một bộ phận quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế phát triển quốc gia thời kỳ mới. Bởi năng lực cạnh tranh văn hóa ngày nay không chỉ nằm ở tài nguyên di sản hay quy mô thị trường mà còn ở khả năng tạo lập môi trường thuận lợi để sáng tạo trở thành động lực phát triển, góp phần gia tăng sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên số.
Hội thảo đã ghi nhận hơn 70 tham luận từ các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp. Các ý kiến tập trung phân tích thực trạng, cơ hội và thách thức của công nghiệp văn hóa Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực sáng tạo, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa hiện đại.
Qua đó, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa trở thành một trong những trụ cột của nền kinh tế sáng tạo, đồng thời phát huy hiệu quả sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong tiến trình hội nhập và phát triển bền vững.
