Theo Thông tư sửa đổi, bổ sung quy định về đánh giá học sinh phổ thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 20/10, Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra cuối học kỳ I, II đối với lớp 9 và 12; cuối học kỳ I và cuối năm học đối với lớp 5. Các trường tổ chức coi, chấm bài; số lượng môn kiểm tra theo đề chung do sở chủ động lựa chọn trong nhóm môn được đánh giá bằng điểm số.
Quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/12, thay đổi cách làm hiện nay khi việc kiểm tra cuối kỳ chủ yếu do từng trường tự ra đề và chấm bài.
Lo học thêm, luyện đề gia tăng
Chị Lê Huyền, phụ huynh ở Hà Nội, cho rằng đề chung có thể giúp hạn chế tình trạng trường này ra đề dễ, trường kia ra đề khó, qua đó tăng tính công bằng trong đánh giá học sinh. Tuy nhiên, chị băn khoăn liệu một đề kiểm tra có phản ánh chính xác năng lực của học sinh tại những môi trường giáo dục khác nhau.
Theo chị, điều quan trọng không chỉ là thống nhất đề kiểm tra, mà còn phải xác định rõ mục tiêu của việc đánh giá. Nếu kết quả được sử dụng để nhìn nhận thực chất chất lượng dạy và học, đề chung có thể mang lại những thay đổi tích cực. Ngược lại, nếu điểm số tiếp tục trở thành thước đo thành tích, cả giáo viên và học sinh có nguy cơ chịu thêm áp lực.
Phụ huynh này cũng lo ngại việc kiểm tra theo đề chung có thể khiến nhu cầu học thêm, luyện đề gia tăng. Khi học sinh phải chuẩn bị cho một kỳ kiểm tra có yêu cầu thống nhất trên toàn địa phương, các gia đình có thể tìm đến những lớp học bổ trợ để tăng khả năng đạt điểm cao.
“Ra đề cuối kỳ cho các lớp cuối cấp có nhiều cái hay, như công bằng, chính xác hơn. Song bên cạnh đó, việc học thêm để giải đề sẽ càng nở rộ”, chị Huyền nhận định.
Một vấn đề khác được chị đề cập là tác động của quy định mới đối với các trường tư thục, dân lập theo đuổi mô hình giáo dục toàn diện, chú trọng kỹ năng mềm và trải nghiệm thực tế thay vì đặt nặng điểm số, thi cử.
Theo chị, một số hệ thống trường có cơ sở tại nhiều tỉnh, thành đã tổ chức kiểm tra bằng bộ đề chung trong toàn hệ thống. Việc bổ sung một kỳ kiểm tra chung do sở tổ chức có thể khiến các trường phải điều chỉnh kế hoạch dạy học, đồng thời đặt ra yêu cầu cân bằng giữa mục tiêu đánh giá thống nhất và định hướng giáo dục riêng.
Phụ huynh mong chính sách ổn định, giáo viên lo lệch tiến độ dạy học
Cùng quan tâm đến những thay đổi trong kiểm tra, đánh giá, anh Phạm Thế Khánh, phụ huynh ở Bắc Ninh, mong muốn Bộ Giáo dục và Đào tạo có chính sách ổn định, nhất quán và được triển khai theo lộ trình dài hạn.
Anh cho rằng những thay đổi về chương trình, sách giáo khoa và thi cử trong nhiều năm qua khiến phụ huynh, học sinh khó thích ứng. Vì vậy, mỗi điều chỉnh cần được cân nhắc kỹ, tránh tạo ra những xáo trộn không cần thiết đối với việc dạy và học.
Trong khi đó, cô Lê Thu, giáo viên THPT tại Cao Bằng đồng tình với chủ trương kiểm tra bằng đề chung nhưng băn khoăn về sự khác biệt trong tiến độ giảng dạy giữa các trường.
Theo cô, dù cùng thực hiện một chương trình, các trường có thể sắp xếp thứ tự bài học khác nhau. Có nơi dạy tuần tự từ bài đầu đến bài cuối, nhưng cũng có nơi chủ động điều chỉnh, chuyển một số nội dung sang học kỳ sau. Nếu đề kiểm tra không tính đến thực tế này, học sinh có thể gặp câu hỏi về kiến thức chưa được học.
Từ những băn khoăn trên, giáo viên cho rằng việc xây dựng đề chung cần đi cùng sự thống nhất về phạm vi kiến thức, yêu cầu cần đạt và lộ trình kiểm tra. Điều này giúp bảo đảm học sinh không bị bất lợi do cách tổ chức dạy học của từng trường.
Đề chung được kỳ vọng góp phần hạn chế chênh lệch điểm số và nâng cao độ tin cậy của kết quả đánh giá. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu đó, việc chuẩn hóa đề kiểm tra cần đi cùng cách triển khai phù hợp, tránh biến chủ trương nâng cao chất lượng đánh giá thành một cuộc chạy đua điểm số mới.
Thủ tướng: Không lấy tỷ lệ học sinh giỏi, tốt nghiệp để xét thi đua
Thủ tướng yêu cầu xử lý nghiêm các hành vi học thay, thi hộ, sửa điểm, làm lộ đề thi; không lấy tỷ lệ học sinh khá, giỏi hay tốt nghiệp làm căn cứ xét thi đua, khen thưởng.
Nội dung được nêu trong chỉ thị về tăng cường phòng, chống gian lận thi cử, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo, ban hành ngày 20/10.
Theo Thủ tướng, dù công tác kiểm tra, đánh giá đã có nhiều chuyển biến tích cực, tình trạng gian lận, vi phạm quy chế thi và thiếu liêm chính trong học tập, nghiên cứu khoa học vẫn xảy ra ở một số nơi, làm sai lệch kết quả, ảnh hưởng công bằng giáo dục và niềm tin xã hội.
Thủ tướng yêu cầu rà soát quy chế thi, tăng cường ứng dụng công nghệ, kiểm soát chéo và kiểm tra độc lập tại những khâu có nguy cơ cao. Các hành vi gian lận, bao che, tiếp tay hoặc lợi dụng chức vụ để can thiệp kết quả phải bị xử lý nghiêm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Các cơ sở giáo dục cũng phải đổi mới đánh giá thi đua, khen thưởng, không chạy theo thành tích, không lấy riêng tỷ lệ học sinh khá, giỏi, tỷ lệ tốt nghiệp hoặc kết quả thi làm căn cứ xếp loại.
Chỉ thị được ban hành trong bối cảnh sai phạm tại kỳ thi tốt nghiệp THPT ở trường THPT chuyên Tuyên Quang khiến 328 thí sinh phải thi lại, cùng những băn khoăn về tỷ lệ học sinh, sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, xuất sắc ở mức cao.
