Quan điểm của Bộ Công Thương là vừa muốn quản lý theo hướng tiệm cận nhất với đề xuất cấm thuốc lá thế hệ mới của Bộ Y tế, mặt khác Bộ vẫn sẽ đưa thuốc lá thế hệ mới vào đối tượng điều chỉnh của Nghị định thay thế Nghị định số 67/2013/NĐ-CP về kinh doanh thuốc lá.
Chưa rõ phương án nào sẽ được thông qua, “mở” hoặc cấm hoàn toàn cho cả 2 loại sản phẩm thế hệ mới phổ biến nhất (gồm thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng), hoặc “mở” một phần cho cả hai hay chỉ “mở” trước cho thuốc lá làm nóng còn thuốc lá điện tử vẫn cấm. Tuy nhiên, bước đi này cần phải thực hiện thận trọng để tránh những hệ lụy ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và ngân sách Nhà nước.
Theo các chuyên gia, nếu thực hiện phương án chỉ mở cửa cho thuốc lá làm nóng sẽ dẫn tới nhiều bất cập và hệ lụy.
Ảnh hưởng trực tiếp đến ngân sách Nhà nước và sức khỏe người tiêu dùng
Trước nhu cầu của người tiêu dùng trong việc tìm kiếm giải pháp thay thế thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử đang chiếm 90% thuốc lá thế hệ mới nhập lậu trong khi thuốc lá làm nóng chỉ chiếm khoảng 10%.
Các cơ quan quản lý phải vất vả theo dõi mới bắt giữ được các lô hàng bất hợp pháp này. Tuy nhiên, vì thiếu cơ sở pháp lý nên cơ quản quản lý chỉ có thể xử lý bằng cách xem đây là loại hàng hóa do nước ngoài sản xuất, không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc, do đó không đủ sức răn đe người vi phạm khiến cho tình hình ngày càng diễn biến phức tạp.
Các cơ quan quản lý liên tục bắt giữ được các lô hàng bất hợp pháp, không có nguồn gốc xuất xứ.
Trong bối cảnh ấy, nếu chỉ đưa thuốc lá làm nóng - một sản phẩm với tỷ lệ sử dụng ít hơn nhiều vào phạm vi điều chỉnh trước của Nghị định thay thế Nghị định 67 và để thuốc lá điện tử trong tình trạng điều chỉnh sau, đồng nghĩa với “cấm”, thì sẽ tạo cơ hội cho các đường dây buôn lậu tiếp tục hoành hành. Còn phía Nhà nước tiếp tục thất thu ngân sách.
Các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới hiện đang lưu thông trên thị trường đều là sản phẩm bất hợp pháp bởi tuy không nằm trong danh mục hàng hóa bị cấm kinh doanh nhưng chưa được đưa vào quản lý nên thực tế đang là “cấm”. Vì các sản phẩm bất hợp pháp không hề tuân theo bất kỳ tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm nào nên sức khỏe người tiêu dùng gặp nhiều rủi ro. Đặc biệt, thuốc lá điện tử hệ thống mở nhập lậu còn có thể cho phép người dùng điều chỉnh dung dịch điện tử, pha trộn với các chất khác hoặc sử dụng trái với mục đích ban đầu của nhà sản xuất.
Nếu Việt Nam cấm đối với thuốc lá điện tử, dù nhu cầu đối với sản phẩm này cao hơn nhiều so với thuốc lá làm nóng, người tiêu dùng sẽ không được tiếp cận với các sản phẩm thuốc lá điện tử hợp pháp, đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kĩ thuật, từ đó đẩy người tiêu dùng đến với các sản phẩm nhập lậu, không rõ nguồn gốc, kém chất lượng và gây rủi ro cho sức khỏe người dùng.
Giải quyết bất cập bằng chính sách quản lý đồng bộ và đồng thời thuốc lá thế hệ mới
Tại tọa đàm “Khung khổ pháp lý để quản lý thuốc lá thế hệ mới” được VCCI tổ chức, ông Kiều Dương (Vụ trưởng Vụ Chính sách - Pháp chế, Tổng cục Quản lý thị trường, Bộ Công Thương) cho rằng, thay vì tiếp tục để ngỏ thị trường cho các sản phẩm lậu hoành hành và đẩy người tiêu dùng đến với các sản phẩm kém an toàn, các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới phải sớm được đưa vào diện quản lý nhằm đảm bảo sức khỏe của người dân, hỗ trợ các cơ quan chức năng có cơ sở pháp lý rõ ràng trong việc thực thi chống thuốc lá lậu, giúp tăng nguồn thu ngân sách từ thuốc lá thế hệ mới.
Ông Kiều Dương (Vụ trưởng Vụ Chính sách - Pháp chế, Tổng cục Quản lý thị trường, Bộ Công Thương) nhấn mạnh cần bắt tay vào việc đưa cả hai sản phẩm vào một khung pháp lý cùng thời điểm.
Thuốc lá điện tử có hai loại: hệ thống đóng và hệ thống mở. Thuốc lá điện tử hệ thống đóng có chứa nicotine, được sản xuất theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt phù hợp quy chuẩn hoặc tiêu chuẩn quốc gia, với đầu chứa dung dịch được đóng kín. Người bán lẻ hay người dùng không thể thêm bớt, điều chỉnh được dung dịch.
Do đó, nếu quản lý, chỉ nên cho phép lưu thông thuốc lá làm nóng và thuốc lá điện tử hệ thống đóng có chứa nicotine để người dùng có thể được tiếp cận với các sản phẩm được kiểm soát nghiêm ngặt hơn, đảm bảo phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn, giảm thiểu các rủi ro dùng loại sản phẩm có thể bị bổ sung thêm các chất có hại, gây nhiều hệ lụy cho sức khỏe.
Các chuyên gia cho rằng, vì thuốc lá điện tử hệ thống đóng có chứa nicotine và thuốc lá làm nóng đều có đặc tính kỹ thuật tương đồng nhau, đều nằm trong cùng phân nhóm sản phẩm thuốc lá không có quá trình đốt cháy, cả hai đều có sử dụng hương liệu, đều phù hợp với định nghĩa của sản phẩm thuốc lá theo Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá năm 2012. Do đó, cả hai loại thuốc lá thế hệ mới cần được cho phép lưu hành cùng lúc, tạo sự đồng bộ trong quản lý, giúp Chính phủ đánh giá được tác động kinh tế - xã hội để xây dựng các chính sách phù hợp nhất và áp dụng lâu dài, tránh sự phân biệt đối xử ngay từ giai đoạn thiết kế chính sách.
Quốc Cường
TRANSLATE with x
English
TRANSLATE with
EMBED THE SNIPPET BELOW IN YOUR SITE
Enable collaborative features and customize widget: Bing Webmaster Portal
