Những kết quả trên là tiền đề quan trọng để ngành BHXH tiếp tục nỗ lực, đổi mới, sáng tạo, phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, các địa phương nhằm mở rộng phát triển đối tượng tham gia BHXH, hướng đến hiện thực hóa mục tiêu Nghị quyết 28 đặt ra.
Chính sách khuyến khích, người tham gia BHXH tăng vượt bậc
Có tể thấy, chỉ trong thời gian ngắn, nhưng tốc độ tăng trưởng người tham gia BHXH tự nguyện được đánh giá là hết sức tích cực. Theo báo cáo của BHXH Việt Nam về kết quả 02 năm thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW (Nghị quyết 28) của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về phát triển người tham gia BHXH tự nguyện, tính đến hết ngày 31/12/2019, số người tham gia BHXH đạt 15,774 triệu người, chiếm 32,3% so với lực lượng lao động trong độ tuổi lao động, trong đó, số người tham gia BHXH bắt buộc đạt 15,2 triệu người, số người tham gia BHXH tự nguyện đạt gần 574.000 người. Về số người tham gia BHXH tự nguyện, từ khi có Nghị quyết 28, số người tham gia BHXH tự nguyện có sự phát triển nhanh chóng. Cụ thể, năm 2018, toàn quốc đã có trên 277.000 người tham gia, tăng hơn 52.900 người, tương ứng tăng 23,6% so với năm 2017. Năm 2019, con số này đã tăng lên gần 574.000 người, tăng 296.700 người, tương ứng tăng 107,1% so với năm 2018, chiếm 1,17% so với lực lượng lao động trong độ tuổi lao động. Số người tham gia BHXH tự nguyện tăng mới trong năm 2019 đã bằng tổng số người tham gia BHXH tự nguyện phát triển được của cả 11 năm trước cộng lại.
BHXH tự nguyện đến với bà con với nhiều chính sách tích cực.
Góp phần cho thành quả này, theo BHXH Việt Nam, là nhờ chính sách hết sức linh hoạt. Trong đó, quy định không giới hạn trần tuổi tham gia BHXH tự nguyện chỉ cần là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên; đa dạng, linh hoạt các phương thức đóng; nới rộng thời điểm đóng, cụ thể, nếu như trước đây đóng trong nửa đầu của thời gian ứng với phương thức đóng thì hiện nay nới rộng đóng trong tháng đối với phương thức đóng hằng tháng; quy định mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện phù hợp hơn, như thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn (hiện nay là 700.000 đồng/tháng) so với trước đây (trước năm 2016) thì mức thu nhập làm căn cứ đóng thấp nhất phải bằng mức lương tối thiểu chung hoặc mức lương cơ sở; Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng BHXH hằng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn.
Đặc biệt, trong tổ chức thực hiện, việc triển khai Nghị quyết 28 đã được các cấp ủy, chính quyền địa phương quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo. Các địa phương đã thành lập, kiện toàn ban chỉ đạo cấp tỉnh, cấp huyện về phát triển đối tượng tham gia BHXH. Nhiều địa phương đã giao chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH đến cấp huyện và cấp xã. Việc giao chỉ tiêu phát triển đối tượng ngay từ đầu năm giúp BHXH cấp tỉnh, cấp huyện chủ động trong việc xây dựng kế hoạch triển khai và giao chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện cho từng đại lý; kịp thời gửi danh sách người tham gia đến hạn phải đóng tiền để biết và chủ động tham gia.
Bên cạnh đó, thủ tục hành chính luôn được rà soát, tinh giản, rút gọn (từ tháng 5/2020 rút gọn chỉ còn 03 thủ tục, riêng thủ tục thu BHXH tự nguyện chỉ duy nhất có 01 thủ tục). Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động nghiệp vụ được đẩy mạnh, giao dịch điện tử cấp độ 3, 4 được áp dụng đảm bảo thuận lợi nhất cho người tham gia. Một dấu ấn đặc biệt là công tác tuyên truyền được tăng cường bằng nhiều hình thức đa dạng, phong phú, như thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, tuyên truyền trực tiếp thông qua hội nghị khách hàng và áp dụng phương thức tuyên truyền mới qua mạng xã hội như Zalo, Facebook, Youtube…
Bên cạnh đó, sự vào cuộc của Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam trong công tác tuyên truyền, vận động, đặc biệt việc phối hợp tổ chức Hội nghị trực tiếp với người dân, người lao động trong khu vực phi chính thức để tuyên truyền, vận động tham gia BHXH tự nguyện, với trên 14.000 hội nghị, đã phát triển được trên 276.000 người tham gia BHXH tự nguyện trong năm 2019. Hệ thống đại lý, mạng lưới cộng tác viên được mở rộng. Đến nay, toàn quốc có trên 12.400 đại lý thu BHXH, bảo hiểm y tế, trên 37.300 điểm thu và trên 52.200 nhân viên đại lý thu. Hệ thống đại lý thu đến từng xã, phường, thị trấn; mạng lưới cộng tác viên được trải đều đến từng thôn, bản, tổ dân phố tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận chính sách và tham gia. Định kỳ hằng tháng, các đơn vị tổ chức hội nghị trực tuyến toàn quốc đánh giá kết quả thực hiện, biểu dương đơn vị, cá nhân làm tốt, chia sẻ kinh nghiệm, giải pháp hiệu quả phát triển và duy trì người tham gia BHXH tự nguyện; tổ chức đánh giá, khen thưởng cho tập thể cá nhân có thành tích để động viên, kịp thời…
Tuy nhiên, quá trình thực hiện chính sách vẫn còn nhiều tồn tại, như: Mức hỗ trợ của Nhà nước cho người tham gia BHXH tự nguyện thấp; thời gian đóng BHXH để được hưởng lương hưu còn dài; sự quan tâm vào cuộc của một số chính quyền chưa quyết liệt. Đặc biệt, chưa có địa phương nào bố trí nguồn ngân sách địa phương hỗ trợ thêm mức đóng ngoài mức quy định của Nhà nước cho người tham gia BHXH tự nguyện; thu nhập của nhiều người dân, người lao động khu vực phi chính thức còn thấp, bấp bênh; vẫn còn nhiều người dân chưa thay đổi nhận thức đóng góp, tích lũy chăm lo cho cuộc sống lâu dài, nên còn thiếu quan tâm, chưa tích cực tham gia BHXH tự nguyện.
Nỗ lực 3 giải pháp và quyết tâm bứt phá
Nghị quyết 28 đã đặt mục tiêu đến năm 2021 đạt khoảng 35% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH, trong đó nông dân và lao động khu vực phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện chiếm khoảng 1%. Năm 2020 được coi là năm bản lề để bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện tăng tốc, hoàn thành các mục tiêu theo tinh thần của các nghị quyết Trung ương đã đề ra. Tuy nhiên, từ đầu năm đến nay, dịch COVID-19 đã và đang gây ra những tác động tiêu cực đến cuộc sống người dân đòi hỏi ngành BHXH phải có những giải pháp mang tính đột phá. Theo Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Trần Đình Liệu thì để phát triển BHXH tự nguyện, hướng tới BHXH toàn dân, năm 2020 BHXH Việt Nam xác định tiếp tục song hành nhiều giải pháp, trong đó tập trung vào 3 nhóm giải pháp chính để phát triển BHXH tự nguyện bền vững. Đó là: Tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, các cơ quan truyền thông, cơ quan thông tấn, báo chí, cấp ủy, chính quyền các cấp đẩy mạnh công tác truyền thông với nhiều hình thức đa dạng, phong phú, hiện đại. Qua đó, giúp người dân, người lao động hiểu rõ quyền, lợi ích của việc tham gia BHXH trên cơ sở nhận thức đúng, đầy đủ và sâu sắc chủ trương, quan điểm của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về BHXH, từ đó tạo sự đồng thuận, chủ động tham gia.
số người tham gia BHXH tự nguyện ngày càng tăng.
Bên cạnh đó, BHXH Việt Nam tiếp tục đề xuất, kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật về BHXH để tăng tính hấp dẫn, thuận lợi hơn nữa cho người tham gia. Trong đó sẽ đề xuất, kiến nghị: sửa đổi quy định về điều kiện, về thời gian đóng BHXH tự nguyện để được hưởng lương hưu, kết hợp với điều chỉnh cách tính hưởng lương hưu; Quy định điều chỉnh tăng và linh hoạt hơn về sự hỗ trợ của Nhà nước cho người tham gia BHXH tự nguyện nhất là đối tượng người nông dân, người lao động phi chính thức không thuộc hộ nghèo, cận nghèo để tăng mức độ hấp dẫn, khuyến khích tăng số người tham gia BHXH tự nguyện; Quy định điều kiện về tuổi để được hưởng lương hưu giữa nam và nữ cho phù hợp để khuyến khích người nông dân, người lao động khu vực phi chính thức là nam giới tham gia BHXH tự nguyện.
Cuối cùng là nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong việc thực hiện công tác phát triển người tham gia BHXH của cơ quan BHXH thông qua việc tăng cường phối hợp chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, hỗ trợ nghiệp vụ, cải cách thủ tục hành chính; tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, quản lý và thường xuyên kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ đối với tổ chức, bộ máy làm công tác thu, đại lý thu chấn chỉnh kịp thời sai phạm, nhũng nhiễu làm hạn chế kết quả thực hiện nhiệm vụ công tác phát triển đối tượng...
BM
