Nhiều dự án đầu tư công chậm tiến độ gây thất thoát tiền ngân sách
Vốn đầu tư công được quản lý chặt hơn
Theo Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020, chỉ triển khai 9.620 dự án đầu tư công, giảm 50% so với giai đoạn trước. Theo đó, số vốn bố trí bình quân cho một dự án tăng khoảng 38% (khoảng 35,5 tỷ đồng/dự án) là những yếu tố vô cùng quan trọng, góp phần nâng tổng số dự án hoàn thành, đưa vào sử dụng, phát huy hiệu quả trong cả giai đoạn lên khoảng 65,4%. Nhờ những thay đổi tích cực này mà hiệu quả vốn đầu tư toàn xã hội bước đầu tăng lên, hệ số ICOR (hệ số đầu tư tăng trưởng) giảm từ 6,36 của giai đoạn 2011 - 2014, xuống còn 6,11 trong giai đoạn 2015 - 2017.
Triển khai Luật Đầu tư công và Kế hoạch đầu tư công trung hạn, lần đầu tiên có bước đổi mới mang tính đột phá trong việc thay đổi căn bản phương thức quản lý, cân đối, phân bổ nguồn lực tài chính quốc gia dành cho đầu tư phát triển, chuyển từ cơ chế quản lý theo kế hoạch đầu tư hàng năm sang kế hoạch trung hạn gắn với kế hoạch hàng năm. Về cơ bản, các bộ, ngành, địa phương đã nhận thức rõ hơn trách nhiệm trong việc nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng vốn đầu tư công, từ phê duyệt chủ trương đầu tư, phê duyệt dự án và cân đối nguồn lực, phân bổ vốn để triển khai thực hiện.
Mặc dù Nghị quyết 26/2016/QH14 của Quốc hội và các văn bản hướng dẫn đã đưa ra tiêu chí cho việc rà soát lựa chọn danh mục dự án đầu tư ưu tiên thực hiện trong giai đoạn 2016 - 2020, song các tiêu chí này chưa được hướng dẫn cụ thể, nhất là lựa chọn dự án đầu tư khởi công mới, dẫn đến còn tình trạng đầu tư dàn trải, dở dang.
Làm sao để giảm tình trạng đầu tư dàn trải?
Theo ông Nguyễn Hữu Đức, Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, đầu tư công là một quá trình liên tục, có dự án thời gian đầu tư kéo dài 3-4 năm, nhiều dự án phải đến giữa giai đoạn hoặc cuối giai đoạn mới khởi công, nên việc chuyển tiếp sang giai đoạn sau là đương nhiên. Việc 1/3 dự án phải chuyển tiếp sang kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn sau cũng là bình thường, không phải là đầu tư dàn trải.
Số lượng dự án phải chuyển tiếp sang giai đoạn sau còn có nguyên nhân là do lần đầu tiên thực hiện đầu tư công trung hạn và phải thực hiện theo quy định của Luật Đầu tư công với nhiều quy trình mới, thủ tục phức tạp, dẫn tới các cơ quan, địa phương còn lúng túng trong triển khai thực hiện. Một số quy định trong Luật Đầu tư công còn cứng nhắc, hoặc chưa đầy đủ, không đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn trong công tác thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư, thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn, bố trí vốn… mất rất nhiều thời gian.
Trong số 200.000 tỷ đồng vốn dự phòng chung của Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đồng ý cho Chính phủ sử dụng một phần dành cho nhiệm vụ lập, thẩm định, công bố các quy hoạch chung của quốc gia theo quy định của Luật Quy hoạch, bao gồm Quy hoạch tổng thể quốc gia, Quy hoạch sử dụng đất quốc gia, Quy hoạch không gian biển quốc gia và Quy hoạch vùng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn 2050. Khi đã có quy hoạch, các bộ, ngành, địa phương mới hình dung được đầu tư các công trình, dự án gì, đầu tư ở đâu, quy mô thế nào, nên chấm dứt được tình trạng đầu tư dàn trải, phá vỡ quy hoạch gây lãng phí nguồn lực.
Nguyễn Mạnh
