Không để sàn thương mại điện tử buông lỏng quản lý thuốc
Tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội ngày 21/10, góp ý cho dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 6 luật thuộc lĩnh vực y tế, đại biểu Quốc hội Tô Ái Vang (Đoàn thành phố Cần Thơ) nhấn mạnh, thuốc là hàng hóa đặc biệt, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng con người nên không thể áp dụng cơ chế miễn trừ trách nhiệm của bên trung gian như với hàng hóa thông thường.
Đối với hoạt động kinh doanh dược trên nền tảng số, đại biểu đề nghị chỉ cho phép các cơ sở có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược mở gian hàng trên sàn thương mại điện tử trung gian. Các sàn cần định danh điện tử, công khai giấy chứng nhận và số đăng ký lưu hành thuốc, đồng thời chịu trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại nếu để xảy ra tình trạng kinh doanh thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc.
Đại biểu cũng đề nghị nghiêm cấm kinh doanh, tư vấn, giới thiệu thuốc qua livestream hoặc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) chưa được Bộ Y tế thẩm định để thay thế dược sĩ. Theo đại biểu, tình trạng livestream bán thuốc khiến người không có chuyên môn quảng cáo, thổi phồng công dụng, trong khi việc mua bán thuốc cần gắn với tư vấn chuyên sâu giữa dược sĩ và người bệnh.
Để phục vụ truy vết khi xảy ra sự cố, các nền tảng kinh doanh thuốc phải kết nối, chia sẻ dữ liệu với Hệ thống đơn thuốc quốc gia, Hệ thống truy xuất nguồn gốc thuốc và Hệ thống định danh, xác thực điện tử.
Một vấn đề khác là chất lượng thuốc trong quá trình vận chuyển. Đại biểu Tô Ái Vang cho rằng việc giao thuốc phải tuân thủ thực hành tốt bảo quản và phân phối thuốc. Nếu sử dụng dịch vụ giao hàng thông thường trong điều kiện nắng nóng khiến thuốc bị phân hủy, biến chất, trách nhiệm về chất lượng trong quá trình vận chuyển phải thuộc về cơ sở kinh doanh dược.
Từ đó, đại biểu đề nghị quy định rõ điều kiện kinh doanh thuốc trên nền tảng thương mại điện tử, bao gồm yêu cầu về định danh điện tử, kết nối dữ liệu chuyên ngành y tế và tuân thủ tiêu chuẩn thực hành tốt theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Cũng góp ý về Luật Dược, đại biểu Nguyễn Công Long (Đoàn thành phố Đồng Nai) đề nghị rà soát quy định cấm bán hàng qua livestream cùng khái niệm “nguyên liệu làm thuốc”. Theo đại biểu, cần phân biệt nguyên liệu thô như sâm, dược liệu với thành phần đã được đưa vào quy trình sản xuất thuốc, tránh ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và sinh kế tại địa phương.
Đại biểu cũng cho rằng dự thảo cần làm rõ hơn các giải pháp tháo gỡ thủ tục, giấy phép và quy trình trong phát triển công nghiệp dược; đồng thời gắn chính sách hỗ trợ với y học dân tộc và nguồn dược liệu trong nước.
Minh bạch giá thuốc, tạo thuận lợi cho người bệnh
Bên cạnh việc siết quản lý kinh doanh dược, các đại biểu cũng lưu ý yêu cầu kiểm soát giá thuốc cần đi đôi với việc bảo đảm thuốc cần thiết được đưa ra thị trường kịp thời.
Theo các ý kiến tại phiên thảo luận, khi cơ quan quản lý cho rằng giá thuốc do doanh nghiệp công bố cao bất hợp lý, cần có tiêu chí so sánh rõ ràng và yêu cầu doanh nghiệp giải trình bằng căn cứ cụ thể. Cơ chế kiểm soát giá cũng cần tính đến nguồn cung, số lượng người sử dụng, chi phí vận chuyển, bảo quản và điều kiện cung ứng của từng loại thuốc, tránh áp dụng cứng nhắc một cách cho mọi trường hợp.
Nếu quy định thiếu rõ ràng hoặc phát sinh quá nhiều thủ tục, cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp đều gặp khó trong thực hiện, còn người bệnh có thể chịu tác động cuối cùng.
Về dự thảo Luật Bảo hiểm y tế, đại biểu Tô Ái Vang kiến nghị cơ cấu lại các nhóm cơ sở được thanh toán 100% chi phí khám, chữa bệnh tại cấp ban đầu theo hướng rõ ràng, tránh trùng lặp giữa Trung tâm y tế khu vực và Phòng khám khu vực, đồng thời bảo đảm bình đẳng giữa y tế công lập và tư nhân.
Các nhóm được đề xuất gồm trạm y tế xã, phường, thị trấn; trạm y tế quân - dân y, phòng khám quân - dân y, y tế cơ quan, trường học; các phòng khám đa khoa, chuyên khoa và cơ sở y học gia đình đáp ứng điều kiện khám, chữa bệnh ban đầu; cùng chi phí khám, chữa bệnh ngoại trú tại phòng khám đa khoa khu vực đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn cấp ban đầu.
