Những ngày này, tại phố bán vải ở xã Lục Ngạn, tỉnh Bắc Ninh, không khí mua bán vải chín sớm diễn ra khá nhộn nhịp. Những lô vải quả to, mẫu mã đồng đều, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc được thương lái thu mua với giá từ 35.000 - 45.000 đồng/kg. Trong khi đó, các loại vải chất lượng thấp hơn dao động khoảng 25.000 - 30.000 đồng/kg.
Mang sọt vải khoảng 120kg ra điểm thu mua, anh Đông (Bắc Ninh) được thương lái trả giá 45.000 đồng/kg nhờ quả đẹp, chất lượng đồng đều.
Anh Đông nói: “Năm nay thời tiết thất thường khiến vải ra hoa, đậu quả kém nên sản lượng giảm đáng kể. Dự kiến cả vụ gia đình chỉ thu được khoảng 3 tấn, thấp hơn nhiều so với mọi năm. Tuy nhiên, giá bán đang ở mức cao nên người trồng vải cũng phấn khởi hơn”.
Theo nhiều nhà vườn, thời tiết năm 2025 diễn biến bất thường với lượng mưa lớn kéo dài vào các tháng 9 và 10, trong khi mùa đông nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm và ít xuất hiện rét đậm. Điều này khiến nhiều diện tích vải sớm bị bật lộc đông, không thể phân hóa mầm hoa, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất vụ năm nay. Ước tính diện tích vải sớm ra hoa, đậu quả chỉ đạt khoảng 60 - 70% tổng diện tích, khiến sản lượng vải thiều năm 2026 dự kiến chỉ khoảng 60% so với năm 2025.
Tại thôn Bến Huyện (xã Nam Dương, tỉnh Bắc Ninh), ông Trần Văn Bốn cho biết, gia đình trồng khoảng 3 mẫu vải thiều, song sản lượng năm nay chỉ đạt gần 10 tấn.
“Thời tiết bất lợi khiến vải mất mùa, nhưng bù lại giai đoạn quả chín khá thuận lợi nên quả ngọt, mẫu mã đẹp. Ngay từ đầu vụ, gia đình tôi đã chú trọng chăm lộc đảm bảo cây phát triển đồng đều. Khi thời tiết bất lợi khiến cây khó ra hoa, gia đình phải băng gốc, bơm nước điều tiết độ ẩm để cứu vụ”, ông Bốn nói.
Theo ông Bốn, dù sản lượng giảm nhưng giá bán đầu vụ đang ở mức khá cao, dao động khoảng 60.000 - 70.000 đồng/kg nên người dân vẫn kỳ vọng có thêm nguồn thu bù đắp phần nào thiệt hại do mất mùa.
Trong khu vườn rộng gần 12.000m2 với khoảng 500 gốc vải tại thôn Phúc Lễ, xã Phúc Hòa, ông Vi Văn Bốn cho biết, những chùm vải năm nay không còn sai quả như trước nhưng bù lại quả đều, cùi dày và vị ngọt đậm hơn.
“Năm nay sản lượng chỉ còn khoảng 40% so với năm ngoái nhưng chất lượng quả lại đẹp hơn. Gia đình tập trung chăm sóc theo hướng an toàn, sử dụng chế phẩm sinh học, cắt cỏ thủ công, dọn lá và tỉa bỏ cành không có quả để cây tập trung dinh dưỡng nuôi quả”, ông cho biết.
Năm ngoái, gia đình ông thu khoảng 17 tấn vải với giá trung bình gần 28.000 đồng/kg cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Năm nay, dù mất mùa nhưng giá bán đầu vụ đã đạt khoảng 40.000 đồng/kg.
Theo thống kê, toàn tỉnh Bắc Ninh hiện có khoảng 29.800ha vải thiều với sản lượng dự kiến đạt hơn 95.000 tấn. Trong đó, diện tích vải sớm khoảng 8.200ha, sản lượng hơn 40.000 tấn; vải chính vụ khoảng 21.600ha, sản lượng khoảng 55.020 tấn.
Địa phương hiện có 17.500ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và khoảng 255ha đạt chuẩn GlobalG.A.P nhằm phục vụ xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Úc, Nhật Bản và Thái Lan.
Hiện tỉnh Bắc Ninh đang quản lý 241 mã số vùng trồng với diện tích hơn 17.450ha cùng 42 cơ sở đóng gói đủ điều kiện xuất khẩu. Năm 2026, địa phương dự kiến cấp mới thêm 5 cơ sở đóng gói để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng.
Ngoài ra, tỉnh Bắc Ninh tiếp tục triển khai chương trình bình chọn “vườn vải đẹp” gắn với quảng bá sản phẩm và phát triển du lịch trải nghiệm. Đến nay, 15 xã, phường vùng trọng điểm đã lựa chọn được 117 vườn vải đẹp với tổng diện tích hơn 114ha.
Mới đây, ngày 20/5, trong phiên livestream mở bán vải sớm Lục Ngạn tổ chức tại bản Meo, xã Nam Dương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh cùng TikToker Chu Thanh Huyền đã thu hút hơn 832.000 lượt xem và chốt đơn hơn 31 tấn vải chỉ sau vài giờ.
Trong phiên livestream, lãnh đạo tỉnh cũng trực tiếp giải đáp nhiều câu hỏi liên quan đến chất lượng sản phẩm, thời gian thu hoạch cũng như các giải pháp hỗ trợ tiêu thụ cho người dân.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh, thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục cải thiện khâu logistics, từ đóng gói, vận chuyển đến bảo quản nhằm nâng cao giá trị quả vải thiều và đưa sản phẩm chất lượng tốt nhất đến với người tiêu dùng.
