'Thời trang không chỉ là cái áo, mà là câu chuyện văn hóa Việt'

Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, NSƯT, nhà thiết kế Đức Hùng - Phó Giám đốc Nhà hát Múa rối Thăng Long cho rằng thời trang Việt đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, nếu tháo gỡ được những “điểm nghẽn” về môi trường phát triển, bản quyền và hệ sinh thái sáng tạo.

Thời trang là 'vũ khí mềm' đầy tiềm năng

Theo Đức Hùng, trong các ngành công nghiệp văn hóa, thời trang có lợi thế đặc biệt bởi tính phổ quát và gắn bó trực tiếp với đời sống. “Phim hay nhạc thì không phải lúc nào người ta cũng xem, nhưng quần áo thì ai cũng phải mặc mỗi ngày. Chính vì thế, thời trang là một ‘vũ khí mềm’ cực mạnh, nếu không muốn nói là mũi nhọn hàng đầu”, anh chia sẻ.

Tuy nhiên, để thời trang thực sự trở thành một ngành kinh tế đúng nghĩa, cần thay đổi cách nhìn nhận. Thời trang không chỉ là lĩnh vực sáng tạo hay giải trí, mà phải được xem như một ngành sản xuất - kinh doanh có chiến lược, có đầu tư và có hệ sinh thái đồng bộ.

Theo anh, “điểm nghẽn” lớn nhất của thời trang Việt không nằm ở việc thiếu tài năng hay thiếu bản sắc. Việt Nam có nhiều nhà thiết kế giỏi, giàu cảm hứng dân gian và có tư duy thẩm mỹ riêng. Vấn đề nằm ở môi trường phát triển và sự bảo vệ dành cho sáng tạo.

Đức Hùng thẳng thắn chỉ ra thực trạng xâm phạm bản quyền trong ngành thời trang. Nhiều thiết kế độc đáo lấy cảm hứng từ văn hóa dân gian, làng nghề truyền thống dễ bị sao chép, làm nhái hoặc chiếm dụng ý tưởng. Khi quyền lợi không được bảo vệ, động lực sáng tạo của nhà thiết kế sẽ dần bị bào mòn.

“Bản quyền không chỉ là câu chuyện pháp lý, mà là sự bảo vệ giá trị thật của sáng tạo. Nếu không giải quyết được điều này, chúng ta khó có thể xây dựng thương hiệu thời trang mang tầm quốc gia”, anh nhấn mạnh.

Bên cạnh đó là sự thiếu kết nối quốc tế và đầu tư bài bản. Muốn “vươn ra biển lớn”, thời trang không thể đi một mình. Nó cần sự đồng hành của doanh nghiệp, giới đầu tư, truyền thông và chính sách quản lý để tạo thành một hệ sinh thái đủ mạnh. Khi nhà thiết kế, nhà sản xuất và kênh phân phối liên kết chặt chẽ, sản phẩm thời trang mới có thể đi xa và bền vững.

Xây dựng thương hiệu: Đừng ngại kể câu chuyện của mình

Từng chia sẻ quan điểm “thời trang không chỉ là cái áo, nó là câu chuyện thương hiệu”, Đức Hùng cho rằng nhiều nhà thiết kế trẻ Việt Nam hiện nay có năng lực chuyên môn tốt nhưng còn “hiền” trong cách xây dựng hình ảnh.

“Ra quốc tế, các nhà thiết kế ngoại quốc rất biết cách ‘tô vẽ’ bản thân, họ có đội ngũ chuyên nghiệp để đẩy mạnh truyền thông. Nhà mốt Việt nhiều khi quá giản dị, ngại nói về mình”, Đức Hùng nhận xét.

Theo nhà thiết kế Đức Hùng, việc xây dựng thương hiệu nên bắt đầu từ bản sắc cá nhân, nhưng phải gắn với nền tảng văn hóa dân tộc. Bản sắc cá nhân là dấu ấn riêng, còn văn hóa dân tộc là chiều sâu và sức bền. Khi hai yếu tố này hòa quyện, thương hiệu mới có thể đứng vững trong bối cảnh hội nhập.

“Đừng ngại chứng minh mình xứng đáng. Hãy mạnh dạn đẩy hình ảnh cá nhân lên. Thời trang không chỉ là cái áo, nó là câu chuyện thương hiệu”, anh nhắn nhủ các nhà thiết kế trẻ.

Sinh ra và lớn lên ở phố cổ Hà Nội, lại nhiều năm công tác tại Nhà hát Múa rối Thăng Long, Đức Hùng chịu ảnh hưởng sâu đậm của không gian văn hóa truyền thống. Những làn điệu chèo, âm hưởng dân gian thấm dần vào tư duy sáng tạo của anh.

Kim chỉ nam mà anh tâm niệm là: “Tận cùng của dân tộc sẽ chạm được vào tận cùng của thế giới”. Tuy nhiên, anh cũng nhấn mạnh rằng không thể bê nguyên xi cái cũ vào thiết kế hiện đại. Nếu thiếu sự “chuyển ngữ”, truyền thống sẽ trở nên nặng nề và khó tiếp cận.

“Mình chỉ dùng một ‘nét vẽ’ nhỏ của truyền thống đặt trên phom dáng đương đại. Tôi không phá cách làm mất tinh thần cốt lõi, nhưng chuyển hóa nó bằng chất liệu và kỹ thuật cắt may hiện đại để một người phương Tây cũng có thể mặc ra phố mà vẫn thấy tự tin”, anh chia sẻ.

Ở góc nhìn này, thời trang chính là cầu nối mềm mại giữa nghệ thuật truyền thống và đời sống đương đại, giữa văn hóa bản địa và thị trường toàn cầu.

Thời trang - công cụ quảng bá văn hóa sống động

Theo NSƯT, nhà thiết kế Đức Hùng, “ăn” và “mặc” là hai nhu cầu cơ bản nhất của con người. Chính vì gắn chặt với sinh hoạt hằng ngày, thời trang có khả năng thấm sâu vào văn hóa xã hội hơn nhiều loại hình nghệ thuật khác.

Qua cách ăn mặc, có thể thấy được thẩm mỹ, lối sống, khí chất và tâm lý của cả một cộng đồng. Với Việt Nam, đó là một kho tàng vô cùng giàu có từ lụa, the, nhung, thổ cẩm đến áo dài, áo tứ thân, áo ngũ thân; từ thêu, dệt, chần bông đến hệ thống làng nghề truyền thống.

Khi những chất liệu và phom dáng ấy được khai thác bằng tư duy đương đại, thời trang không chỉ phục vụ nhu cầu mặc đẹp, mà còn trở thành sản phẩm văn hóa có thể xuất khẩu - tương tự cách nhiều quốc gia châu Á đã làm với trang phục truyền thống của họ.

“Thời trang Việt, nếu được làm đúng và làm sâu, có thể trở thành một trụ cột của công nghiệp văn hóa, bởi nó mang trong mình ký ức, thẩm mỹ và căn tính Việt”, anh khẳng định.

Nói về vấn đề ưu tiên trong phát triển công nghiệp thời trang, Đức Hùng cho rằng không thể chọn một yếu tố riêng lẻ. Đào tạo nhân lực, xây dựng chuỗi sản xuất - phân phối và tổ chức các tuần lễ thời trang tầm khu vực đều quan trọng như nhau.

Tuy nhiên, chúng ta cần có nguồn nhân lực được đào tạo bài bản để hiểu thời trang trong mối quan hệ với văn hóa. Cần có chuỗi sản xuất chuyên nghiệp để đưa sản phẩm ra thị trường. Và cần những sự kiện lớn để giới thiệu sáng tạo, kết nối với bạn bè quốc tế.

Nhìn về mục tiêu đến năm 2030, anh kỳ vọng thời trang Việt sẽ có thêm nhiều thương hiệu đủ tầm vóc, có bản sắc rõ ràng và được biết đến rộng rãi trong khu vực cũng như trên thế giới. “Khi mỗi bộ trang phục không chỉ là sản phẩm thời trang mà còn mang theo câu chuyện văn hóa Việt Nam, khi những thương hiệu ấy xuất hiện trên sàn diễn quốc tế hay trong đời sống toàn cầu, đó cũng là lúc văn hóa Việt được lan tỏa một cách tự nhiên và bền vững”, Đức Hùng bày tỏ.