Tác phẩm điện ảnh kinh điển “Bao giờ cho đến tháng Mười” (1984) của đạo diễn, NSND Đặng Nhật Minh sẽ trở lại màn ảnh nhỏ vào lúc 20h30 ngày 6/11 trên kênh Hà Nội 1. Bộ phim từng được bình chọn là một trong 18 tác phẩm điện ảnh châu Á xuất sắc nhất mọi thời đại, sẽ được giới thiệu trong chương trình “Hẹn với phim Việt” của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội.
Nội dung phim xoay quanh nhân vật Duyên (NSƯT Lê Vân thủ vai), người phụ nữ trẻ nhận tin chồng hy sinh khi vừa trở về từ chuyến thăm chồng ở chiến trường biên giới Tây Nam. Đối diện với mất mát quá lớn, Duyên quyết định giấu tin dữ với người cha già và đứa con nhỏ vẫn ngày ngày mong ngóng cha trở về.
Để giữ niềm hy vọng cho gia đình, chị nhờ thầy giáo Khang (Nguyễn Hữu Mười đóng) viết những lá thư thay chồng gửi về. Tuy nhiên, lời nói dối xuất phát từ tình thương ấy cũng đẩy Duyên vào những giằng xé nội tâm. Chị phải nén nỗi đau riêng, tiếp tục vun vén gia đình và thực hiện bổn phận của người con dâu, người mẹ trong khi bản thân chưa thể nguôi ngoai trước sự mất mát.
Những lá thư vô tình bị phát hiện càng khiến Duyên rơi vào tình cảnh khó xử, khi những nghi ngờ về mối quan hệ giữa chị và Khang xuất hiện. Từ câu chuyện riêng của một gia đình, bộ phim khắc họa những tổn thương âm thầm, dai dẳng mà chiến tranh để lại, đặc biệt là nỗi đau của những người phụ nữ ở lại phía sau.
Không lựa chọn cách kể chuyện nhiều kịch tính, đạo diễn Đặng Nhật Minh đi sâu khai thác thế giới nội tâm nhân vật bằng nhịp phim chậm rãi, tiết chế. Những cánh đồng lúa, dòng sông, bến đò, sân đình, chiếu chèo và khung cảnh làng quê Bắc Bộ hiện lên bình dị, giàu chất thơ, góp phần tạo nên không gian nghệ thuật đậm bản sắc Việt Nam.
Sự đối lập giữa hình ảnh Duyên hồn nhiên trong ký ức tình yêu và dáng vẻ lặng lẽ của người góa phụ ở hiện tại càng làm nổi bật chiều sâu cảm xúc của tác phẩm. Âm nhạc của nhạc sĩ Phú Quang cũng góp phần tạo nên sắc thái trữ tình, da diết cho bộ phim.
Ra mắt năm 1984, “Bao giờ cho đến tháng Mười” được xem là một trong những dấu mốc đáng chú ý của điện ảnh Việt Nam thời hậu chiến. Phim giành giải Bông sen vàng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ VII năm 1985; vai diễn Duyên cũng mang về cho NSƯT Lê Vân giải Nữ diễn viên chính xuất sắc.
Đặc biệt, năm 2008, tác phẩm được CNN bình chọn vào danh sách 18 bộ phim châu Á xuất sắc nhất mọi thời đại. Hơn 40 năm sau ngày ra mắt, bộ phim vẫn giữ nguyên sức lay động nhờ câu chuyện giàu tính nhân văn về nỗi đau hậu chiến, tình yêu thương và đức hy sinh thầm lặng của người phụ nữ Việt Nam.
